Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.571 bài, trang 522 trên 1.479
Cỏ may chứa hợp chất flavonoid quý aciculatin cùng nhóm phenolic nội sinh có khả năng trung hòa gốc tự do và chống viêm. Tuy nhiên, các phát hiện này mới dừng lại ở quy mô phân tích phòng thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế các liệu pháp điều trị y khoa.
Cỏ mắt gà chứa flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ gan trên mô hình chuột bị nhiễm độc thuốc, nhưng chưa từng có thử nghiệm lâm sàng trên người bị viêm gan. Bệnh nhân không được dùng thảo dược này thay thuốc đặc trị.
Cỏ mắt gà thường được người dân thu hái đun nước uống thanh nhiệt mùa nóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này có hoạt tính estrogen mạnh và khả năng tích tụ kim loại nặng từ đất. Ba nhóm người gồm người tỳ vị hư hàn, phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc chuyển hóa cần hết sức thận trọng.
Các chiết xuất từ cỏ mắt gà (*Kummerowia striata*) bước đầu cho thấy khả năng ức chế các chất gây viêm như TNF-alpha, IL-6 và giảm tổn thương gan trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng diện rộng nào trên người.
Cỏ mật được dân gian truyền tai có tác dụng hạ sốt, giải độc và lợi tiểu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các công dụng này chưa từng được kiểm chứng trên người, trong khi cây chứa nhiều hoạt chất và mủ tiềm ẩn nguy cơ độc tính cao đối với tim mạch và tế bào.
Tài liệu y học hiện chưa có dữ liệu chuẩn hóa về liều dùng an toàn của cỏ mật ở cả dạng khô và tươi. Việc dùng thảo dược tùy tiện theo kinh nghiệm tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận và thần kinh, do đó người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Nhiều người có thói quen hãm cỏ mật gấu uống hằng ngày để mát gan, giải độc nhưng lo ngại tác dụng phụ lên thận. Hiện các nghiên cứu khoa học được cung cấp chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp đánh giá độc tính bán trường diễn hay xác định ngưỡng liều an toàn của loại thảo dược này đối với chức năng thận ở người.
Cỏ mần trầu chứa một số hoạt chất hỗ trợ lợi tiểu nhẹ và giảm kết tinh oxalat trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể làm tan biến các viên sỏi thận kích thước lớn. Người bệnh không nên tự ý uống nước lá thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Nước sắc cỏ gừng từ lâu được lưu truyền trong dân gian như một bài thuốc giúp mát gan, thông tiểu. Nghiên cứu dược lý hiện đại bước đầu xác nhận chiết xuất cồn từ thân rễ loài cây này có khả năng làm tăng lượng nước tiểu và thải trừ điện giải trên mô hình động vật thí nghiệm.
Cỏ lan chi và cây lưỡi hổ đều có khả năng hấp thụ các khí ô nhiễm như toluene, ethylbenzene và carbon monoxide trong phòng kín [1, 2]. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khẳng định loại nào giúp ngủ ngon hơn; cây xanh chỉ hỗ trợ thanh lọc không khí phụ trợ chứ không thể thay thế việc thông gió tự nhiên.
Uống cỏ bấc đèn cùng lúc với thuốc tây lợi tiểu như furosemide tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Thảo dược này có thể ức chế protein vận chuyển ở thận, làm biến đổi nồng độ thuốc, gây cộng gộp tác dụng dẫn đến mất cân bằng điện giải và tụt huyết áp nguy hiểm.
Cỏ lan chi (cây nhện) không chứa độc chất gây chết người hay gây suy tạng nguy hiểm ở thú cưng và trẻ nhỏ. Dù vậy, việc nhai nuốt lá cây tươi với lượng lớn vẫn có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, gây đầy hơi, nôn ói nhẹ.
Cỏ hàn the (thuộc chi Desmodium) là cây thuốc dân gian quen thuộc, nhưng dữ liệu an toàn trên người còn rất hạn chế. Bốn nhóm gồm phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, người suy thận và trẻ nhỏ cần cẩn trọng cao độ, không tự ý dùng để tránh rủi ro cho sức khỏe.
Trà cỏ mật gấu được nhiều người dùng để giải độc gan mật, nhưng thảo dược này chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh. Người tỳ vị hư hàn, phụ nữ mang thai, người dùng thuốc hạ đường huyết và người bệnh đường mật không nên tự ý dùng để tránh rủi ro tiêu hóa và tương tác thuốc.
Cỏ mắt gà và cỏ xước thực chất là tên dân gian chỉ các loài thuộc chi *Achyranthes*, giàu saponin và hợp chất kháng khuẩn. Việc hiểu nhầm hai loài này chỉ có tính "làm mát" giải nhiệt khiến nhiều người lạm dụng sắc uống, bỏ qua các hoạt tính dược lý mạnh có thể ảnh hưởng tiêu hóa, thần kinh và thai kỳ.
Phụ nữ mang thai không nên uống cỏ dùi trống do dược liệu này hoàn toàn thiếu hụt dữ liệu an toàn khoa học. Việc tự ý dùng thảo mộc dân gian có thể tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây độc tính thai nhi hoặc tương tác bất lợi cho sức khỏe người mẹ.
Chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy cỏ diệt ruồi có tác dụng trị ngứa ngoài da. Ngược lại, việc tự ý giã đắp các loại thực vật lạ chứa độc chất lên da rất dễ gây viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc dị ứng, dẫn đến nổi bóng nước, trợt loét và tổn thương hàng rào bảo vệ biểu bì nghiêm trọng.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh cỏ dùi trống tương tác với thuốc hạ áp hay kháng viêm. Tuy nhiên, nhiều thảo dược có khả năng ức chế enzym gan cytochrom P450 làm chậm đào thải thuốc tân dược. Người bệnh cần thận trọng, dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi phối hợp.
Cỏ lan chi có khả năng loại bỏ các chất độc hại trong không khí nhưng cũng có thể phát tán bào tử vi nấm gây dị ứng nếu đất ẩm kéo dài. Bằng cách kiểm soát lượng nước tưới, lau sạch bụi trên lá và bố trí khoảng cách hợp lý, bạn hoàn toàn có thể yên tâm đặt cây trong phòng ngủ.
Cỏ bờm ngựa được dân gian dùng để giảm viêm nhờ chứa các flavonoid có hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa có liều lượng gram an toàn cụ thể trên người. Loài cây này hút và tích lũy chì cực mạnh, người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải theo chỉ định của bác sĩ và ngừng ngay nếu thấy đau bụng, buồn nôn.
