Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.526 bài, trang 501 trên 1.477
Diệp hạ châu có tác dụng ức chế kết tinh canxi oxalat, hỗ trợ giảm bài tiết các chất tạo sỏi và tăng hiệu quả tống xuất sỏi nhỏ ra ngoài. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng hỗ trợ chứ không thể làm tan biến hoàn toàn các khối sỏi kích thước lớn.
Cây diễm mao (chi Callitriche) không phải là thảo dược trị bệnh hay bài thuốc uống bồi bổ sức khỏe như nhiều lời đồn đại. Trong khoa học, loài thực vật thủy sinh này là công cụ xử lý môi trường đắc lực, có khả năng siêu tích lũy kim loại nặng độc hại và phóng xạ nhằm làm sạch các nguồn nước ô nhiễm.
Nước diệp lục khá an toàn nhưng người dùng vẫn có thể gặp 4 tác dụng phụ phổ biến gồm rối loạn tiêu hóa, phân đổi màu xanh đen, phát ban dị ứng và tăng độ nhạy cảm của da với ánh nắng mặt trời.
Củ trâu (*Dioscorea pentaphylla*) và khoai mỡ (*Dioscorea alata*) có giá trị dinh dưỡng rất khác biệt. Trong khi củ trâu hoang dại chứa hàm lượng vi khoáng sắt và đồng cao vượt trội, khoai mỡ lại là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào, giàu kali, ít natri cùng hệ polysaccharide chống oxy hóa có lợi cho chuyển hóa tim mạch.
Nhiều người tin uống dung dịch diệp lục có thể thay thế hoàn toàn rau xanh mỗi ngày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy diệp lục thương mại thường là dạng dẫn xuất không có tác dụng tương đương diệp lục tự nhiên, đồng thời thiếu hụt toàn bộ chất xơ, vitamin và khoáng chất quan trọng từ rau tươi.
Phở gà nạc kèm da thường chứa ít chất béo bão hòa hơn phở bò gầu hoặc nạm nhiều mỡ do mỡ gia cầm giàu axit béo chưa bão hòa hơn mỡ động vật nhai lại. Tuy nhiên, nếu dùng thịt nạc lọc bỏ mỡ, cả thịt bò và thịt gà đều tác động tương đương lên chỉ số cholesterol máu.
Nhiều người dùng diệp hạ châu để hạ đường huyết hay mát gan mà không biết thảo dược này chứa hoạt chất hạ glucose máu rất mạnh. Khi dùng chung với thuốc điều trị tiểu đường, dược tính cộng dồn dễ gây tụt đường huyết đột ngột, dẫn đến sốc và nguy hiểm tính mạng nếu thiếu kiểm soát y khoa.
Trà lá bồ công anh cho thấy khả năng hỗ trợ lợi tiểu trong các thử nghiệm sơ bộ ở người. Nhờ chứa hàm lượng kali tự nhiên dồi dào, loại thảo mộc này được đánh giá có thể bù đắp lượng vi khoáng mất đi qua nước tiểu, nhưng người dùng vẫn cần lưu ý thận trọng.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác thực tính an toàn của nước diệp lục cô đặc đối với phụ nữ mang thai và đang cho con bú. Do nguy cơ tiềm ẩn từ các dẫn xuất đậm đặc và chất phụ gia, thai phụ không nên tự ý sử dụng sản phẩm này mà hãy ưu tiên bổ sung qua rau xanh tự nhiên.
Người bị tăng huyết áp không nhất thiết phải kiêng món phở yêu thích, nhưng cần có chiến lược ăn uống thông minh. Việc chủ động hạn chế húp cạn nước dùng đậm muối và ăn tăng cường rau thơm giàu chất xơ, kali sẽ giúp kiểm soát natri hiệu quả, hỗ trợ ổn định chỉ số huyết áp và phòng ngừa biến cố tim mạch.
Nhiều trào lưu mạng xã hội khẳng định uống nước ép diệp lục giúp trị mụn tận gốc, nhưng y học hiện chỉ ghi nhận tiềm năng giảm mụn từ dạng gel bôi ngoài da. Đường uống hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng và không thể thay thế các phác đồ điều trị mụn chuẩn khoa học.
Quan niệm uống nước đun củ nâu hàng ngày giúp mát gan là hoàn toàn sai lầm. Nước sắc củ nâu chứa hàm lượng tannin ngưng tụ đậm đặc và sắc tố tự nhiên, không có tác dụng thanh lọc gan mà việc lạm dụng kéo dài còn gây áp lực chuyển hóa lớn lên gan và thận.
Xông diêm sinh giúp thảo dược chống mốc và sâu mọt, nhưng lạm dụng sẽ để lại dư lượng sulfur dioxide ($SO_2$) nguy hiểm, gây kích ứng hô hấp và suy giảm hoạt chất. Theo quy định, giới hạn an toàn dao động từ 150 mg/kg đến 400 mg/kg tùy loại thảo dược, đòi hỏi người dùng cần chọn nguồn chuẩn và đun sắc đúng cách.
Nước diệp lục thường được quảng cáo như một thức uống "thần dược" giúp thanh lọc máu, quét sạch độc tố và làm mát gan tức thì. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy cơ thể người vốn tự thải độc nhờ gan và thận; các chế phẩm diệp lục hiện chỉ cho thấy tác dụng ngăn chặn hấp thu một số độc chất cụ thể trong đường ruột chứ không hề "thải độc" toàn năng như lời đồn.
Cây diễm mao (*Callitriche stagnalis*) có đặc tính hấp thụ và tích tụ cực mạnh các nguyên tố độc hại như urani và thạch tín từ môi trường nước ô nhiễm. Việc tự ý thu hái loài cây thủy sinh này ngoài tự nhiên để nấu ăn hoặc sắc uống tiềm ẩn rủi ro ngộ độc kim loại nặng nguy hiểm cho sức khỏe.
Phở chay giàu chất xơ và ít chất béo bão hòa, nhưng lại thiếu hụt hoàn toàn vitamin B12 tự nhiên và có sinh khả dụng sắt, đạm thấp hơn phở truyền thống. Việc nắm rõ khoảng trống vi chất giữa hai món ăn giúp người dùng lựa chọn thực đơn khoa học và phòng ngừa thiếu máu.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước bồ công anh để hạ axit uric máu và trị gút. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cơ bản hiện tại chưa có dữ liệu thực nghiệm trực tiếp chứng minh bồ công anh ức chế enzym xanthine oxidase hay kích thích bài tiết axit uric. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc chuẩn y khoa.
Lạm dụng thuốc chứa ergotamine trị đau nửa đầu có thể kích hoạt co thắt động mạch ngoại vi dữ dội, làm cạn kiệt lưu lượng máu đến các chi. Nếu không phát hiện kịp thời, biến chứng thiếu máu đầu chi có thể dẫn tới tổn thương thần kinh và hoại tử mô nghiêm trọng.
Nhiều mẹ sau sinh tin dùng diếp dại để chữa viêm tuyến vú và tắc tia sữa, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận hiệu quả thực tế của loại thảo dược này. Việc hiểu rõ bản chất bệnh do nhiễm khuẩn giúp sản phụ tránh biến chứng nguy hiểm.
Uống cà phê rễ bồ công anh không chỉ giúp tránh tác động kích thích của caffeine mà còn cung cấp chất xơ hòa tan inulin hỗ trợ tiêu hóa cùng các polyphenol chống oxy hóa. Tuy nhiên, người tiêu dùng cần lựa chọn nguồn nguyên liệu sạch do rễ bồ công anh dễ tích tụ kim loại nặng từ môi trường.
