Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.561 bài, trang 404 trên 1.479
Tinh bột kháng trong khoai mỡ không bị tiêu hóa ở ruột non mà tiến thẳng tới ruột kết để lên men. Quá trình này nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi, kích thích sản sinh acid béo chuỗi ngắn như butyrate, từ đó gia cố hàng rào niêm mạc ruột và hạn chế các phản ứng viêm.
Nhiều người bệnh chàm tìm đến các bài thuốc gia truyền chứa khinh phấn hay thảo mộc bí truyền với hy vọng khỏi dứt điểm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cảnh báo thuốc bôi đông y trôi nổi là nguyên nhân hàng đầu gây viêm da tiếp xúc dị ứng và làm chàm lan tỏa toàn thân.
Nhiều người tin rằng chất nhầy trong khoai môn có thể bọc và làm lành vết loét dạ dày, nhưng y học hiện đại khẳng định đây chỉ là hiểu lầm dân gian. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh khoai môn chữa được đau dạ dày, thậm chí củ tươi còn chứa độc chất gây ngứa và kích ứng niêm mạc.
Trẻ bị vàng da sau khi ăn nhiều khoai lang vàng là do hiện tượng tăng carotene máu lành tính, không nguy hiểm đến tính mạng và không phải bệnh lý gan mật. Sắc tố này chỉ tích tụ tạm thời dưới da, không làm vàng mắt và sẽ tự mờ dần khi điều chỉnh lại chế độ ăn uống.
Keo ong và mật ong y tế đều hỗ trợ liền vết thương nhưng khác biệt hoàn toàn về bản chất sinh học. Mật ong giàu glucose giúp cấp ẩm và khử khuẩn nhờ hydro peroxide nội sinh, trong khi keo ong đậm đặc hợp chất polyphenol giúp ức chế màng sinh học và kích hoạt di chuyển tế bào sừng để khép miệng tổn thương.
Ăn khoai lang bị trướng bụng, đầy hơi là nỗi ám ảnh thường gặp ở người có hội chứng ruột kích thích. Hiện tượng này xuất phát từ hàm lượng đường rượu mannitol tự nhiên trong củ khoai lang, làm tăng hút nước và thúc đẩy quá trình lên men sinh khí mạnh mẽ tại đại tràng của người có đường ruột nhạy cảm.
Y học hiện đại đã hoàn toàn loại bỏ khinh phấn (calomel) khỏi danh mục thuốc điều trị do độc tính thủy ngân tích lũy nguy hiểm, dù chất này từng được dùng phổ biến trong lịch sử thế kỷ 19 để nhuận tràng và chống viêm trước khi có các giải pháp thay thế an toàn hơn.
Ăn sống khoai sâm đất là cách tối ưu nhất để giữ trọn vẹn hàm lượng fructooligosaccharide (FOS). Nhiệt độ cao trong quá trình nấu nướng kéo dài sẽ phân hủy chuỗi chất xơ prebiotic này thành đường đơn tự do, làm suy giảm hoạt tính sinh học có lợi cho đường ruột và điều hòa đường huyết.
Khiếm thực là vị thuốc bổ quen thuộc giàu dinh dưỡng, nhưng không phải ai dùng cũng tốt. Do chứa hàm lượng tinh bột cao cùng tính sáp thu liễm làm săn se niêm mạc ruột, loại hạt này rất dễ gây đầy trướng bụng, khó tiêu và làm tình trạng táo bón thêm trầm trọng ở 4 nhóm người nhạy cảm.
Keo cao giàu chất chống oxy hóa nhưng thiếu dữ liệu an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, người thiếu máu thiếu sắt, bệnh nhân suy gan và trẻ nhỏ được khuyến cáo không nên tự ý dùng đường uống để tránh các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn do tương tác chất và chuyển hóa.
Khiếm thực và hạt sen là hai loại hạt thủy sinh quen thuộc nhưng khác biệt về phân loại học và cấu trúc hóa sinh. Hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp so sánh tinh bột kháng giữa hai loại hạt, song khiếm thực được chứng minh chứa 20 axit amin, giàu chất đạm, khoáng chất và cần chế biến nhiệt kỹ để giải phóng dưỡng chất.
Khiếm thực chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ hạ đường huyết tự nhiên, nhưng người mắc bệnh tiểu đường đang dùng thuốc điều trị cần thận trọng. Việc kết hợp đồng thời có thể gây hiệu ứng hiệp đồng, làm tụt glucose máu quá mức nguy hiểm và ảnh hưởng xấu tới kiểm soát bệnh.
Kha tử là vị thuốc trị ho quen thuộc, nhưng nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể ức chế các enzym gan như CYP2C19 và CYP2E1. Việc dùng chung kha tử cùng lúc với một số thuốc tây có nguy cơ làm giảm đào thải thuốc, tăng nồng độ dược chất trong máu và dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn.
Hồng đằng dạng sắc là bài thuốc dân gian quen thuộc trị viêm khớp, đau bụng, nhưng việc tự ý tăng liều có thể gây rối loạn tiêu hóa; hiện chưa có liều lượng lâm sàng quy chuẩn cố định nên người dùng cần tuân thủ chỉ định chuyên môn để đảm bảo an toàn.
Khoai môn mang lại nguồn khoáng chất phong phú và chất xơ hỗ trợ sức khỏe thai kỳ, nhưng mẹ bầu cần nấu chín kỹ để tránh nguy cơ đầy trướng bụng và táo bón do tinh thể oxalate cùng tinh bột sượng gây ra.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu cho thấy chiết xuất từ hạt và lá cây keo dậu có hoạt tính ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và hỗ trợ hạ đường huyết trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng keo dậu để thay thế thuốc điều trị.
Người bị bệnh gút nên hạn chế ăn thịt kangaroo vì đây là loại thịt đỏ chứa hàm lượng purin đáng kể. Khi vào cơ thể, purin từ thịt sẽ chuyển hóa thành axit uric, làm tăng nguy cơ kích hoạt các cơn đau gút cấp tính. Bệnh nhân cần kiểm soát chặt chẽ lượng tiêu thụ và cân bằng dinh dưỡng hằng ngày.
Chiết xuất polyphenol từ keo nước hoa thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở mô hình chuột, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa trị bệnh viêm khớp trên cơ thể người.
Củ sâm đất không chứa hoạt chất thần kỳ giúp "đốt mỡ siêu tốc" như lời đồn. Lợi ích giảm cân thực sự đến từ hàm lượng chất xơ prebiotic fructooligosaccharide dồi dào, giúp tăng cảm giác no, làm chậm hấp thu đường và giảm năng lượng nạp vào cơ thể một cách tự nhiên.
Cùng mọng nước và ít calo, nhưng khoai sâm đất chứa lượng lớn đường hấp thu chậm FOS hoạt động như prebiotic nuôi lợi khuẩn và tạo cảm giác no, trong khi củ cải trắng là nguồn rau củ cung cấp chất xơ và chất chống oxy hóa thông thường.
