Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.211 bài, trang 1358 trên 1.461
Nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy uống trà hoa cúc sau bữa ăn giúp hỗ trợ giảm chỉ số đường huyết, cải thiện mức độ kháng insulin và tăng cường khả năng chống oxy hóa ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, tuy nhiên loại thảo mộc này không thể thay thế thuốc điều trị theo toa của bác sĩ.
Nhịn ăn 24 giờ mỗi tuần một lần (Eat-Stop-Eat) có thể hỗ trợ kiểm soát lượng calo và kích hoạt chuyển hóa tế bào, nhưng không vượt trội hơn việc ăn kiêng đều đặn trong việc đốt mỡ. Nếu thực hiện sai cách hoặc áp dụng sai đối tượng, phương pháp này còn tiềm ẩn nguy cơ mất cơ bắp và xáo trộn đường huyết.
Rụng tóc sau vài tuần ăn low-carb thường không phải do thiếu vi chất đơn lẻ mà do hội chứng Telogen Effluvium. Sự sụt giảm calo đột ngột và nạp thiếu protein làm xáo trộn năng lượng nuôi mầm tóc, khiến 20-50% nang tóc chuyển sớm sang pha nghỉ và rụng ồ ạt sau 2-4 tháng.
Người có cơ địa dị ứng phấn hoa, đặc biệt là phấn hoa họ Cúc như ngải cứu hay cỏ phấn hương, có nguy cơ phản ứng chéo khi dùng cúc La Mã. Tùy mức độ mẫn cảm, người dùng có thể gặp từ ngứa miệng đến co thắt phế quản, nên cần cẩn trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.
Nhiều người áp dụng nhịn ăn gián đoạn thường dồn lượng lớn thịt, cá, trứng vào khung giờ 8 tiếng và lo ngại thận bị quá tải. Các nghiên cứu cho thấy ăn nhiều đạm làm tăng mức lọc cầu thận, nhưng không gây hại ở người khỏe mạnh; rủi ro chỉ xảy ra khi thận đã có bệnh lý nền.
Nhiều người e ngại việc dùng cây vuốt mèo liều cao kéo dài có thể gây suy giảm chức năng gan và thận. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất chuẩn hóa của thảo dược này không gây hại tế bào lành, thậm chí còn giúp bảo vệ gan, thận trước độc chất và stress oxy hóa. Dù vậy, người dùng vẫn cần cẩn trọng.
Người ăn chay muốn giảm tinh bột (low-carb) có thể nạp đạm và chất béo tốt từ đậu phụ, các sản phẩm từ đậu nành, hạt hạch và dầu thực vật. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát cân nặng, mỡ máu và đường huyết mà không bị dư thừa carbohydrate từ ngũ cốc hay các sản phẩm chay công nghiệp.
Trà hoa cúc là thức uống quen thuộc giúp thư giãn tinh thần, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ chủ quan và giúp dễ vào giấc hơn, chứ không thể chữa khỏi chứng mất ngủ mạn tính hay kéo dài thời lượng ngủ.
Chuột rút ban đêm khi ăn low-carb thường không bắt nguồn từ việc thiếu riêng rẽ magie hay kali, mà do sự mất cân bằng phối hợp của cả hai vi chất. Hạ magie máu làm thận tăng đào thải kali qua nước tiểu, khiến điện thế màng tế bào cơ mất ổn định và kích thích các cơn co thắt cơ bắp cục bộ.
Người theo đuổi chế độ low-carb không cần kiêng hoàn toàn trái cây. Tiêu thụ quả tươi nguyên miếng với lượng vừa phải cung cấp chất xơ và vi chất quý, trong khi lượng đường fructose tự nhiên không gây hại chuyển hóa hay cản trở giảm cân nếu kiểm soát tốt năng lượng tổng thể.
Người chạy bộ cự ly dài không nên cắt giảm tinh bột, bởi carbohydrate là nguồn nhiên liệu thiết yếu duy trì nồng độ glycogen trong cơ bắp và gan. Việc thiếu hụt tinh bột làm cạn kiệt kho glycogen, khiến cơ thể nhanh chóng kiệt sức, tụt đường huyết và làm giảm sút nghiêm trọng tốc độ thi đấu.
Muốn ngưng ăn low-carb mà không bị tăng cân dội ngược, bạn cần tái nạp tinh bột chậm rãi qua từng tuần, giữ lượng đạm ở mức 0,8-1,2 g/kg thể trọng và duy trì tập thể dục đều đặn để bảo tồn chuyển hóa cơ bản, ngăn cơ thể tích trữ mỡ thừa quá mức.
Quả trinh nữ châu Âu (Chasteberry/Vitex agnus-castus) là thảo dược được y học hiện đại nghiên cứu rộng rãi để hỗ trợ cải thiện hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS). Nhờ khả năng tác động hạ nồng độ prolactin tăng cao trong máu, dược liệu này giúp xoa dịu các cơn đau đầu, giảm chướng bụng giữ nước và hạn chế trạng thái cáu gắt trước kỳ kinh.
Nhiều người lo ngại việc cắt giảm tinh bột, ăn tăng thịt cá theo chế độ low-carb sẽ làm thận quá tải và suy yếu. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng kéo dài từ 1 đến 2 năm cho thấy chế độ ăn này không làm giảm độ lọc cầu thận ở người có chức năng thận bình thường.
Xả carb định kỳ không hoàn toàn tốt hơn ăn low-carb liên tục cho tất cả mọi người. Hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc vào cường độ vận động để làm cạn kho glycogen và độ nhạy insulin cá thể; người kháng insulin thường hưởng lợi nhiều hơn từ việc giảm carb liên tục.
Nhịn ăn gián đoạn giúp cơ thể sản sinh thể ceton làm năng lượng thay thế cho não và kích hoạt các cơ chế bảo vệ thần kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên người cho thấy việc chỉ nhịn ăn đơn thuần mang lại kết quả chưa đồng nhất lên yếu tố tăng trưởng thần kinh BDNF, mà cần kết hợp tập thể dục để tối ưu sự minh mẫn.
Chế độ ăn low-carb mang lại hiệu quả giảm cân và kiểm soát đường huyết nhanh chóng trong thời gian ngắn, nhưng việc duy trì suốt đời là rất khó khăn và thiếu bằng chứng an toàn. Tỷ lệ duy trì hiệu quả thuyên giảm bệnh thường sụt giảm mạnh sau 5 năm cùng nguy cơ rối loạn mỡ máu và vi sinh đường ruột.
Liều lượng cây vuốt mèo an toàn phụ thuộc vào dạng chế phẩm: dạng chiết xuất chuẩn hóa có hoạt lực sinh học mạnh hơn nhiều lần nên đòi hỏi liều dùng thấp hơn đáng kể so với bột thô. Để bảo đảm an toàn, người dùng cần kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm và tham vấn ý kiến bác sĩ.
Ăn kiêng low-carb có thể hỗ trợ giảm viêm thông qua việc giảm mỡ nội tạng và cải thiện chuyển hóa. Tuy nhiên, để hạ thấp hiệu quả dấu ấn viêm hs-CRP và các cytokine, chế độ ăn cần duy trì nhiều rau xanh giàu carotenoid, vitamin C, kết hợp vận động thay vì chỉ cắt giảm tinh bột đơn thuần.
Người mắc bệnh suy giáp không nên tự ý áp dụng các chế độ nhịn ăn để giảm cân. Các nghiên cứu cho thấy việc nhịn ăn làm ức chế quá trình chuyển đổi hormone tuyến giáp từ dạng dự trữ T4 sang dạng hoạt động T3, làm giảm hiệu quả phân giải mỡ và gây sai lệch kết quả xét nghiệm máu.
