Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.601 bài, trang 423 trên 1.481
Hải sơn tùng không có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư ở người. Mọi bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này mới dừng ở mức nghiên cứu chống oxy hóa và ức chế tạo sắc tố da trong phòng thí nghiệm, chưa từng được chứng minh hiệu quả điều trị lâm sàng.
Hạt bí ngô chứa hàm lượng kẽm dồi dào, khoáng chất thiết yếu cho quá trình sinh tinh và bảo vệ tinh trùng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ giúp cải thiện chất lượng tinh dịch ở nam giới bị thiếu hụt vi chất này, việc nạp quá nhiều không mang lại thêm lợi ích mà còn có thể gây tác dụng ngược.
Hạt bí ngô là món ăn vặt quen thuộc giàu dưỡng chất. Quá trình rang chín giúp tăng chất chống oxy hóa phenolic, cải thiện chất lượng protein và hương vị, nhưng nhiệt độ cao kéo dài gây oxy hóa lipid và ảnh hưởng hàm lượng tocopherol (vitamin E). Lựa chọn dạng dùng phụ thuộc nhu cầu dinh dưỡng.
Hạt diêm mạch giúp kiểm soát cơn đói hiệu quả nhờ hàm lượng chất xơ và đạm cao, từ đó hỗ trợ giảm cân gián tiếp. Tuy nhiên, loại hạt này vẫn chứa mật độ calo đáng kể, đòi hỏi người dùng kiểm soát khẩu phần thay vì sử dụng không giới hạn.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất neolignan trong hải phong đằng có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và giảm quá trình chết tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bị tổn thương não do thiếu máu cục bộ hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Hải phong đằng chứa các hoạt chất có tiềm năng kháng viêm trong nghiên cứu tế bào và động vật, nhưng hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị viêm khớp. Tự ý bỏ phác đồ chuẩn để dùng thảo mộc làm tăng nguy cơ biến dạng khớp vĩnh viễn và tàn phế.
Nghiên cứu trên động vật ghi nhận chiết xuất lá hương nhu trắng có khả năng hỗ trợ giảm đường huyết và chống oxy hóa. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người xác thực tác dụng này; người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo mộc thay thế.
Chiết xuất hạt Griffonia chứa hàm lượng cao 5-HTP, tiền chất giúp nâng mức serotonin và tăng ngưỡng chịu đau của hệ thần kinh. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hoạt chất này giúp giảm cường độ và thời gian đau nửa đầu ở mức độ vừa phải, nhưng không phải thuốc đặc trị thay thế phác đồ y khoa.
Hải phong đằng từ lâu được y học cổ truyền dùng chữa đau nhức xương khớp. Khoa học hiện đại phát hiện hoạt chất kadsurenone trong dược liệu này có khả năng ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF) gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng ở cấp độ tế bào và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
Hạt sẻn và các cây họ Zanthoxylum chứa hoạt chất can thiệp enzyme gan CYP450, làm tăng vọt nguy cơ xuất huyết nội tạng nghiêm trọng nếu dùng chung với thuốc chống đông đường uống như warfarin, rivaroxaban hay apixaban.
Chiết xuất hạt Griffonia chứa hàm lượng cao 5-HTP, tiền chất tự nhiên của serotonin giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ giảm cân ở người thừa cân. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng hiện còn giới hạn trên quy mô nhỏ và người dùng cần thận trọng khi sử dụng để tránh ảnh hưởng đến các chức năng sinh lý khác.
Hải kim sa là vị thuốc quen thuộc, nhưng tự ý sắc uống hàng ngày có thể gây mất nước, tụt huyết áp nguy hiểm. Người suy thận nặng, người già yếu, người huyết áp thấp và phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng tùy tiện khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Hạt carom là gia vị hỗ trợ giảm co thắt ruột và tạo mùi thơm đặc trưng, nhưng cần dùng lượng vừa phải và nấu chín để giảm vị đắng gắt. Việc phi thơm hạt với dầu giúp món ăn dậy mùi dễ chịu, trong khi phụ nữ mang thai cần thận trọng vì nguy cơ ảnh hưởng thai nhi.
Hải phong đằng chứa hoạt chất kadsurenone có khả năng ức chế cạnh tranh thụ thể PAF trên tế bào và mô hình động vật, mở ra tiềm năng giảm phản ứng viêm và co thắt đường thở. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; bệnh nhân hen suyễn không được tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Người có nguy cơ sỏi thận không nên ăn quá nhiều hạt bí ngô cùng lúc. Dù nghiên cứu cho thấy hạt bí giúp giảm kết tinh canxi oxalat trong nước tiểu, nhưng hàm lượng phốt pho dồi dào trong loại hạt này có thể làm tăng gánh nặng bài tiết khoáng chất nếu tiêu thụ mất kiểm soát.
Nhiều người truyền tai nhau cách ngâm rễ hương lâu vào nước uống để giải nhiệt ngày hè. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng y khoa nào chứng minh tác dụng này, trong khi việc ngâm rễ cây sống từ lòng đất lại tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm khuẩn, nấm mốc gây ngộ độc đường tiêu hóa.
Rượu hạt gấc là bài thuốc xoa bóp giảm đau nhức xương khớp quen thuộc, nhưng chứa nhiều hoạt chất dược tính mạnh tiềm ẩn độc tính. Dược liệu này tuyệt đối chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người có vết thương hở và người có làn da nhạy cảm nhằm tránh nguy cơ ngộ độc và kích ứng nguy hiểm.
Hạ khô thảo từ lâu được dân gian dùng để làm tan u bướu vùng cổ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ ghi nhận tiềm năng hỗ trợ điều trị khi kết hợp thuốc tây y hoặc trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa đủ độ tin cậy để tự ý thay thế phác đồ y khoa chuẩn hóa.
Chiết xuất bào tử hải kim sa thể hiện khả năng ức chế enzyme 5-alpha reductase và kích thích mọc lông trên mô hình động vật nhờ các acid béo tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và tham vấn bác sĩ.
Cả hạt chia và hạt lanh đều là nguồn bổ sung axit béo ALA omega-3 và chất xơ tuyệt vời cho sức khỏe. Hạt chia tiện lợi hơn vì dễ sử dụng trực tiếp, trong khi hạt lanh nổi bật nhờ khả năng hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và chứa lượng chất chống oxy hóa lignan dồi dào.
