Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.126 bài, trang 70 trên 1.457
Xạ can là vị thuốc quen thuộc trị viêm họng, khản tiếng nhưng dùng sai dạng hoặc quá liều có thể gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa. Dạng rễ khô qua chế biến nhiệt cho độ an toàn cao hơn củ tươi nhờ ổn định hoạt chất. Liều sắc khuyến cáo thông thường không quá 6-10g mỗi ngày.
Khi phơi khô cây thuốc, hoạt chất ranunculin bị thủy phân thành protoanemonin rất độc, sau đó tự nhị hợp thành anemonin ổn định và ít gây kích ứng hơn. Hiểu rõ biến đổi hóa học này giúp phòng tránh nguy cơ bỏng da nghiêm trọng do dùng thảo dược tươi sai cách.
Âm hành thảo chứa các hoạt chất như flavonoid và dẫn xuất phenylpropanoid có tiềm năng ức chế các chất trung gian gây viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả kháng viêm của cây, người dùng không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Chưng yến huyết sai cách ở nhiệt độ sôi cao kéo dài làm biến tính mạng lưới mucin glycoprotein và phân hủy lượng lớn axit sialic tự do. Để giữ trọn vẹn dưỡng chất và hoạt tính sinh học quý, người dùng chỉ nên chưng cách thủy lửa nhỏ trong thời gian khoảng 20-30 phút.
Yến huyết là thực phẩm đắt đỏ bậc nhất thị trường nên rất dễ bị làm giả, nhuộm màu độc hại hoặc ủ hóa chất để trục lợi. Người tiêu dùng có thể nhận diện nguy cơ gian lận tại nhà thông qua kiểm tra độ phai màu khi ngâm nước, sự biến đổi sợi khi chưng nấu, mùi hóa chất lạ và cấu trúc bề mặt.
Chưng yến ở nhiệt độ và thời gian bao nhiêu để không hao hụt vi chất là băn khoăn của nhiều người. Các nghiên cứu khoa học cho thấy nhiệt độ xử lý từ 100°C giúp protein tổ yến hòa tan tối ưu, đồng thời nhiệt độ cao thích hợp còn thúc đẩy tạo thành các hoạt chất sinh học quý giá.
Hoạt chất osthole chiết xuất từ xà sàng tử cho thấy khả năng kích thích tạo cốt bào và hạn chế tiêu xương đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở cấp độ tế bào và chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng hay liều dùng chuẩn trên người.
Uống nước xạ vàng thanh lọc cơ thể là thói quen truyền tai của nhiều người. Tuy nhiên, hoạt chất trong dược liệu này có khoảng an toàn rất hẹp, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan thận. Người huyết áp thấp, suy thận nặng, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự tiện sử dụng.
Xương rồng bà có gai chứa các hoạt chất có khả năng làm giảm huyết áp mạnh và làm thay đổi hoạt tính của enzym chuyển hóa thuốc tại gan. Người bị huyết áp thấp, người có bệnh lý gan lách và người đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần thận trọng để tránh tương tác bất lợi.
Cây áo cộc sở hữu các hợp chất có khả năng kháng khuẩn và chống oxy hóa thực nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng alkaloid và chất lai sesquiterpene-alkaloid trong vỏ và lá cây mang độc tính tế bào mạnh, tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa nghiêm trọng nếu tự ý dùng quá liều mà không có kiểm soát y tế.
Uống trà xạ đen hàng ngày là thói quen của nhiều người nhằm thanh nhiệt, tuy nhiên thảo dược này có đặc tính hạ áp nhẹ. Bốn nhóm người gồm người huyết áp thấp, người suy thận, người cao tuổi và bệnh nhân tim mạch cần thận trọng nguy cơ tụt huyết áp gây hại chức năng cơ quan.
Yến mạch giúp giảm cân nhờ chất xơ hòa tan beta-glucan tạo độ nhớt làm chậm tiêu hóa và kéo dài cảm giác no. Tuy nhiên, nếu lạm dụng sản phẩm chế biến sẵn nhiều đường hoặc pha cùng sữa đặc, món ăn này sẽ biến thành bẫy calo khiến cân nặng tăng nhanh.
Yến huyết được xem là món bổ dưỡng, nhưng trẻ em và phụ nữ mang thai đối mặt nguy cơ dị ứng nghiêm trọng, sốc phản vệ do protein lạ 66 kDa và độc tính tích lũy từ kim loại nặng như chì, thủy ngân. Nhóm đối tượng này cần thận trọng tối đa trước khi sử dụng.
Yohimbine được nhiều người tập gym truyền tai nhau như thần dược đốt mỡ cấp tốc, nhưng thực tế nghiên cứu chỉ ghi nhận hiệu quả giảm tỷ lệ mỡ trên nhóm nhỏ 20 vận động viên với liều 20 miligam mỗi ngày. Hoạt chất này hoàn toàn không giúp tăng cơ hay tăng sức mạnh thể lực.
Avenanthramide là hoạt chất polyphenol độc bản trong yến mạch, đã được chứng minh có khả năng hấp thu, tăng chất chống oxy hóa trong máu và hỗ trợ giảm phản ứng ngứa, viêm da trên mô hình thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng bảo vệ mạch máu ở người còn hạn chế và lượng hấp thu từ khẩu phần ăn thực tế thấp hơn nhiều so với nghiên cứu.
Cây xạ đen chứa nhiều hoạt chất thực vật quý như flavonoid, polyphenol và sterol có khả năng chống oxy hóa tốt. Tuy nhiên, các tác dụng ức chế tế bào ung thư mới chỉ được ghi nhận trong ống nghiệm, người dùng tuyệt đối không nên thần thánh hóa loại thảo dược này để thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Dược liệu trâu cổ mang lại nhiều giá trị sinh học nhưng không phù hợp cho mọi thể trạng. Người tỳ vị hư hàn, thường xuyên tiêu chảy hoặc bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật cần thận trọng khi sử dụng để tránh nguy cơ rối loạn tiêu hóa và tương tác sinh học bất lợi.
Xương rồng Nopal tươi cung cấp nước, ít calo và giàu chất xơ hòa tan khi còn non, thích hợp cho người kiểm soát cân nặng. Viên bột khô cô đặc nhiều chất xơ không hòa tan và khoáng chất hơn do làm từ nhánh già, song sinh khả dụng canxi bị hạn chế bởi oxalat.
Safrole là hoạt chất tự nhiên có trong cây xá xị và một số loài họ Quế, đã được khoa học chứng minh có khả năng gây độc cho gan và nguy cơ gây ung thư trên mô hình thực nghiệm động vật. Để tránh tổn hại tế bào gan, người dân không nên dùng nước sắc xá xị đậm đặc hoặc ngâm rượu bừa bãi.
Yến huyết có giá đắt đỏ do lời đồn chim yến thổ huyết và chứa dưỡng chất vượt trội. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định màu đỏ chỉ do phản ứng với nitrit hoặc oxy hóa sắt, không chứa máu. Dưỡng chất cốt lõi như protein và axit sialic giữa hai loại không có sự chênh lệch thần kỳ nào.
