Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 611 trên 1.483
Chua me hoa đỏ là loại rau dân dã quen thuộc nhưng chứa lượng axit oxalic và muối oxalate rất cao. Đối với người có tiền sử sỏi thận, bệnh nhân suy giảm chức năng thận và người mắc bệnh gút, việc ăn loại cây này làm tăng nguy cơ kết tủa sỏi canxi oxalate, viêm tắc ống thận và thúc đẩy suy thận tiến triển.
Tubocurarine tự nhiên từng gây ám ảnh trong phòng mổ vì giải phóng histamine làm tụt huyết áp nguy hiểm. Sự ra đời của các dẫn xuất hiện đại như atracurium và vecuronium giúp duy trì hiệu quả liệt cơ vượt trội, giảm thiểu tối đa tác dụng phụ và ổn định huyết động an toàn cho người bệnh.
Hạt chiên chiến chứa nhóm chất cassane diterpenoid có hoạt tính ức chế mạnh ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm và trên chuột, thậm chí vượt chloroquine. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị chuẩn.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng quả chokeberry đen hằng ngày, đặc biệt là chiết xuất liều cao. Hiện y học vẫn thiếu dữ liệu lâm sàng về an toàn độc tính sinh sản của loại quả này trên thai kỳ và thời kỳ cho con bú, đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất từ một số loài chua ngút giúp cải thiện đường huyết trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị.
Chua me lá me là loại thảo mộc chứa lượng axit oxalic tự nhiên dồi dào, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương tế bào thận và hình thành sỏi canxi oxalat. Người có tiền sử sỏi thận hoặc chức năng thận suy giảm cần tránh tự ý sử dụng cây tươi để bảo vệ đường tiết niệu.
Thịt chim trĩ và thịt gà đều là nguồn cung cấp đạm động vật dồi dào, tuy nhiên thịt trắng gà non có mức chất béo thấp hơn so với chim trĩ và các loài gia cầm trưởng thành. Hiện dữ liệu nghiên cứu về chim trĩ còn hạn chế, trong khi thịt gà được chứng minh giàu đạm và kali.
Quả và lá cây chua chát chứa nhiều polyphenol và flavonoid có hoạt tính sinh học cao. Tuy nhiên, việc tự ý dùng loại quả này chung với thuốc tim mạch, đặc biệt là glycoside tim và thuốc điều hòa huyết áp, tiềm ẩn rủi ro tương tác chuyển hóa qua enzym gan, làm thay đổi nồng độ thuốc và gây ngộ độc nguy hiểm.
Rượu ngâm quả chua chát thường được tin là thức uống giúp tiêu thực sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nồng độ cồn trong rượu sẽ lấn át lợi ích sinh học của quả, làm tê liệt quá trình chuyển hóa chất béo và âm thầm hủy hoại tế bào gan.
Rau choại không chứa độc tố ptaquiloside gây ung thư như loài dương xỉ diều hâu *Pteridium aquilinum*. Khoa học xác định ptaquiloside chỉ tập trung ở dương xỉ diều hâu, trong khi rau choại (*Stenochlaena palustris*) là thực phẩm an toàn, giàu các hợp chất flavonol chống oxy hóa và có khả năng ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate.
Hoạt chất amentoflavone trong cây chua me lá me được chứng minh có khả năng ức chế mạnh các cytokine gây viêm và chặn đứng enzyme truyền tin ERK trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Dù vậy, thảo mộc này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc điều trị.
Uống rượu bìm bịp ngâm nguyên con tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, nhiễm vi khuẩn đường ruột nguy hiểm và ấu trùng ký sinh trùng do cồn không thể tiệt trùng sạch nội tạng chim hoang dã.
Nhiều người mách nhau dùng rễ và lá cây chua ngút ngâm rượu để uống trị đau nhức xương khớp. Dù vậy, phương pháp truyền miệng này hoàn toàn chưa có đủ bằng chứng khoa học về hiệu quả và tính an toàn, trong khi việc kết hợp thảo dược lạ với cồn lại tiềm ẩn nguy cơ cao gây hoại tử tế bào gan.
Nhiều người tin thịt chim sẻ hoang dã bổ dưỡng hơn gia cầm nuôi, nhưng khoa học hiện đại chưa ghi nhận ưu thế vượt trội về đạm hay khoáng chất của chim sẻ. Ngược lại, thịt gia cầm kiểm dịch cung cấp đầy đủ protein chất lượng cao, sắt, kẽm an toàn, trong khi chim hoang dã tiềm ẩn nguy cơ virus H5N1 nguy hiểm.
Nghiên cứu cho thấy quả chua ngút chứa hoạt chất embelin có tác dụng làm tê liệt và đào thải một số loại sán dây trong mô hình thử nghiệm. Tuy nhiên, hoạt lực của thảo dược này vẫn kém hơn thuốc chuẩn albendazole, không thay thế được thuốc tây trong điều trị y khoa.
Người bệnh gút có thể ăn thịt chim cút nhưng cần giới hạn số lượng và tần suất. Thịt cút chứa hàm lượng purin từ trung bình đến cao thuộc nhóm đạm động vật; do đó, người bệnh chỉ nên ăn lượng nhỏ khi khớp không sưng đau, ưu tiên luộc bỏ nước và kết hợp nhiều rau xanh để tránh tăng axit uric.
Quả và lá chua chát giàu polyphenol và chất chống oxy hóa, nhưng tác dụng hạ mỡ máu hiện mới được ghi nhận trên các loài thực vật liên quan ở mô hình thực nghiệm động vật. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị khi chưa có hướng dẫn y khoa.
Ăn chim sẻ không có tác dụng chữa đái dầm ở trẻ nhỏ; quan niệm dân gian này hoàn toàn thiếu chứng cứ y khoa. Tình trạng trẻ khỏi đái dầm sau khi ăn thực chất là sự trùng hợp ngẫu nhiên do tỷ lệ tự khỏi tự nhiên của bệnh hàng năm lên tới 10-20%.
Lời đồn thịt chim sẻ giúp bổ thận tráng dương hoàn toàn bắt nguồn từ quan niệm dân gian và chưa từng có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận. Thịt chim sẻ chỉ cung cấp đạm và chất béo thông thường, thậm chí còn tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn đường ruột nguy hại cho sức khỏe.
Quả chay phơi khô bị hao hụt phần lớn vitamin C và suy giảm một lượng chất chống oxy hóa do nhiệt và không khí. Tuy nhiên, vị chua đặc trưng từ acid hữu cơ không mất đi mà cô đọng đậm đà hơn, trở thành gia vị nấu canh chua thanh nhiệt thơm ngon quanh năm.
