Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 809 trên 1.483
Fructose trong trái cây tươi không gây gan nhiễm mỡ như đường tinh luyện nhờ ma trận chất xơ và chất chống oxy hóa tự nhiên làm chậm hấp thu. Nguy cơ tổn thương gan chỉ xuất hiện khi cơ thể nạp quá nhiều fructose tự do từ nước ngọt và đồ chế biến sẵn.
Hiện tượng chướng bụng sau khi ăn xoài, táo hay mận ở người mắc hội chứng ruột kích thích bắt nguồn từ các chuỗi carbohydrate ngắn khó hấp thu. Khi xuống đại tràng, chúng hút nước và bị vi khuẩn lên men sinh khí nhanh chóng, kích hoạt thụ thể cơ học gây đau tức bụng.
Các hướng dẫn dinh dưỡng quốc tế khuyến nghị người trưởng thành nên ăn khoảng 28 đến 30 gam hạt mỗi ngày (tương đương một nắm tay). Mức định lượng này đã được chứng minh giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch và giảm nguy cơ tử vong sớm do mọi nguyên nhân.
Lutein và zeaxanthin là hai sắc tố tập trung tại điểm vàng võng mạc, hoạt động như tấm màng lọc ánh sáng xanh và chất chống oxy hóa tự nhiên. Bổ sung các carotenoid này từ rau xanh đậm, ngô, lòng đỏ trứng giúp củng cố mật độ sắc tố mắt và giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng khi lớn tuổi.
Hấp giữ lại vitamin C và các vitamin nhóm B tốt hơn rõ rệt so với luộc do không ngâm trực tiếp rau trong nước sôi. Luộc rau khiến một lượng lớn vi chất hòa tan và thoái hóa nhiệt, làm giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng của phần rau nếu không sử dụng nước luộc.
Bổ sung viên dầu cá hay ăn cá béo giúp hấp thu omega-3 tốt hơn là băn khoăn của nhiều người. Sinh khả dụng của EPA và DHA phụ thuộc lớn vào cấu trúc phân tử (triglyceride, phospholipid hay ethyl ester) và cách cơ thể xử lý chất béo từ thực phẩm hoặc viên uống.
Nhiều người đắn đo giữa việc giữ vỏ trái cây để nạp chất chống oxy hóa hay gọt bỏ nhằm tránh hóa chất bảo vệ thực vật. Các nghiên cứu khoa học cho thấy lớp vỏ tích tụ phần lớn dư lượng hóa chất nhưng việc gọt bỏ không làm suy giảm đáng kể dinh dưỡng tổng thể của quả.
Trái cây họ cam quýt giàu vitamin nhưng chứa hàm lượng axit tự nhiên cao, dễ kích ứng niêm mạc thực quản đang tổn thương và thúc đẩy trào ngược dạ dày. Người mắc viêm loét thực quản, ợ nóng ban đêm hoặc trào ngược dai dẳng nên hạn chế nhóm quả này để kiểm soát triệu chứng hiệu quả.
Gamma-oryzanol trong dầu cám gạo là hợp chất chống oxy hóa tự nhiên giúp cản trở hấp thu cholesterol và hỗ trợ điều hòa lipid máu. Bổ sung dầu cám gạo hợp lý vào thực đơn hàng ngày là giải pháp hỗ trợ tim mạch tốt, nhưng không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị y khoa.
Dầu đậu nành giàu axit béo không bão hòa nhưng rất kém bền nhiệt, dễ sản sinh nồng độ cao các aldehyde độc hại khi đun nấu ở nhiệt độ lớn. Hiểu rõ cơ chế tạo thành các độc chất này giúp người nội trợ sử dụng dầu đúng cách, tránh biến món ăn gia đình thành nguồn gây bệnh mạn tính.
Nước ép lựu giàu polyphenol có thể hỗ trợ giảm huyết áp tâm thu và tâm trương trong ngắn hạn theo các phân tích gộp. Tuy nhiên, do các nghiên cứu lâm sàng hiện nay đa phần có cỡ mẫu nhỏ lẻ và độ không đồng nhất cao, người dùng chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ chế độ ăn, không thể thay thế thuốc điều trị.
Dầu ô liu hoàn toàn có thể dùng để chiên xào ở nhiệt độ nấu nướng gia đình thông thường. Nhờ chứa tới 73% axit oleic bền vững cùng hàm lượng polyphenol và vitamin E dồi dào, loại dầu này có khả năng chống oxy hóa vượt trội, ít bị biến chất sinh độc tố hơn nhiều loại dầu tinh luyện khác.
Nhiều người có thói quen giữ lại dầu ăn sau khi chiên ngập để tái sử dụng nhằm tiết kiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy các hợp chất phân cực và aldehyde độc hại bắt đầu hình thành, tích tụ ngay từ lần gia nhiệt đầu tiên, gây nguy cơ xơ vữa mạch máu và tổn thương tế bào.
Bưởi chứa các hợp chất furanocoumarin có khả năng phá hủy vĩnh viễn enzyme chuyển hóa CYP3A4 ở ruột, khiến nồng độ thuốc hạ áp và thuốc hạ mỡ máu statin trong máu tăng vọt gấp nhiều lần. Tình trạng này dễ gây ngộ độc thuốc, tụt huyết áp nghiêm trọng và tiêu cơ vân mà việc uống cách giờ cũng không thể ngăn ngừa.
Nhiều người lo ngại axit trong trái cây khi ăn lúc bụng đói sẽ gây loét dạ dày. Thực tế, dịch vị tự nhiên có tính axit mạnh hơn nhiều so với hoa quả và được bảo vệ bởi hàng rào niêm mạc kiên cố. Trái cây tươi không gây loét dạ dày, nhưng ăn quả giàu tannin khi đói có thể tạo sỏi bã tiêu hóa.
Nam việt quất chứa hợp chất proanthocyanidins giúp ức chế vi khuẩn *E. coli* bám dính niêm mạc bàng quang, hỗ trợ giảm nguy cơ tái phát viêm đường tiết niệu ở phụ nữ và người đặt ống thông. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định loại quả này không có tác dụng điều trị ổ nhiễm trùng cấp tính.
Thay vì bài xích mỡ lợn hay tôn sùng dầu thực vật, khoa học cho thấy mỗi loại mang tác động riêng lên lipid máu; dầu thực vật giàu acid béo chưa bão hòa giúp kiểm soát mỡ xấu, nhưng việc phối hợp cân đối mới là chìa khóa bảo vệ tim mạch toàn diện.
Ăn trái cây nguyên miếng giúp no lâu hơn sinh tố xay nhuyễn nhờ duy trì cấu trúc chất xơ, kéo dài thời gian rỗng dạ dày và kích thích phản xạ nhai. Dạng quả rắn cũng hỗ trợ tối ưu phản ứng insulin và thúc đẩy các hormone bão no như GLP-1 hiệu quả hơn.
Nước diệp lục đóng chai chủ yếu chứa dẫn xuất bán tổng hợp chlorophyllin, không thể thay thế rau xanh vì hoàn toàn thiếu vắng chất xơ và mạng lưới chất chống oxy hóa tự nhiên. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chỉ có diệp lục tự nhiên từ thực vật mới có khả năng ngăn ngừa các tổn thương tế bào đại tràng.
Nhiều người có thói quen ăn salad không chất béo để giảm cân, nhưng nghiên cứu cho thấy thiếu lipid sẽ khiến cơ thể không thể hấp thu các vi chất quan trọng như vitamin A, E, K và carotenoid trong rau củ. Thêm một lượng dầu thực vật hoặc quả bơ vừa phải chính là chìa khóa để bảo toàn dưỡng chất.
