Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 700 trên 1.483
Sữa bò tươi tự nhiên chứa rất ít sắt nhưng lại có nồng độ cao canxi và casein làm cản trở hấp thu sắt không heme, đồng thời dễ gây mất máu đường ruột ở trẻ nhỏ. Để phòng ngừa thiếu sắt, phụ huynh không nên dùng sữa bò tươi làm thức uống chính trước 12 tháng tuổi và cần giới hạn liều lượng hợp lý sau 1 tuổi.
Nấu ăn bằng nồi gang giúp giải phóng sắt nguyên tố vào thức ăn, đặc biệt tăng mạnh với món có tính axit như cà chua hay rau xanh. Đây là phương pháp hỗ trợ tăng cường vi chất tiết kiệm, nhưng hiệu quả cải thiện thiếu máu phụ thuộc vào cách chế biến và mức độ hấp thu của từng người.
Enzyme lactase và alpha-galactosidase chỉ mang lại hiệu quả hỗ trợ rõ rệt cho người mắc hội chứng ruột kích thích khi được dùng cùng các bữa ăn chứa nhiều carbohydrate khó tiêu cụ thể, giúp phân cắt phân tử đường trước khi xuống đại tràng để hạn chế tình trạng lên men sinh khí.
Chỉ số ferritin thấp khi hồng cầu bình thường cảnh báo kho dự trữ sắt của cơ thể đã cạn kiệt, báo hiệu giai đoạn tiền thiếu máu. Thay đổi chế độ ăn giàu sắt hấp thu tốt kết hợp loại bỏ chất ức chế là chìa khóa then chốt để tái tạo nguồn sắt dự trữ kịp thời.
Rượu bia tác động độc tính trực tiếp lên tủy xương, làm xuất hiện không bào bệnh lý, ức chế quá trình tạo hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Đồng thời, cồn gây rối loạn sử dụng và ứ đọng sắt, dẫn đến thiếu máu nguyên bào sắt và tăng lắng đọng sắt trong cơ thể.
Người ăn chay trường có lượng sắt nạp vào tương đương người ăn thịt nhưng dễ thiếu hụt dự trữ do sắt thực vật khó hấp thu hơn. Việc kết hợp các loại đậu, hạt giàu khoáng chất cùng phương pháp sơ chế ngâm, nảy mầm và bổ sung vitamin C giúp phòng ngừa thiếu máu hiệu quả.
Men bánh mì và bột chua kích hoạt enzyme phytase tự nhiên, giúp phân hủy axit phytic (chất giữ chặt vi chất trong ngũ cốc nguyên cám). Nhờ hạ thấp độ pH và kéo dài thời gian ủ, quy trình này giải phóng khoáng chất sắt, giúp cơ thể hấp thu vi chất dễ dàng hơn.
Nước mía và mật mía chứa một lượng nhỏ khoáng chất nhưng hàm lượng sắt dạng vết quá thấp, không đủ tạo hiệu quả sinh học để điều trị thiếu máu. Lạm dụng thức uống này để bù sắt còn làm tăng nguy cơ nạp thừa đường cho cơ thể.
Người mắc hội chứng ruột kích thích không nên áp dụng nhịn ăn gián đoạn 16:8. Khoảng nhịn 16 tiếng dễ gây mệt mỏi, hạ đường huyết nhẹ, trong khi việc nạp lượng lớn thức ăn trong 8 tiếng làm tăng áp lực thẩm thấu, sinh khí và kích thích co thắt dữ dội ở đường ruột nhạy cảm.
Giấm táo thường được truyền tai như giải pháp tự nhiên giúp chữa táo bón, nhưng các dữ liệu khoa học hiện nay hoàn toàn thiếu hụt bằng chứng thử nghiệm lâm sàng chứng minh acid acetic có khả năng kích thích nhu động đại tràng hay điều hòa phản xạ đại tiện ở người.
Nhu cầu sắt ở vận động viên tăng cao do hiện tượng tán huyết khi va chạm bàn chân, mất sắt qua mồ hôi và vi xuất huyết tiêu hóa. Đồng thời, phản ứng viêm sau tập luyện kích thích gan tăng tiết hormone hepcidin, gây cản trở hấp thu và khóa dự trữ sắt trong cơ thể.
Người bị ruột kích thích nên ưu tiên men vi sinh dạng viên nang bao phim hoặc vi nang, do lớp màng bảo vệ giúp lợi khuẩn sống sót qua acid dịch vị tốt hơn dạng nước. Tuy nhiên, dạng dung dịch lên men vẫn hỗ trợ điều hòa vi sinh đường ruột nếu chọn đúng chủng thích nghi.
Nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, tối ưu hóa tốc độ vận chuyển qua hầu họng và giảm áp lực làm rỗng của dạ dày. Dù không trực tiếp quyết định thời gian bài xuất phân ở ruột già, thói quen ăn chậm nhai kỹ là tiền đề hỗ trợ nhu động toàn ống tiêu hóa vận hành trơn tru.
Thay vì bánh kẹo nhiều tinh bột gây tăng đường huyết đột ngột, người mắc đái tháo đường có thể sử dụng các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt dẻ cười cho bữa phụ. Nguồn đạm thực vật, chất béo tốt và magie dồi dào trong các loại hạt giúp làm chậm hấp thu đường và cải thiện độ nhạy insulin hiệu quả.
Chế độ ăn quá nhiều thịt và nghèo chất xơ gây táo bón mạn tính do làm mất khối bã kích thích nhu động đại tràng, đồng thời kéo dài thời gian tiêu hóa tới vài ngày và gây rối loạn nghiêm trọng hệ vi sinh vật đường ruột có lợi.
Người bị hội chứng ruột kích thích nên thận trọng khi ăn kim chi, dưa cải muối. Dù giàu lợi khuẩn lý thuyết, lượng histamin cùng khí sinh ra từ quá trình lên men carbohydrate chuỗi ngắn rất dễ kích hoạt phản ứng quá mẫn nội tạng, gây đau quặn bụng, đầy hơi và rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng.
Nước ép mận giúp kích thích đi tiêu nhanh hơn nhờ lượng sorbitol hòa tan ở dạng lỏng thẩm thấu nhanh vào ruột non. Trong khi đó, ăn mận khô nguyên quả lại vượt trội trong việc tạo khối phân, duy trì nhu động ruột ổn định lâu dài nhờ giữ trọn vẹn 6,1 g chất xơ trên mỗi 100 g.
Trà nhuận tràng chứa senna (phan tả diệp) giúp giảm táo bón nhanh nhờ kích thích nhu động đại tràng, nhưng tuyệt đối không dùng quá 7 ngày. Lạm dụng thảo dược này làm suy giảm enzym hô hấp tế bào cơ trơn ruột, gây đờ đại tràng và hội chứng phụ thuộc thuốc.
Người bị táo bón nên chọn gạo lứt thay cho gạo trắng vì lượng chất xơ dồi dào trong lớp cám giúp tăng thể tích phân và rút ngắn thời gian trung chuyển qua đại tràng. Tuy nhiên, gạo lứt đòi hỏi phải nấu chín mềm và nhai thật kỹ để tránh gây đầy bụng, khó tiêu.
Sắt heme từ động vật được cơ thể hấp thu với tỷ lệ vượt trội và ít bị ảnh hưởng bởi các chất đi kèm. Ngược lại, sắt non-heme từ thực vật có tỷ lệ hấp thu thấp hơn nhiều, phụ thuộc chặt chẽ vào các chất thúc đẩy hay ức chế trong bữa ăn hàng ngày.
