Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.051 bài, trang 113 trên 1.453
Hiện tượng nôn thốc tháo sau khi dùng quả tu hú (găng gai) là phản ứng ngộ độc do saponin triterpenoid kích ứng niêm mạc ruột chứ không phải phương pháp thải độc an toàn. Ranh giới giữa liều gây nôn và liều gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận rất hẹp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tử vong.
Táo có chỉ số đường huyết thấp và ít làm tăng tải đường huyết, giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả ở người đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi ăn cả quả tươi với lượng vừa phải; việc uống nước ép hoặc lạm dụng quá mức vẫn có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Người đang dùng thuốc hạ đường huyết nhóm sulfonylurea cần cẩn trọng khi dùng táo ta, đặc biệt là các dạng dịch chiết hoặc tiêu thụ lượng lớn. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất từ táo ta có thể tạo tác động hiệp đồng làm tăng tác dụng hạ glucose máu của thuốc, tiềm ẩn rủi ro tụt đường huyết quá mức.
Tuyết liên hoa là thảo dược quý với đặc tính thúc đẩy lưu thông máu, nhưng việc tự ý dùng chung với thuốc chống đông máu có thể kéo dài thời gian đông máu, làm tăng nguy cơ xuất huyết khó cầm và đe dọa tính mạng người bệnh.
Tàm sa được dân gian đồn thổi có khả năng hạ đường huyết, song bằng chứng khoa học trực tiếp trên người vẫn chưa được xác lập. Hiện nay, cơ chế ức chế enzyme alpha-glucosidase làm chậm hấp thu đường chỉ mới được ghi nhận ở một số chiết xuất thực vật trên mô hình động vật. Bệnh nhân không nên tự ý dùng tàm sa thay thuốc.
Tàm sa là vị thuốc cổ truyền từ phân tằm dâu nhưng tuyệt đối không được dùng sống do nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây hại và mùi hôi nồng nặc. Bào chế qua quy trình sấy khô và sao vàng giúp khử sạch mầm bệnh, loại bỏ mùi khó chịu và bảo toàn hoạt chất phytol có tác dụng giảm đau hiệu quả.
Nhiều người truyền tai nhau cách đắp tàm sa (phân tằm) sống để chữa ngứa ngoài da, nhưng đây là hành vi rất nguy hiểm. Khoa học chỉ mới ghi nhận tiềm năng kháng viêm của chiết xuất tinh khiết trên chuột, trong khi việc đắp nguyên liệu thô dễ gây bùng phát viêm da tiếp xúc và bội nhiễm nặng nề.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng tuyết hương leo do hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn trên người. Nhóm hợp chất glycoside đặc trưng của loài này tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp cơ trơn, làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non ngoài ý muốn.
Vỏ táo chứa nhiều chất xơ nhưng cũng là nơi tích tụ hơn 90% dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc gọt vỏ giúp loại bỏ phần lớn hóa chất độc hại, trong khi người muốn ăn cả vỏ cần ngâm rửa với dung dịch baking soda từ 12 đến 15 phút để làm sạch bề mặt.
Nghiên cứu cho thấy quả táo ta tươi sở hữu hàm lượng vitamin C vượt trội, đạt từ 251 đến 466 mg/100g ở một số giống, cao hơn nhiều loại trái cây thông thường. Bên cạnh đó, quả còn cung cấp lượng polyphenol phong phú, mang lại khả năng chống oxy hóa tự nhiên hiệu quả cho chế độ ăn hàng ngày.
Trứng cá tầm ướp muối tươi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn *Listeria monocytogenes*, vi khuẩn nguy hiểm có thể gây sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non. Phụ nữ mang thai chỉ nên dùng loại trứng cá tầm đã tiệt trùng hoặc nấu chín kỹ để bảo đảm an toàn.
Chiết xuất diệp lục từ tàm sa (phân tằm) thu hút sự chú ý nhờ hàm lượng sắc tố thực vật dồi dào từ lá dâu tằm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện đại đa số chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm hoặc nghiên cứu các dẫn xuất khác của tằm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Gội đầu bằng nước lá trắc bách diệp khó ngăn ngừa rụng tóc hiệu quả như lời đồn. Dù nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy chiết xuất trắc bách diệp kích thích nang tóc phát triển, hoạt chất trong nước đun khó thẩm thấu sâu vào da đầu và chưa có bằng chứng ức chế enzym 5-alpha reductase.
Phụ nữ mang thai và người thể trạng suy nhược không nên dùng trầm hương. Do thiếu dữ liệu an toàn thai kỳ hiện đại và y học cổ truyền cảnh báo nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây dọa sảy thai, thai phụ cần tránh uống, bôi tinh dầu hoặc xông hương nồng đặc để bảo vệ thai nhi.
Táo là nguồn dinh dưỡng dồi dào nhưng chứa lượng lớn đường fructose tự do và cồn đường sorbitol. Hoạt chất này khiến người mắc hội chứng ruột kích thích, người kém hấp thu fructose và người nhạy cảm sorbitol dễ bị đầy hơi, chướng khí, đau quặn bụng sau khi ăn.
Tuyết liên hoa là dược liệu hỗ trợ chống viêm và tăng tuần hoàn máu nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, người sắp phẫu thuật và người dị ứng thảo mộc tuyệt đối cần tránh do nguy cơ co bóp tử cung gây sảy thai và tụt áp.
Rượu ngâm trầm hương thường được đồn thổi là vị thuốc quý bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm và uống rượu chứa hàm lượng nhựa thơm đậm đặc có thể gây quá tải chuyển hóa, tăng nguy cơ nhiễm độc và suy giảm chức năng gan thận nghiêm trọng.
Người bệnh gút cần hết sức thận trọng khi ăn trứng cá tầm và chỉ nên dùng lượng rất nhỏ. Dù chưa có con số purin riêng biệt cho loại trứng này, dữ liệu y khoa xác nhận hải sản và các bộ phận sinh dục cá chứa lượng purin rất cao, dễ làm bùng phát cơn đau khớp.
Nghiên cứu ống nghiệm cho thấy lá trầu không có hoạt tính ức chế nấm Candida albicans mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc tự ý nấu nước xông hơi hay thụt rửa âm đạo tại nhà tiềm ẩn rủi ro bỏng niêm mạc, rối loạn hệ vi sinh và mất cân bằng độ pH tự nhiên của vùng kín.
Cây trọng đũa thu hút sự chú ý của giới khoa học nhờ chứa hoạt chất FR900359 có khả năng ức chế protein Gq và làm giãn cơ trơn. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên mô động mạch chuột, chưa từng được chứng minh an toàn hay hiệu quả giãn phế quản trên người.
