Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 668 trên 1.483
Chiết xuất và tinh dầu bách xù sở hữu khả năng ức chế vi khuẩn và kháng viêm tiềm năng trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp khẳng định dược liệu này có thể điều trị khỏi mụn trứng cá hay các bệnh da liễu.
Nhiều người xông khói bách xù để thanh lọc không gian sống, nhưng khói đốt thảo mộc chứa bụi mịn độc hại và dị nguyên có thể thẩm thấu qua niêm mạc, làm tăng nguy cơ bùng phát viêm mũi dị ứng và hen suyễn dữ dội.
Bách thảo sương theo kinh nghiệm xưa là lớp muội đen thu hái từ khói thảo mộc tự nhiên, nhưng việc cạo muội đáy nồi chảo đun nấu ngày nay tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng và hóa chất cháy dở, hoàn toàn không đạt các tiêu chuẩn kiểm soát tạp chất của Dược điển y tế hiện đại.
Việc tự ý dùng bách xù cùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc hạ đường huyết có thể gây tương tác dược lý nguy hiểm. Sự kết hợp này làm tăng nguy cơ bài tiết kali quá mức dẫn đến hạ kali máu, đồng thời làm mất kiểm soát chỉ số đường huyết ngoài ý muốn của người bệnh.
Bán chi liên và Bạch hoa xà thiệt thảo là cặp dược liệu được nhiều người truyền tai nhau chữa ung thư. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất từ hai cây này có khả năng ức chế tế bào u trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn y khoa.
Chiết xuất lá bung lai cho thấy khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa alpha-glucosidase trong mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa trải qua bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người bệnh, do đó người dân tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Thịt bào ngư dễ bị dai cứng và giảm giá trị sinh học của protein nếu nấu quá nhiệt hoặc quá lâu. Nắm rõ nguyên lý biến tính nhiệt của sợi collagen và tơ cơ sẽ giúp bạn làm chủ nhiệt độ, thời gian đun nấu, giữ trọn vẹn dưỡng chất quý giá và giúp thịt luôn mềm mọng.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng bàn long sâm do hiện hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng về an toàn, độc tính phôi thai và sự phát triển của trẻ. Việc bồi bổ bằng thảo dược chưa được kiểm chứng tiềm ẩn nhiều rủi ro khôn lường cho sức khỏe mẹ và bé.
Bán biên kỳ chứa các diterpenoid có hoạt tính ức chế tế bào mạnh nhưng hiện chưa có dữ liệu thử nghiệm lâm sàng an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người suy gan thận và người suy nhược nặng tuyệt đối không tự ý sử dụng để tránh nguy cơ ngộ độc, quái thai và tổn thương tạng.
Bách thảo sương (muội đáy nồi) chứa thành phần chính là hạt carbon mịn có diện tích bề mặt lớn và khả năng hấp phụ mạnh không chọn lọc. Khi dùng đường uống cùng thời điểm, dược liệu này có thể giữ chặt các hoạt chất thuốc tân dược trong ống tiêu hóa, làm giảm nghiêm trọng sinh khả dụng và hiệu quả điều trị.
Nhiều gia đình vẫn dùng bách thảo sương (muội than đáy nồi) để trị bệnh cho trẻ nhỏ và thai phụ theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo thành phần hạt carbon đen trong dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ độc chất học nặng nề, làm tăng nguy cơ hen phế quản, biến chứng thai kỳ và hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng chuẩn hóa để chứng minh an toàn.
Các nghiên cứu thực nghiệm in vitro và trên chuột ghi nhận chiết xuất hạt bá tử nhân chứa axit béo omega-3 và giúp cải thiện tình trạng suy giảm trí nhớ do tổn thương não bộ. Dù vậy, dược liệu này cũng chứa ribotoxin bất hoạt ribosome, đòi hỏi người dùng thận trọng và tham khảo chuyên gia y tế.
Butterbur là thảo dược phổ biến nhưng có thể can thiệp vào enzym gan Cytochrome P450, đặc biệt là CYP3A4. Tương tác này làm chậm quá trình chuyển hóa, tích tụ thuốc dùng kèm và làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng ở người dùng.
Bá tử nhân từ lâu được xem là vị thuốc dưỡng tâm an thần phổ biến trong dân gian. Dù các nghiên cứu hiện đại bước đầu ghi nhận khả năng điều hòa dẫn truyền thần kinh trên động vật, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn rất hạn chế, kèm theo nguy cơ nhiễm nấm mốc nếu bảo quản kém.
Nhiều người truyền tai nhau cách đun nước lá bàng súc miệng để trị dứt điểm viêm họng. Dù các phân tích phòng thí nghiệm chứng minh lá bàng chứa nhiều tannin và hợp chất kháng khuẩn tốt, phương pháp này hiện hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
Tinh dầu bài hương (hyssop) thường được dùng trong liệu pháp hương thơm, nhưng chứa hàm lượng cao các xeton monoterpene gồm pinocamphone và isopinocamphone. Các hoạt chất này có khả năng đối kháng thụ thể GABAA tại hệ thần kinh trung ương, tiềm ẩn nguy cơ kích hoạt các cơn co giật nguy hiểm ngay cả khi dùng liều thấp lặp lại.
Cây bài hương (*Hyssopus officinalis*) được dân gian sử dụng làm dịu cơn ho, nhưng y học hiện đại chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn và giảm chất nhầy chủ yếu trên mô hình tiền lâm sàng. Đáng chú ý, bằng chứng lâm sàng chỉ ra bài hương chỉ hỗ trợ người ho có đờm, trong khi người ho khan có thể chuyển biến xấu hơn nếu sử dụng.
Biển súc được đồn thổi giúp hạ axit uric và trị gút nhờ cơ chế ức chế enzyme xanthine oxidase. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm trên loài thực vật cùng họ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Củ bách bộ là vị thuốc trị ho quen thuộc nhờ tác dụng kháng viêm và ức chế phản xạ ho, nhưng chứa alkaloid có thể ức chế hô hấp. Những người có tỳ vị hư hàn, đang bị tiêu chảy hoặc phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên sử dụng dược liệu này để tránh gặp phải các biến cố bất lợi cho sức khỏe.
Bào ngư được xem là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng bằng chứng khoa học trực tiếp về khả năng điều hòa miễn dịch của polysaccharide chiết xuất từ loài này còn rất hạn chế. Các hiểu biết hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ cơ chế chung của polysaccharide tự nhiên trên động vật và tế bào thí nghiệm.
