Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.381 bài, trang 319 trên 1.470
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy mạy chỉ chăm (chi *Viburnum*) có tiềm năng ức chế một số men gan thuộc hệ cytochrome P450, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tương tác khi dùng chung với thuốc tây. Người bệnh cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi phối hợp.
Người bị đau dạ dày và trào ngược thực quản nên hạn chế uống nước mơ ngâm. Hàm lượng axit hữu cơ cao kết hợp cùng lượng đường đậm đặc trong thức uống này dễ kích ứng niêm mạc, làm tăng áp lực dạ dày và khởi phát cơn bỏng rát thực quản khó chịu.
Mướp đắng có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và triglyceride, nhưng bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa thực sự đồng nhất. Loại quả này không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu, người bệnh chỉ nên dùng bổ sung ở lượng vừa phải kết hợp lối sống khoa học.
Rễ và quả mấm chứa nhiều flavonoid có hoạt tính kháng viêm và giảm đau trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc dân gian dùng rễ mấm ngâm rượu uống trị dứt điểm phong thấp chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Quả mơ chứa lượng axit hữu cơ đậm đặc có thể làm mất tác dụng trung hòa của thuốc kháng axit dạ dày (antacid), đồng thời làm thay đổi môi trường pH tiêu hóa và nước tiểu. Sự kết hợp thiếu cẩn trọng này còn gây xáo trộn khả năng hấp thu của nhiều loại kháng sinh và thuốc điều trị bệnh mạn tính nguy hiểm.
Nhiều người có thói quen đun mạy chỉ chăm uống thay nước lọc cả ngày, nhưng các chuyên gia khuyến cáo không nên lạm dụng. Việc dung nạp lượng lớn hợp chất phenolic và tanin kéo dài có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, đồng thời làm tăng nguy cơ tổn thương gan và thận do tích lũy độc tính.
Nhiều người quan tâm đến việc dùng mảnh cộng và bồ công anh để hạ men gan và giải độc. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học hiện chỉ ghi nhận cơ chế bảo vệ tế bào gan, giảm men gan của mảnh cộng qua hoạt chất schaftoside; dữ liệu đối chứng về bồ công anh hiện chưa có trong nghiên cứu phân tích.
Mùi hôi nồng đặc trưng của lá mơ tam thể xuất phát từ hợp chất lưu huỳnh hữu cơ methyl mercaptan dễ bay hơi. Đằng sau thứ mùi khó chịu này là các hoạt chất sinh học quý hiếm giúp ức chế tín hiệu NF-kappaB, mang lại hiệu quả chống viêm, kháng khuẩn và bảo vệ đường tiêu hóa vượt trội.
Cây mấm chưa từng được chứng minh có tác dụng hạ đường huyết trên người qua bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào. Mọi bằng chứng về khả năng làm chậm hấp thu đường thông qua ức chế enzyme alpha-glucosidase hiện nay mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm sơ bộ trong phòng thí nghiệm trên một số loài thực vật khác.
Trước các bệnh da liễu như zona hay viêm da, dạng kem bôi chuẩn hóa từ mảnh cộng đã được chứng minh hiệu quả lâm sàng giúp vết thương mau đóng vảy và giảm đau rát. Ngược lại, nước sắc thô uống chỉ có dữ liệu an toàn độc học chứ chưa đủ bằng chứng chữa trị ngoài da.
Chất độc cerberin trong cây mướp sát ức chế mạnh mẽ bơm Na+/K+-ATPase trên màng tế bào, làm natri nội bào tích tụ và kích hoạt dòng calci ồ ạt tràn vào cơ tim. Tình trạng quá tải calci này gây rối loạn điện thế màng nghiêm trọng, dẫn đến rung thất và ngừng tim nhanh chóng.
Cây mảnh cộng chứa nhiều hoạt chất thể hiện khả năng gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả chữa bệnh trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người quan tâm đến khả năng ức chế vi khuẩn của thảo dược mạy chỉ chăm (*Viburnum odoratissimum*). Tuy nhiên, dữ liệu phòng thí nghiệm hiện nay cho thấy hoạt tính sinh học chủ đạo của loài này là độc tính tế bào, trong khi hoạt tính kháng khuẩn định lượng còn rất hạn chế và dễ bị nhầm lẫn với các loài cây khác.
Chiết xuất cây mảnh cộng (Clinacanthus nutans) cho thấy khả năng ức chế virus Herpes simplex và Varicella zoster trong các thử nghiệm tiền lâm sàng nhờ cơ chế chặn virus xâm nhập và giảm viêm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng đối chứng còn hạn chế, người bệnh chỉ nên dùng chế phẩm chuẩn hóa để hỗ trợ ngoài da, không tự đắp lá tươi.
Nhiều phụ huynh có thói quen bôi dầu mù u khi da trẻ bị trầy xước hay mẩn ngứa, nhưng liệu thói quen này có an toàn? Do hàng rào bảo vệ da nhũ nhi còn rất non nớt và y học hiện hoàn toàn thiếu vắng hướng dẫn liều lượng chuẩn, việc tự ý dùng dầu mù u đậm đặc có thể khiến trẻ đối mặt với nguy cơ kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng và bội nhiễm nguy hiểm.
Nước sắc cây mạ mân được nhiều người truyền tai nhau về công dụng giải độc gan, nhưng thực tế hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy gan nặng tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Mướp ta bị đắng bất thường tuyệt đối không được ăn. Vị đắng này sinh ra do sự tích tụ nồng độ cao của độc tố cucurbitacin, một chất độc tự nhiên có khả năng gây kích ứng niêm mạc, viêm loét đại tràng xuất huyết, nôn mửa và tụt huyết áp nghiêm trọng. Khi gặp mướp đắng, người nội trợ cần vứt bỏ ngay.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà mạch môn để trị tiểu đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất từ dược liệu này mới chỉ thể hiện tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa glucose và cải thiện độ nhạy insulin trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa đủ căn cứ lâm sàng để thay thế thuốc điều trị.
Nước mạch nha từ mầm đại mạch từ lâu được dân gian dùng để giảm chứng ậm ạch, khó tiêu do ăn nhiều tinh bột. Khoa học xác nhận quá trình nảy mầm kích hoạt các enzyme phân giải tinh bột nội sinh, giúp chuyển hóa tinh bột phức thành đường đơn giản hơn và cải thiện độ hấp thu khoáng chất.
Trái mùng quân giàu hoạt chất chống oxy hóa nhưng vị chát đậm từ tannin dễ gây khó tiêu. Người viêm loét dạ dày, người táo bón mạn tính và phụ nữ mang thai cần cẩn trọng hạn chế dùng do nguy cơ kích thích niêm mạc ruột và sự thiếu hụt dữ liệu nghiên cứu an toàn thai kỳ.
