Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.046 bài, trang 182 trên 1.453
Các nghiên cứu quan trắc biển xác nhận sò huyết là sinh vật siêu tích lũy cadimi và chì do đặc tính ăn lọc bùn đáy. Độc chất lắng đọng sâu trong các mô mang và tuyến tiêu hóa, không bị loại bỏ qua sơ chế hay nhiệt độ nấu, đòi hỏi người dùng cần chọn nguồn gốc an toàn và ăn lượng vừa phải.
Cỏ ngọt chứa các steviol glycoside tự nhiên ngọt gấp 200-300 lần đường mà không sinh calo, rất an toàn khi dùng lượng vừa phải. Ngược lại, dữ liệu khoa học về cây sóng rắn và myriophylloside chưa có nghiên cứu kiểm chứng trực tiếp, người dùng cần thận trọng và không tự ý đánh đồng hai loại thảo mộc này.
Súp lơ xanh và súp lơ trắng đều là nguồn cung cấp dồi dào vitamin C và các hợp chất glucosinolate tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, súp lơ xanh vượt trội hoàn toàn về lượng tiền vitamin A (beta-carotene), trong khi súp lơ trắng gần như không chứa vi chất này ở giai đoạn trưởng thành.
Cantharidin chiết xuất từ sâu ban miêu có khả năng ức chế protein phosphatase và tiêu diệt nhiều dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, độc tính gây hại gan và thận rất cao của hợp chất tự nhiên này là rào cản lớn, khiến các nhà khoa học phải tập trung nghiên cứu dẫn xuất norcantharidin để tìm kiếm giải pháp an toàn hơn cho lâm sàng.
Uống trà sói rừng khi đang điều trị thuốc tây tiềm ẩn nhiều nguy cơ tương tác bất lợi do ảnh hưởng tới hệ enzyme gan CYP450. Người bệnh dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc ức chế miễn dịch cần đặc biệt thận trọng để tránh ngộ độc thuốc hoặc làm thất bại phác đồ điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây sói Nhật chữa đau nhức xương khớp. Dù y học cổ truyền ghi nhận tác dụng trị viêm khớp, bằng chứng hiện đại mới dừng ở thử nghiệm động vật cho thấy dịch chiết cây này giúp hạ cytokine tiền viêm TNF-alpha, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Các hợp chất sesquiterpenoid từ rễ và thân cây sói Nhật (*Chloranthus japonicus*) đã được khoa học chứng minh có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trên tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu thô để trị bệnh.
Người mắc bệnh tuyến giáp không cần kiêng hoàn toàn súp lơ. Hoạt chất sinh bướu cổ trong loại rau này chỉ gây cản trở hấp thu iod khi ăn sống một lượng cực lớn hoặc trên mô hình động vật thiếu iod. Khi được nấu chín kỹ và bổ sung đủ iod, súp lơ hoàn toàn an toàn cho bữa ăn hàng ngày.
Cây sói rừng là dược liệu dân gian quen thuộc trị đau họng, bầm tím, nhưng phụ nữ mang thai và cho con bú tuyệt đối không nên dùng. Hiện tại chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh độ an toàn của thảo dược này đối với sự phát triển của thai nhi, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.
Nhiều lời đồn cho rằng cây sói rừng giúp hạ acid uric và chữa dứt bệnh gút nhờ ức chế enzyme. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận chiết xuất sói rừng có tác dụng ức chế tế bào ung thư thực nghiệm, chưa có dữ liệu chứng minh hiệu quả hạ acid uric hay điều trị gút.
Ăn sò huyết chần tái tiềm ẩn nguy cơ nhiễm virus viêm gan A do nhiệt chưa đủ vô hiệu hóa mầm bệnh. Nghiên cứu cho thấy ở 72 độ C cần tối thiểu 1,25 đến 1,55 phút để giảm 90% lượng virus này. Để thịt không dai, cần luộc sôi đều và giữ thêm 2-3 phút từ khi sò mở vỏ rồi vớt ra ngay.
Lá sòi trắng chứa nhiều hợp chất phenolic và tannin với tiềm năng chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào chứng minh loại lá này có tác dụng kháng khuẩn ngoài da trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng ngâm rửa vết thương.
Sâm rừng (*Boerhavia repens*) được đồn thổi như vị thuốc đại bổ, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm ống nghiệm về khả năng chống oxy hóa, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh công dụng chữa bệnh hay bồi bổ sức khỏe.
Cây sói rừng có độc tính thấp và thể hiện tác dụng bảo vệ gan trong các nghiên cứu dược lý. Dù chưa ghi nhận khả năng gây hại gan thận ở điều kiện thông thường, người dùng vẫn cần sử dụng lượng vừa phải vì hiện thiếu dữ liệu về ngưỡng liều độc hại định lượng cụ thể.
Uống nước sắc sòi tía để trị táo bón là phương pháp dân gian vô cùng nguy hiểm. Cây sòi tía chứa nhiều diterpenoid độc hại và khả năng tích tụ kim loại nặng, gây kích ứng dữ dội đường ruột dẫn đến tiêu chảy cấp, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận và nguy cơ suy đa tạng đe dọa tính mạng.
Chiết xuất từ các loài thuộc chi sói rừng, bao gồm sói Nhật (Chloranthus serratus), đang thu hút nhiều sự quan tâm nhờ hoạt tính chống ung thư gan trên tế bào thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng độc chất học trên động vật cho thấy liều cao thảo dược này có thể gây độc gan nghiêm trọng thông qua stress oxy hóa.
Quan niệm bà bầu ăn canh rau sâm đất giúp thanh nhiệt là sai lầm và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Sâm đất chứa các hoạt chất có khả năng kích thích co bóp tử cung và chưa có bằng chứng an toàn cho thai kỳ. Mẹ bầu nên kiêng dùng và ưu tiên các loại rau thanh nhiệt lành tính khác.
Tin đồn sâm xuyên đá giúp tráng dương, tăng cường sinh lực nam giới hoàn toàn không có cơ sở y học. Hiện y văn thế giới chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh tác dụng này; các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở hóa thực vật và khả năng chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm.
Nhựa mủ từ dược liệu sòi tía có thể gây kích ứng da nghiêm trọng và tổn thương giác mạc vĩnh viễn nếu dính vào mắt. Người thu hái, sơ chế cần trang bị đầy đủ kính chắn bảo hộ kín, găng tay chống thấm và xử lý sơ cứu đúng cách để phòng tránh biến chứng mù lòa.
Người bệnh gút cần thận trọng và hạn chế ăn sò điệp vì hải sản nói chung làm tăng nguy cơ mắc gút và tăng axit uric máu. Dữ liệu khoa học khuyến nghị kiểm soát tổng lượng purin dưới 400 mg mỗi ngày và tránh dùng chung với rượu bia để ngăn ngừa cơn gút cấp.
