Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 703 trên 1.483
Thói quen ăn chậm nhai kỹ kích thích cơ thể giải phóng các hormone tạo cảm giác no, giảm nạp năng lượng dư thừa và phòng ngừa mỡ thừa tích tụ tại gan. Đây là biện pháp đơn giản, tự nhiên giúp kiểm soát men gan và bảo vệ chức năng chuyển hóa hiệu quả.
Ăn 3 bữa chính cách quãng giúp hạ nồng độ insulin nền, tạo khoảng trống sinh lý để gan phân giải chất béo tồn đọng. Ngược lại, thói quen ăn nhiều bữa nhỏ khiến insulin duy trì ở mức cao liên tục, kích hoạt chu trình tổng hợp mỡ mới và làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Người mắc hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy nên ưu tiên ăn cơm trắng thay vì gạo lứt. Lớp cám thô giàu xơ không tan trong gạo lứt dễ kích thích niêm mạc ruột và làm tăng số lần đi ngoài, trong khi tinh bột từ gạo trắng mềm giúp hệ tiêu hóa dễ hấp thu và êm dịu hơn.
Người mắc gan nhiễm mỡ không cần kiêng tuyệt đối hải sản nhiều dầu; việc tiêu thụ các loại cá béo giàu axit béo omega-3 chuỗi dài như EPA và DHA giúp điều hòa chuyển hóa lipid, giảm phản ứng viêm và hỗ trợ hạ thấp nguy cơ thoái hóa mỡ gan.
Hành và tỏi sống là những tác nhân kích thích trào ngược dạ dày mạnh mẽ, gây ợ chua dữ dội và kéo dài ở người có cơ địa nhạy cảm. Việc tiêu thụ tỏi sống quá mức còn sinh khí ồ ạt, gây đầy hơi, kích ứng và tổn thương viêm trợt niêm mạc đường tiêu hóa.
Chuối chín ngọt dịu thường được xem là món ăn lành tính cho dạ dày, nhưng chọn chuối tiêu hay chuối tây lại là băn khoăn của nhiều người mắc trào ngược dạ dày thực quản. Thực tế, yếu tố quyết định độ an toàn nằm ở lượng tinh bột kháng, độ nhớt dịch tiêu hóa và độ chín của từng giống chuối.
Người mắc hội chứng ruột kích thích không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đậu nành. Quy trình nén ép tách bỏ nước whey khi làm đậu phụ cứng giúp loại bỏ phần lớn carbohydrate chuỗi ngắn gây đầy hơi, biến món ăn này thành lựa chọn an toàn hơn nhiều so với sữa đậu nành nguyên chất.
Cà phê có thể kích thích đại tràng co bóp mạnh tương đương bữa ăn 1.000 kcal, dễ gây đau bụng hoặc tiêu chảy trong vòng 1-2 giờ ở người nhạy cảm. Tùy thuộc vào thể ruột kích thích và thể trạng, người bệnh cần điều chỉnh lượng uống phù hợp để tránh kích ứng.
Đi ăn hàng quán cuối tuần tiềm ẩn nguy cơ tăng đường huyết do lượng đường và tinh bột ngầm trong nước sốt hay món kho. Người mắc đái tháo đường cần chủ động nhận diện gia vị tẩm ướp, ưu tiên món hấp hoặc nướng mộc để kiểm soát đường huyết an toàn mà vẫn trọn vẹn niềm vui sum họp.
Men vi sinh chỉ phát huy hiệu quả đối với hội chứng ruột kích thích khi người bệnh chọn đúng chủng vi khuẩn hoặc nấm men đã được thử nghiệm lâm sàng chuyên biệt cho từng triệu chứng như đau bụng hay tiêu chảy. Việc sử dụng các chế phẩm trôi nổi, không rõ mã chủng khoa học thường không mang lại lợi ích điều trị thực tế.
Kiêng sữa để tránh đau bụng, đầy hơi do hội chứng ruột kích thích rất dễ đẩy cơ thể vào tình trạng thiếu hụt canxi. Bổ sung mè đen, đậu phụ chứa sulfat canxi, cá nhỏ ăn cả xương hoặc sữa không lactose là giải pháp an toàn giúp bảo vệ hệ xương mà không kích ứng tiêu hóa.
Cà chua và các món sốt cà chứa lượng lớn axit citric và axit malic tự nhiên. Khi niêm mạc thực quản hoặc dạ dày đang bị viêm xước, hai loại axit hữu cơ nội tại này tiếp xúc trực tiếp và kích hoạt cảm giác nóng rát, cồn cào cùng các cơn co thắt khó chịu sau bữa ăn.
Đồ uống có ga làm gia tăng hiện tượng giãn cơ thắt thực quản dưới thoáng qua và làm giảm áp lực cơ vòng bảo vệ dạ dày. Điều này khiến dịch acid dễ trào ngược lên thực quản, gây cảm giác ợ nóng khó chịu, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Người mắc hội chứng ruột kích thích nên ưu tiên chọn hạt óc chó thay vì hạnh nhân. Hạt óc chó chứa nhiều axit béo không bão hòa đa và polyphenol thân thiện với niêm mạc ruột, trong khi hạnh nhân giàu chất béo bão hòa đơn dễ kích hoạt cơn co thắt đại tràng nếu không kiểm soát khẩu phần chặt chẽ.
Bỏ bữa sáng khiến dạ dày rỗng nhiều giờ, kích thích cảm giác đói dữ dội và dẫn đến xu hướng ăn quá no vào buổi trưa. Khẩu phần trưa quá lớn làm căng giãn dạ dày đột ngột, mở van thực quản và kích hoạt trào ngược axit dữ dội.
Người bệnh ruột kích thích nên ưu tiên chọn sữa không lactose xử lý bằng enzym trong giai đoạn bụng nhạy cảm vì giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ lên men sinh khí. Sữa chua lên men tự nhiên dù giảm bớt lactose nhưng vẫn còn một lượng đường sót lại, có thể gây khó chịu cho người có cơ địa quá mẫn cảm.
Rượu bia có thể phá vỡ các mối nối biểu mô ruột, làm gia tăng tính thấm niêm mạc và kích hoạt phản ứng viêm vi thể kéo dài. Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích, ngưỡng dung nạp cồn rất thấp, ngay cả lượng uống trung bình cũng đủ gây đau bụng và rối loạn nhu động dữ dội.
Nước uống có ga chứa nhiều khí CO2 hòa tan, khi vào ống tiêu hóa sẽ giải phóng bọt khí gây căng trướng cơ học lòng ruột. Ở người mắc hội chứng ruột kích thích có tình trạng tăng nhạy cảm tạng, sự căng giãn này sẽ khuếch đại tín hiệu đau, gây chướng bụng và co thắt dữ dội.
Vỏ hạt mã đề (psyllium) là chất xơ hòa tan tạo gel giúp tăng tần suất đi tiêu, rút ngắn thời gian lưu chuyển phân và làm giảm điểm độ nặng của hội chứng ruột kích thích thể táo bón mà rất ít sinh khí gây trướng bụng so với cám lúa mì, miễn là người bệnh uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày.
Căng thẳng khi ăn kích hoạt trục não - ruột phóng thích cortisol và các hóa chất tiền viêm, làm rối loạn vận động ống tiêu hóa và tăng nhạy cảm nội tạng. Hậu quả là các cơ trơn co thắt bất thường, tạo nên cơn đau quặn bụng ngay trong hoặc sau bữa ăn.
