Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.531 bài, trang 502 trên 1.477
Phở chay giàu chất xơ và ít chất béo bão hòa, nhưng lại thiếu hụt hoàn toàn vitamin B12 tự nhiên và có sinh khả dụng sắt, đạm thấp hơn phở truyền thống. Việc nắm rõ khoảng trống vi chất giữa hai món ăn giúp người dùng lựa chọn thực đơn khoa học và phòng ngừa thiếu máu.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước bồ công anh để hạ axit uric máu và trị gút. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cơ bản hiện tại chưa có dữ liệu thực nghiệm trực tiếp chứng minh bồ công anh ức chế enzym xanthine oxidase hay kích thích bài tiết axit uric. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc chuẩn y khoa.
Lạm dụng thuốc chứa ergotamine trị đau nửa đầu có thể kích hoạt co thắt động mạch ngoại vi dữ dội, làm cạn kiệt lưu lượng máu đến các chi. Nếu không phát hiện kịp thời, biến chứng thiếu máu đầu chi có thể dẫn tới tổn thương thần kinh và hoại tử mô nghiêm trọng.
Nhiều mẹ sau sinh tin dùng diếp dại để chữa viêm tuyến vú và tắc tia sữa, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận hiệu quả thực tế của loại thảo dược này. Việc hiểu rõ bản chất bệnh do nhiễm khuẩn giúp sản phụ tránh biến chứng nguy hiểm.
Uống cà phê rễ bồ công anh không chỉ giúp tránh tác động kích thích của caffeine mà còn cung cấp chất xơ hòa tan inulin hỗ trợ tiêu hóa cùng các polyphenol chống oxy hóa. Tuy nhiên, người tiêu dùng cần lựa chọn nguồn nguyên liệu sạch do rễ bồ công anh dễ tích tụ kim loại nặng từ môi trường.
Cây diễm mao là loài thực vật thủy sinh nổi bật với khả năng siêu tích lũy kim loại nặng như crom, asen và urani để làm sạch môi trường, trong khi dữ liệu khoa học về rong đuôi chó chưa được ghi nhận để đối chiếu. Cây phù hợp cho xử lý sinh thái, không phải thảo dược dùng cho sức khỏe.
Nhiều lời đồn cho rằng chiết xuất diễm mao có khả năng kháng khuẩn vượt trội thay thế kháng sinh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các nghiên cứu về loài cây này hiện chỉ dừng lại ở việc xử lý ô nhiễm môi trường, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh hiệu quả diệt khuẩn điều trị bệnh trên người.
Nước hầm xương là món ăn quen thuộc, nhưng nhiều người lo ngại kim loại nặng độc hại như chì tích tụ trong xương động vật có thể thôi nhiễm vào nước dùng khi ninh lâu. Các bằng chứng khoa học cho thấy chì thực sự giải phóng vào nước hầm, song mức độ rủi ro phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và phương pháp chế biến.
Nước sắc cổ giải thuộc chi Millettia chứa các hợp chất có hoạt tính kháng viêm và giảm đau trong thử nghiệm phòng thí nghiệm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa dứt điểm đau khớp trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc tây y.
Nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính hạ đường huyết của một số hoạt chất cô lập từ diếp dại trong ống nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng lá diếp dại thay thế thuốc điều trị.
Rắc bột da voi lên vết thương hở không giúp mau liền da mà tiềm ẩn rủi ro bội nhiễm nghiêm trọng. Dữ liệu y khoa chỉ ra da voi có thể mang vi nấm Microsporum canis và vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin (MRSA), dễ dẫn đến mưng mủ, hoại tử mô khi dùng bột thô chưa qua tiệt trùng y tế.
Cây diếp dại chứa nhiều hợp chất phenolic và polysaccharide có hoạt tính kháng viêm, chống oxy hóa rõ rệt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và mô hình chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh khả năng thay thế thuốc điều trị.
Kết hợp thuốc trị đau nửa đầu chứa alkaloid cựa khỏa mạch (ergotamine) với kháng sinh nhóm macrolid làm ức chế enzym chuyển hóa, khiến nồng độ thuốc co mạch tăng vọt trong máu. Tương tác nguy hiểm này gây co thắt động mạch dữ dội, thiếu máu nuôi dưỡng chi và có thể dẫn đến hoại tử đầu chi cấp tính.
Củ mài gừng chứa chất nhầy giàu tinh thể canxi oxalat hình kim và saponin tự nhiên, dễ gây kích ứng châm chích da tay và cồn cào tiêu hóa. Nắm vững mẹo đeo găng tay, trần nước nóng và ngâm rửa nước giấm muối giúp loại bỏ hoàn toàn cảm giác ngứa ngáy khó chịu.
Chưa có nghiên cứu riêng về tương tác giữa diếp dại với thuốc hạ áp hay thuốc tiểu đường. Dù vậy, dữ liệu y khoa khẳng định thảo dược chứa nhiều hoạt chất sinh học, tiềm ẩn nguy cơ làm thay đổi chuyển hóa thuốc hoặc cộng gộp tác dụng gây tụt áp, hạ đường huyết.
Nhiều người tin bánh mì nguyên cám giúp ổn định đường huyết tốt hơn bánh mì trắng. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy cả hai loại bánh này đều tạo ra phản ứng đường huyết và insulin sau ăn tương đương nhau, đòi hỏi người dùng phải chú trọng kiểm soát khẩu phần.
Chất xơ inulin trong củ đậu là nguồn prebiotic nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột rất tốt, nhưng quá trình lên men tự nhiên lại sinh nhiều khí. Với người có hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc cơ địa nhạy cảm, việc ăn nhiều củ đậu dễ gây chướng bụng và khó chịu.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo ăn củ ấu để làm dịu cơn đau viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thực phẩm tự nhiên không thể thay thế phác đồ y khoa; người bệnh cần hiểu đúng cơ chế bảo vệ niêm mạc để điều trị an toàn, tránh biến chứng nguy hiểm.
Củ cải ngựa và rau họ Cải chứa hợp chất goitrogen có thể cản trở tổng hợp hormone giáp trong thí nghiệm liều cao trên động vật. Tuy nhiên, các tổng quan hệ thống chỉ ra rằng ở người có chế độ ăn đủ iod, việc tiêu thụ thực phẩm họ Cải thông thường không gây hại cho tuyến giáp.
Methylergometrine, dẫn xuất từ cựa khỏa mạch, là thuốc co hồi tử cung hiệu quả trong dự phòng và xử trí băng huyết sau sinh. Tuy nhiên, hoạt chất này tiềm ẩn nguy cơ gây co thắt động mạch vành và tăng huyết áp, đòi hỏi chỉ định chặt chẽ và theo dõi tim mạch liên tục tại bệnh viện.
