Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.596 bài, trang 422 trên 1.480
Gossypol trong hạt bông tự nhiên có khả năng làm giảm mật độ và độ di động của tinh trùng, gây độc trực tiếp cho tế bào mầm sinh dục trên mô hình động vật. Dù một số thử nghiệm ghi nhận khả năng hồi phục sau khi ngừng sử dụng, nguy cơ tổn thương ty thể và biểu mô sinh tinh đòi hỏi sự thận trọng cao.
Hạt bí ngô giàu dưỡng chất và hỗ trợ cải thiện chứng rối loạn tiểu tiện. Tuy nhiên, do sở hữu đặc tính lợi tiểu tự nhiên có thể gây mất điện giải và tương tác thuốc bất lợi, người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chống đông hoặc lithium cần hết sức thận trọng khi sử dụng loại thực phẩm này.
Hậu phác là vị thuốc dân gian nổi tiếng trị đầy trướng bụng, khó tiêu. Nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh các hoạt chất trong hậu phác giúp điều hòa nhu động ruột và bảo vệ dạ dày trên động vật, song hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ xác nhận hiệu quả này trên người.
Phụ nữ mang thai không nên dùng hạt sẻn. Dù là gia vị dân gian quen thuộc, các thử nghiệm tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất hạt sẻn có thể kích thích cơ trơn tử cung co bóp, làm tăng nguy cơ dọa sảy thai hoặc sinh non nguy hiểm cho mẹ và bé.
Hạt diêm mạch là thực phẩm giàu đạm thực vật và không chứa gluten, nhưng hệ tiêu hóa non nớt của trẻ có thể gặp nguy cơ dị ứng chéo với đậu phộng, khó tiêu và kích ứng do các hợp chất tự nhiên trên vỏ hạt. Cha mẹ cần nắm rõ cách chế biến và liều lượng an toàn khi cho con ăn dặm.
Rượu hạt gấc là bài thuốc xoa bóp dân gian quen thuộc cho người đau khớp. Khoa học xác nhận hoạt chất saponin trong hạt gấc có đặc tính kháng viêm mạnh trên tế bào, nhưng dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần cẩn trọng và không được uống.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy saponin trong hải sâm có hoạt tính sinh học đa dạng như kìm hãm khối u và điều hòa tế bào, nhưng hiện vẫn chưa đủ bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả tăng cường miễn dịch trực tiếp trên người.
Hải sâm chứa lượng lớn collagen dạng sợi trong mô liên kết, cung cấp nhiều axit amin quan trọng như glycine, proline và hydroxyproline. Tuy nhiên, tính bền nhiệt của loại collagen này kém hơn nhiều so với động vật trên cạn và không thể tự động chuyển hóa nguyên vẹn thành collagen cho da người.
Nhiều người tin rằng nước sắc Hải sơn tùng lành tính, nhưng dữ liệu khoa học thực tế về độc tính gan thận của loài cây này vẫn chưa được xác lập trên mô hình động vật hay người. Người dân cần thận trọng, không tự ý dùng thay nước uống hàng ngày để tránh rủi ro cho nội tạng.
Hải sâm khô cô đặc lượng protein thô và khoáng chất, đồng thời bảo quản được lâu hơn. Tuy nhiên, quy trình luộc và ngâm truyền thống khiến hải sâm khô hao hụt nhiều vitamin tan trong nước, khoáng chất hòa tan và axit amin so với hải sâm tươi được xử lý đúng kỹ thuật.
Honokiol từ vỏ cây hậu phác được chứng minh có khả năng gắn vào thụ thể GABA-A để thúc đẩy giấc ngủ NREM trong các nghiên cứu trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, hoạt chất này có độ hấp thu đường uống rất thấp và hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh hiệu quả điều trị mất ngủ.
Uống hậu phác chung với thuốc an thần, đặc biệt là nhóm benzodiazepin, tiềm ẩn nguy cơ gây tương tác hiệp đồng nguy hiểm. Các hoạt chất trong hậu phác làm tăng cường gắn kết của thuốc an thần lên thụ thể GABAA, dễ dẫn đến tình trạng ức chế thần kinh trung ương quá mức, ngủ lịm và suy giảm phản xạ vận động.
Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú và bệnh nhân suy giảm chức năng gan không nên dùng cây Hải sơn tùng. Dược liệu này hiện chưa có kiểm chứng an toàn lâm sàng trên người, tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm cho các nhóm đối tượng nhạy cảm.
Nhiều người ngâm rượu hạt gấc để uống với hy vọng bồi bổ sức khỏe và chữa bệnh dạ dày, xương khớp. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo hạt gấc chứa saponin cùng nhiều độc chất có thể gây độc cho tim, tế bào và dẫn đến tử vong ở động vật thí nghiệm nếu hấp thu toàn thân, chỉ nên dùng bôi ngoài da.
Hải kim sa thường được dân gian dùng trị tiểu buốt, tiểu rắt, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này không có hoạt tính kháng khuẩn thay thế thuốc trị viêm tiết niệu. Tác dụng chính của cây đến từ hàm lượng flavonoid dồi dào, giúp chống viêm, giảm stress oxy hóa và hỗ trợ kiểm soát sỏi niệu.
Hải sơn tùng không có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư ở người. Mọi bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này mới dừng ở mức nghiên cứu chống oxy hóa và ức chế tạo sắc tố da trong phòng thí nghiệm, chưa từng được chứng minh hiệu quả điều trị lâm sàng.
Hạt bí ngô chứa hàm lượng kẽm dồi dào, khoáng chất thiết yếu cho quá trình sinh tinh và bảo vệ tinh trùng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ giúp cải thiện chất lượng tinh dịch ở nam giới bị thiếu hụt vi chất này, việc nạp quá nhiều không mang lại thêm lợi ích mà còn có thể gây tác dụng ngược.
Hạt bí ngô là món ăn vặt quen thuộc giàu dưỡng chất. Quá trình rang chín giúp tăng chất chống oxy hóa phenolic, cải thiện chất lượng protein và hương vị, nhưng nhiệt độ cao kéo dài gây oxy hóa lipid và ảnh hưởng hàm lượng tocopherol (vitamin E). Lựa chọn dạng dùng phụ thuộc nhu cầu dinh dưỡng.
Hạt diêm mạch giúp kiểm soát cơn đói hiệu quả nhờ hàm lượng chất xơ và đạm cao, từ đó hỗ trợ giảm cân gián tiếp. Tuy nhiên, loại hạt này vẫn chứa mật độ calo đáng kể, đòi hỏi người dùng kiểm soát khẩu phần thay vì sử dụng không giới hạn.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất neolignan trong hải phong đằng có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và giảm quá trình chết tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bị tổn thương não do thiếu máu cục bộ hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
