Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.571 bài, trang 520 trên 1.479
Nhiều lời đồn dân gian cho rằng cỏ mật giúp an thần, ngủ ngon. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm trên người hiện vẫn còn thiếu hụt. Người bị mất ngủ kéo dài không nên tự ý dùng thảo dược thay thế chỉ định y khoa.
Cỏ râu mèo chứa các hợp chất sinh học có tác dụng chống oxy hóa và làm giãn mạch máu. Tuy nhiên, 4 nhóm người gồm bệnh nhân suy tim, suy thận nặng, người huyết áp thấp và phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng loại trà thảo mộc này để tránh nguy cơ biến chứng huyết động nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai có thể dùng đường cỏ ngọt tinh khiết trong giới hạn cho phép để giảm tiêu thụ đường, nhưng cần tránh hoàn toàn lá thô và dịch chiết toàn phần. Các chuyên gia khuyến nghị thai phụ nên thận trọng, không lạm dụng chất tạo ngọt và cần tuân thủ ngưỡng an toàn.
Cỏ tai hùm và cỏ cứt lợn thường bị dùng lẫn lộn theo kinh nghiệm dân gian, nhưng việc nhầm lẫn hình thái giữa các loài hoang dại họ Cúc tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc pyrrolizidine alkaloid gây hại gan. Hiểu rõ đặc điểm nhận diện và thận trọng khi dùng là cách tốt nhất để phòng tránh rủi ro.
Nhiều người có thói quen hái lá cỏ tai hùm giã nát đắp lên vết thương hở để cầm máu, nhưng đây là phương pháp dân gian tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù một số hoạt chất thực vật có khả năng làm se mô, việc đắp lá tươi chưa qua khử trùng trực tiếp vào vết rách da dễ gây nhiễm trùng, uốn ván và làm tổn thương mô hạt nghiêm trọng.
Nhiều phụ huynh dùng cỏ mần trầu hạ sốt cho trẻ vì tin vào thảo mộc tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới chỉ dừng ở phân tích thành phần hóa thực vật trong phòng thí nghiệm, chưa có dữ liệu lâm sàng an toàn trên hệ tiêu hóa non nớt của trẻ nhỏ.
Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm hiện nay chưa ghi nhận chiết xuất cỏ gừng (Panicum repens) gây tổn thương gan ở động vật. Ngược lại, dịch chiết rễ và thân ngầm của cây còn hỗ trợ hạ mỡ máu và thúc đẩy lợi tiểu, song người dùng cần cẩn trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm gần đây cho thấy hoạt chất flavonoid trong cỏ nến có khả năng hỗ trợ cải thiện rối loạn lipid máu trên động vật thông qua chuyển hóa của vi sinh vật đường ruột. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị thực tế.
Cỏ râu mèo được biết đến với công dụng lợi tiểu và hỗ trợ thải trừ acid uric qua đường nước tiểu. Tuy nhiên, bằng chứng ức chế enzyme tạo acid uric mới chỉ ghi nhận trong phòng thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để thay thế thuốc điều trị gút.
Cỏ râu mèo và râu ngô đều giúp giảm tiểu buốt nhưng khác biệt về cơ chế tác động. Cỏ râu mèo bảo vệ niêm mạc bàng quang, ngăn vi khuẩn bám vào mô, trong khi râu ngô tương tác với màng tế bào của vi khuẩn để giảm khả năng bám dính.
Cỏ sữa lá to chứa các flavonoid như isoquercitrin và quercitrin có khả năng giảm tiêu chảy trên chuột thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức in vivo trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan thận nếu lạm dụng.
Cỏ tai hùm từ lâu được dân gian đồn thổi có thể trị dứt điểm viêm khớp. Dù một số nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất của cây có hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa, thảo dược này vẫn tiềm ẩn độc tính tế bào và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Cỏ mần trầu và rễ cỏ tranh đều giàu chất chống oxy hóa phenolic và flavonoid, mang lại tiềm năng kháng viêm, bảo vệ gan thay vì chỉ kích thích tiểu tiện. Thực nghiệm trên động vật cho thấy rễ cỏ tranh thậm chí gây ức chế bài tiết nước tiểu, đòi hỏi người dùng thận trọng, không tự ý dùng thay thuốc.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất cỏ mục túc hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện mỡ máu và tái tạo đảo tụy. Dù vậy, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người. Người bệnh đái tháo đường không được tự ý bỏ thuốc để uống trà thảo dược.
Ngó cỏ nến là món ăn dân dã giòn ngọt, tuy nhiên các nghiên cứu khoa học khẳng định loài thực vật thủy sinh này có đặc tính hút và tích tụ kim loại nặng cực mạnh tại phần thân rễ. Việc ăn ngó cỏ nến mọc hoang tại các vùng nước ô nhiễm tiềm ẩn rủi ro ngộ độc chì, niken nguy hiểm.
Cỏ mực từ lâu được dân gian tin dùng để giảm rụng tóc và làm chậm tóc bạc. Dù các nghiên cứu trên chuột và tế bào cho thấy dược liệu này kích thích nang tóc phát triển, hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng đối chứng tin cậy trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hói đầu hay phục hồi tóc bạc.
Chiết xuất từ rễ và lá cỏ lan chi (*Chlorophytum comosum*) bước đầu thể hiện khả năng ức chế các enzyme tiêu hóa đường trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu nào trên người hoặc động vật đái tháo đường xác nhận hiệu quả điều trị, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng loại cây cảnh này làm thuốc.
Nhiều người có thói quen giã nát lá cỏ mực tươi đắp lên vết rách da để cầm máu theo kinh nghiệm dân gian. Dù chiết xuất cỏ mực chứa các hợp chất flavonoid có khả năng hỗ trợ đông máu, việc tự ý đắp lá cây chưa tiệt trùng lại làm tăng vọt nguy cơ nhiễm trùng mô sâu và mắc bệnh uốn ván nguy hiểm.
Cỏ râu mèo khô được sấy ở nhiệt độ kiểm soát (khoảng 60 độ C) và đóng gói kín khí, bảo quản mát giúp giữ độ bền sinensetin tốt hơn việc dùng tươi để lâu. Do hoạt chất rất dễ tan trong nước, người dùng chỉ nên hãm hoặc đun sôi nhẹ vừa phải, tránh nấu nhiệt cao quá lâu.
Cỏ mẹ được dân gian dùng chữa viêm ngứa ngoài da, nhưng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng virus trên tế bào nuôi cấy. Chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm ngứa trên người; tự đắp lá tươi dễ gây bội nhiễm.
