Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 699 trên 1.483
Chia nhỏ bữa ăn giúp kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản nhờ giảm thể tích thức ăn nạp vào, hạn chế căng giãn đáy vị và giảm chênh lệch áp lực qua cơ thắt thực quản dưới, từ đó giảm số đợt trào ngược axit sau ăn.
Quan niệm trẻ ăn nhiều đường trước giờ ngủ sẽ bị "tăng động" hay dư thừa năng lượng gây mất ngủ phần lớn là hiểu lầm. Các nghiên cứu chỉ ra đường đơn không làm thay đổi hành vi thần kinh, nhưng khẩu phần quá nhiều đường vào buổi tối có thể gây xáo trộn thể chất, kéo dài thời gian đi vào giấc ngủ.
Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS), trà hoa cúc pha loãng là lựa chọn hỗ trợ làm êm bụng và giảm đau quặn an toàn hơn nhờ cơ chế chống co thắt cơ trơn. Trong khi đó, gừng không cho thấy hiệu quả vượt trội hơn giả dược trên lâm sàng và liều cao có thể gây kích ứng, làm mỏng lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc ruột.
Nước ép cherry chua có thể hỗ trợ giấc ngủ mức độ nhẹ nhờ bảo tồn tryptophan và giảm viêm, thay vì chứa lượng lớn melatonin như đồn thổi. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả tăng thời gian ngủ khiêm tốn nhưng cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ.
Bỏ bữa sáng làm chậm pha dao động của các gene nhịp sinh học tại gan và mô mỡ, dẫn đến nguy cơ rối loạn chuyển hóa lipid và tích tụ mỡ nội tạng. Bữa ăn đầu ngày đóng vai trò then chốt giúp đồng bộ hóa đồng hồ sinh học ngoại vi với não bộ.
Rau chân vịt từ lâu được coi là nguồn bổ sung sắt dồi dào, nhưng cũng bị nghi ngờ khó hấp thu do axit oxalic. Nghiên cứu khoa học cho thấy axit oxalic không trực tiếp ức chế hấp thu sắt ở người; sự sụt giảm sinh khả dụng thực tế chủ yếu đến từ canxi và các hợp chất polyphenol.
Uống rượu bia trước giờ ngủ có thể làm mí mắt nặng trĩu nhanh hơn, nhưng cồn thực chất phá vỡ cấu trúc sinh học của giấc ngủ. Ngay cả lượng cồn nhỏ cũng gây cắt xén giấc ngủ REM, làm gián đoạn chu kỳ nghỉ ngơi và khiến bạn trằn trọc ở nửa đêm về sáng.
Vi tảo Spirulina cung cấp sắt sinh khả dụng giúp cải thiện các chỉ số thiếu máu ở trẻ suy dinh dưỡng và bệnh nhân viêm loét đại tràng. Tuy nhiên, khả năng hấp thu chịu ảnh hưởng lớn từ phản ứng viêm, có thể làm giảm sắt ở người béo phì và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm tạp chất kim loại nặng nếu nuôi trồng không chuẩn.
Cà phê sau 14h có thể làm giảm thời gian ngủ sóng chậm và gián đoạn cấu trúc giấc ngủ sâu dù bạn vẫn vào giấc bình thường. Tác động ức chế thụ thể adenosine của caffeine triệt tiêu áp lực ngủ tự nhiên, khiến não bộ khó bước vào pha phục hồi sâu nhất trong đêm.
Ăn cay vào bữa tối khiến hoạt chất capsaicin kích thích sinh nhiệt và giữ thân nhiệt trung tâm ở mức cao, làm cản trở tiến trình hạ nhiệt tự nhiên của cơ thể. Tình trạng này khiến bạn trằn trọc, kéo dài thời gian vào giấc, giảm giai đoạn ngủ sâu và dễ thức giấc giữa đêm do nóng bực hoặc trào ngược dạ dày.
Hiện tượng buồn đi tiêu sau khi uống cà phê sáng là phản ứng sinh lý thực sự, không đơn thuần do thói quen tâm lý. Sự kết hợp giữa nhịp sinh học đại tràng buổi sáng, phản xạ dạ dày - đại tràng cùng tác động kích thích giải phóng gastrin của caffeine và các hợp chất trong cà phê giúp thúc đẩy nhu động ruột chỉ sau 4 phút.
Chế độ ăn Low-FODMAP giúp làm giảm trướng bụng thông qua việc hạn chế vi khuẩn đường ruột lên men sinh khí, từ đó gián tiếp giải tỏa áp lực ổ bụng đè lên dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp điều trị dứt điểm chứng trào ngược vẫn còn hạn chế và đòi hỏi sự theo dõi y tế chặt chẽ.
Melatonin liều sinh lý thấp (0,3 mg) giúp phục hồi giấc ngủ tự nhiên và hạ thân nhiệt vừa phải, trong khi liều cao thông thường (3-10 mg) dễ gây hạ thân nhiệt quá mức, tồn dư hormone sang ban ngày và làm rối loạn nhịp sinh học.
Hội chứng chân không yên gây bứt rứt, co giật chân về đêm và làm gián đoạn giấc ngủ thường liên quan mật thiết đến nồng độ ferritin huyết thanh thấp phản ánh tình trạng thiếu sắt tại não. Việc xét nghiệm và bổ sung sắt đường uống kịp thời giúp giảm cảm giác khó chịu và phục hồi giấc ngủ.
Màu đỏ của củ dền đến từ chất chống oxy hóa betalaine, không phải do hàm lượng sắt cao như lầm tưởng dân gian. Dù củ dền chứa sắt và có thể hỗ trợ cải thiện nồng độ hemoglobin, loại củ này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa cho bệnh nhân thiếu máu.
Uống trà ngay trong hoặc sát bữa ăn làm giảm hấp thu sắt non-heme từ 37% đến hơn 85% tùy loại thực phẩm và nồng độ polyphenol. Hoạt chất tannin trong trà liên kết với sắt tạo phức không tan, nhưng tác động ức chế này giảm đi khoảng một nửa nếu dời thời điểm uống trà ra sau bữa ăn 1 giờ.
Chế độ ăn Địa Trung Hải giàu thực vật, cá và hạt có thể tăng cường hấp thu sắt ở thanh thiếu niên và người cao tuổi, nhưng không đảm bảo ngừa được thiếu máu dinh dưỡng. Do hạn chế thịt đỏ và chứa nhiều chất ức chế hấp thu, mô hình này vẫn ghi nhận tỷ lệ thiếu hụt ferritin và vitamin B12 cao ở phụ nữ.
Táo bón là tác dụng phụ phổ biến khi mới bắt đầu ăn keto do giảm thể tích bã phân và mất nước điện giải. Thay vì bỏ cuộc, bạn hoàn toàn có thể cải thiện bằng cách tăng rau xanh ít carb, bổ sung hạt chia, magiê, muối khoáng và uống đủ nước.
Huyết heo và huyết bò chứa hàm lượng sắt heme dồi dào với khả năng hấp thu cao, hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu máu hiệu quả. Dù vậy, thực phẩm này chỉ an toàn khi nấu chín kỹ và dùng điều độ, do việc nạp quá nhiều sắt heme tiềm ẩn nguy cơ oxy hóa và bệnh lý mạn tính.
Uống nước cam khi ăn thịt bò thường được cho là giúp tăng cường hấp thu sắt. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy axit ascorbic chỉ hỗ trợ hấp thu đáng kể đối với sắt thực vật (không heme), trong khi lượng sắt heme dồi dào trong thịt bò vốn đã được cơ thể hấp thu ổn định ở mức cao.
