Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.646 bài, trang 567 trên 1.483
Quả cóc không có khả năng đốt mỡ thần kỳ như lời đồn dân gian, mà chỉ hỗ trợ giảm cân nhờ lượng calo thấp và hàm lượng chất xơ giúp no lâu, giảm cảm giác thèm ăn. Hiểu đúng tác dụng và dùng hợp lý sẽ giúp quản lý cân nặng hiệu quả, an toàn cho dạ dày.
Chiết xuất diterpenoid từ cây giá cho thấy hoạt tính ức chế và gây độc một số tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật sơ khai. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người; nhựa cây giá còn chứa độc tố kích ứng mạnh có thể gây phỏng da và mù lòa nếu tự ý sử dụng.
Nhỏ trực tiếp nước cốt cây cứt lợn tươi vào mũi là phương pháp sai lầm, tiềm ẩn nguy cơ bỏng rát, hoại tử niêm mạc và nhiễm trùng nặng do dịch ép không vô trùng. Người bệnh chỉ nên dùng sản phẩm đã qua tinh chế loại bỏ độc tố ancaloit hoặc vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối y tế.
Nghiên cứu mới đã phân lập được hợp chất abelsaginol từ sâm bố chính với khả năng chống oxy hóa cao trong ống nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có bất kỳ dữ liệu nào trên người chứng minh loại thảo dược này giúp tăng cường miễn dịch thực sự.
Lời đồn uống nước cây hàm ếch làm tan sỏi thận là thiếu căn cứ khoa học. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này có tác dụng lợi tiểu, chống viêm và bảo vệ mô thận, nhưng không có khả năng làm tiêu biến viên sỏi đã hình thành trong hệ tiết niệu.
Huyết dụ lá đỏ và lá xanh khác nhau chủ yếu ở hàm lượng anthocyanin và cyanidin. Sắc tố đỏ đậm mang lại cho biến thể lá đỏ năng lực chống oxy hóa trực tiếp và che chắn bức xạ ánh sáng mạnh mẽ hơn, trong khi các hoạt chất nền tảng như saponin hay flavonoid vẫn hiện diện ở cả hai dạng lá.
Bôi nhựa chai hoặc nhựa cây tự nhiên lên vết thương hở là thói quen dân gian tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các nghiên cứu chỉ ra rằng hợp chất trong nhựa cây dễ kích hoạt viêm da tiếp xúc dị ứng, gây mụn nước, bội nhiễm và làm hoại tử mô hạt, thay vì giúp mau liền sẹo như lầm tưởng.
Lá canh châu từ lâu được dân gian dùng trị tiêu chảy nhờ chứa tannin làm se niêm mạc ruột. Nghiên cứu xác nhận tannin có tính kháng khuẩn, làm săn màng nhầy và giảm tiêu chảy khi không viêm, nhưng dùng quá liều có thể gây hại gan thận.
Uống cây hàm ếch chung với thuốc hạ áp, tiểu đường tiềm ẩn rủi ro lớn do hoạt chất sauchinone ức chế mạnh các enzyme gan then chốt như CYP3A4 và CYP2C19. Sự can thiệp này làm chậm quá trình đào thải tân dược, khiến nồng độ thuốc tích tụ tăng cao và dễ dẫn đến tụt huyết áp hoặc hạ đường huyết nguy hiểm.
Cây cứt quạ chứa hàm lượng lớn hợp chất đắng cucurbitacin. Dù đang được nghiên cứu về tiềm năng dược lý, trong tự nhiên cucurbitacin là độc chất có thể gây độc tế bào, viêm loét niêm mạc, tiêu chảy cấp, xuất huyết đường tiêu hóa và tụt huyết áp nghiêm trọng khi tự ý sử dụng.
Dù được lưu truyền trong dân gian và ghi chép dân tộc học về công dụng trị phong hủi, cây giá hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả. Nhựa mủ của loài cây ngập mặn này chứa độc tính cao, có thể gây mù tạm thời và viêm loét nghiêm trọng nếu tự ý sử dụng.
Nghiên cứu cho thấy một số hoạt chất chiết xuất từ cây cứt ngựa có thể gây độc dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, kết quả này chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc uống cây thuốc này có thể chữa được bệnh ung thư trên cơ thể người.
Nước sắc cây cứt quạ có vị đắng, tính hàn mạnh, tuyệt đối không dùng tự ý cho phụ nữ mang thai, người tạng hư hàn, người suy gan hoặc suy thận vì nguy cơ co bóp tử cung, ngộ độc, tiêu chảy cấp và suy đa cơ quan.
Cây hàm ếch chứa hoạt chất kháng viêm và chống oxy hóa, được dân gian dùng chữa viêm đường tiết niệu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay kháng sinh.
Cây cứt lợn chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid có thể gây tổn thương gan, thận và độc thai nhi. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người suy gan, người suy thận và trẻ nhỏ tuyệt đối không tự ý sắc uống để tránh nguy cơ ngộ độc.
Cây cứt quạ được dân gian truyền tai dùng trị sốt rét và giải độc, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm trên mô hình tế bào thực nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị sốt rét.
Cây cứt quạ được dân gian sử dụng nhiều nhưng hiện nay khoa học chưa công bố dữ liệu độc tính LD50 và độc tính bán trường diễn trên chuột để đưa ra ngưỡng liều khô an toàn. Nghiên cứu mới nhất chỉ ghi nhận hoạt tính sinh học của dịch chiết trong ống nghiệm, do đó người dùng cần thận trọng, không tự ý uống đậm đặc kéo dài.
Cây hàm ếch ghi nhận tiềm năng hỗ trợ giảm viêm mũi dị ứng, nhưng tuyệt đối không an toàn cho mọi người. Phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú và người suy giảm chức năng gan thận không nên uống do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng, tiềm ẩn rủi ro chuyển hóa khôn lường.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất cây cối xay có khả năng ức chế hấp thu glucose ở ruột, kích thích tế bào beta tiết insulin và tăng vận chuyển đường vào tế bào trên động vật. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trên người và chưa chuẩn hóa liều dùng.
Dầu hạt sở thường được ví như "dầu ô liu phương Đông" nhờ thành phần dinh dưỡng giàu chất béo không bão hòa đơn. Nghiên cứu cho thấy loại dầu này sở hữu lượng axit oleic tương đương hoặc nhỉnh hơn dầu ô liu, ít chất oxy hóa hơn và bền nhiệt vượt trội khi chiên xào.
