Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 618 trên 1.483
Cao mật bò nên được uống ngay trong hoặc ngay sau bữa ăn có chứa chất béo, thay vì uống lúc đói. Thời điểm này giúp muối mật ngoại sinh hòa trộn trực tiếp với thức ăn để tối ưu hóa khả năng nhũ hóa lipid, hỗ trợ chuyển hóa và hạn chế kích ứng niêm mạc ruột.
Quan niệm can khương (gừng) làm tăng áp lực máu hoàn toàn trái ngược với các bằng chứng y học hiện đại. Nghiên cứu khoa học chỉ ra các hoạt chất trong gừng có cơ chế gây giãn mạch nhẹ thông qua ức chế kênh canxi, hỗ trợ hạ huyết áp chứ không làm tăng huyết áp như lo ngại dân gian.
Cao dê thường được tin là thần dược trị loãng xương cho người già, nhưng canxi từ cao động vật có sinh khả dụng thấp và khó định lượng. Dùng sai cách hoặc quá liều lượng dễ gây quá tải nghiêm trọng cho gan thận của người cao tuổi.
Cascara sagrada là thảo dược nhuận tràng kích thích mạnh, chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú, trẻ nhỏ và người viêm loét đại tràng. Hoạt chất anthraquinone trong dược liệu dễ gây co bóp tử cung, ngộ độc qua sữa mẹ và làm thủng vết loét đường ruột.
Cao quy bản (yếm rùa nấu cao) là vị thuốc bồi bổ quen thuộc, nhưng dùng sai liều dễ gây đầy trướng, rối loạn tiêu hóa. Bài viết hướng dẫn liều chuẩn theo kinh nghiệm y học cổ truyền, cơ sở nghiên cứu sinh học thực nghiệm, thời điểm uống tối ưu và dấu hiệu cảnh báo khi quá liều.
Mẹo dùng rễ cau rừng chữa đau răng có cơ sở khoa học nhờ hoạt chất tannin kháng khuẩn miệng, nhưng việc ngâm rượu nồng độ cao lại tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng rát, hoại tử niêm mạc nướu mà không thể chữa khỏi dứt điểm sâu răng hay viêm tủy.
Nhiều người tin dùng thảo dược vỏ cây Cascara sagrada để trị táo bón vì nghĩ lành tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu và báo cáo ca lâm sàng cảnh báo việc lạm dụng kéo dài có thể gây viêm gan ứ mật, tăng áp lực tĩnh mạch cửa và dẫn tới suy gan cấp tính nguy hiểm.
Cao quy bản được nhiều người truyền tai như phương thuốc quý giúp ngừa loãng xương, nhưng y học hiện đại chưa ghi nhận đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này. Người dùng không nên tự ý thay thế các biện pháp y khoa chính thống bằng các sản phẩm truyền miệng chưa được kiểm chứng.
Chiết xuất cau dù cho thấy tiềm năng ức chế một số enzyme trong phòng thí nghiệm, nhưng người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không nên sử dụng. Việc tự ý dùng hạt cau tiềm ẩn độc tính cao, làm gia tăng nguy cơ đề kháng insulin và các bệnh lý ác tính nghiêm trọng.
Nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận rễ củ cao cẳng bò chứa hàm lượng phong phú saponin steroid và polysaccharide. Các hoạt chất này thể hiện tiềm năng bảo vệ vi mạch tim, chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch và ức chế một số dòng tế bào khối u trong thử nghiệm in vitro.
Nghiên cứu sinh hóa cho thấy cao ngựa bạch và cao ngựa thường có cấu trúc xương, collagen và khoáng chất tương đương nhau. Khác biệt màu lông chỉ là biến dị sắc tố ngoài da, hoàn toàn không quyết định hay làm tăng dược tính bồi bổ xương khớp như nhiều lời đồn thổi dân gian.
Cau đất sắc nước uống sau ăn an toàn hơn ngâm rượu, giúp hạn chế trích ly quá mức hoạt chất gây kích ứng dạ dày. Rượu cồn dễ hòa tan nồng độ cao các chất cay đắng, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc ống tiêu hóa.
Sâm cau chuẩn y học cổ truyền (*Curculigo orchioides*) thường bị nhầm lẫn với cây cau đất mọc hoang họ Lan (*Tropidia curculigoides*). Sự nhầm lẫn hình thái dẫn đến việc mua phải dược liệu giả, không mang lại hiệu quả bổ thận, tráng dương và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cho người sử dụng.
Cao quy bản là vị thuốc bồi bổ xương khớp nổi tiếng, nhưng lượng lớn axit béo và tính hàn nê trệ của dược chất này có thể phá hỏng hệ tiêu hóa nếu dùng sai đối tượng. Người tỳ vị hư hàn, hay tiêu chảy và phụ nữ có thai cần tuyệt đối tránh xa.
Hạt cau chứa hoạt chất arecoline có khả năng làm tê liệt và phá hủy lớp vỏ giun sán. Tuy nhiên, alkaloid này gây nhiễm độc hệ thần kinh, rối loạn hormone tuyến giáp và tiềm ẩn nguy cơ ung thư cao, không an toàn để tự ý tẩy giun tại nhà.
Thảo dược móng mèo (*Uncaria*) được nhiều người tìm kiếm để hỗ trợ xương khớp, nhưng hoạt tính sinh học mạnh mẽ của nó tiềm ẩn rủi ro lớn. Bốn nhóm người tuyệt đối không tự ý sử dụng gồm: bệnh nhân mắc bệnh tự miễn, người ghép tạng, người huyết áp thấp và người chuẩn bị phẫu thuật.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất cao cẳng lá mác có tiềm năng chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào trên động vật. Tuy nhiên, quan niệm thảo dược này có thể "thanh nhiệt giải độc tức thì" hay chữa bách bệnh hoàn toàn là sự thổi phồng, thiếu bằng chứng lâm sàng trên người.
Nhiều lời đồn cho rằng cao cẳng bắc bộ có tác dụng trị ho, viêm họng hiệu quả. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh công dụng này. Việc tự ý sử dụng thảo dược chưa kiểm chứng có thể gây chậm trễ trong điều trị các bệnh hô hấp nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai và người bị tiêu chảy mạn tính tuyệt đối không nên dùng cao cẳng trung gian (*Ophiopogon intermedius*). Thảo dược này chứa nhóm chất saponin gây kích ứng tiêu hóa nhưng hiện nay chưa hề có dữ liệu an toàn độc tính lâm sàng, tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe thai kỳ và đường ruột.
Tuyệt đối không dùng cam thảo dây thay thế cam thảo Bắc. Dù cùng mang vị ngọt, hạt cam thảo dây chứa độc tố abrin cực mạnh gây ngưng trệ tổng hợp protein và tử vong. Nhầm lẫn hai dược liệu này dẫn đến viêm dạ dày ruột xuất huyết, suy đa tạng nguy hiểm.
