Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 808 trên 1.483
Nhiều người lo sợ cặn canxi trong ấm đun nước gây sỏi thận, nhưng khoa học cho thấy điều ngược lại. Canxi và magie trong nước cứng giúp liên kết oxalat ngay tại ruột, giảm đào thải oxalat qua nước tiểu và hỗ trợ giảm nguy cơ tạo sỏi canxi oxalat.
Người bệnh đái tháo đường không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn acid oleic hay linoleic. Nghiên cứu cho thấy acid oleic cải thiện độ nhạy insulin và chức năng giãn mạch, trong khi acid linoleic hỗ trợ giảm mỡ nội tạng và giảm nguy cơ tiến triển bệnh; việc kết hợp cân bằng cả hai mang lại lợi ích tốt nhất.
Chiên áp chảo dùng ít dầu nhưng chưa chắc hấp thụ ít mỡ hơn chiên ngập dầu. Cơ chế bốc hơi nước cực nhanh khi chiên ngập dầu ở nhiệt độ chuẩn (160-180 độ C) tạo ra áp suất đẩy ngược và lớp vỏ giòn đóng kín, ngăn dầu ngấm sâu vào lõi thực phẩm tốt hơn áp chảo lửa nhỏ.
Hành vi thúc ép hoặc dọa nạt để bắt trẻ ăn rau thường phản tác dụng, khiến trẻ mầm non hình thành tâm lý chống đối và làm tăng nguy cơ kén ăn kéo dài. Thay vì kiểm soát cứng nhắc, cha mẹ nên làm gương, kiên trì giới thiệu món ăn và tạo không khí thoải mái trên bàn ăn.
Hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng khẳng định dầu hạt chia giúp hạ huyết áp tâm thu ở người, dù nghiên cứu trên động vật cho kết quả khả quan. Trái lại, việc ăn hạt chia nguyên hạt đã được chứng minh giúp cải thiện huyết áp rõ rệt.
Theo khuyến nghị từ Tổ chức Y tế Thế giới và Nhu cầu Dinh dưỡng Khuyến nghị, tổng lượng chất béo mỗi ngày nên chiếm 20-35% tổng năng lượng khẩu phần. Mức này cung cấp đủ vitamin tan trong dầu, axit béo thiết yếu, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ tim mạch và tăng cân mất kiểm soát.
Các bằng chứng khoa học hiện tại cho thấy dầu cọ không làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch hay xơ vữa động mạch như định kiến lâu nay. Dù chứa nhiều acid palmitic, dầu cọ còn cung cấp các chất chống oxy hóa mạnh giúp kiểm soát mỡ máu khi dùng trong chế độ ăn cân bằng.
Dầu hạt cải giàu chất béo không bão hòa đơn (MUFA) hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết tốt hơn dầu đậu nành giàu PUFA. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá mức bất kỳ loại dầu nào cũng có thể làm tăng mỡ nội tạng và kháng insulin.
Quan niệm trái cây ăn sau bữa cơm sẽ lên men thối rữa trong dạ dày là hoàn toàn sai khoa học. Thứ tự ăn không gây ứ trệ sinh độc tố, nhưng ăn trái cây trước bữa ăn có thể kích thích hormone tạo cảm giác no, làm chậm hấp thu và giúp kiểm soát lượng đường huyết hiệu quả hơn.
Thanh long ruột đỏ vượt trội hơn ruột trắng nhờ chứa nồng độ cao sắc tố betalain và tổng hàm lượng phenolic, mang lại năng lực chống oxy hóa cao hơn rõ rệt. Tuy nhiên, cả hai loại đều giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất tốt cho sức khỏe khi ăn với lượng vừa phải.
Người mắc gan nhiễm mỡ nên ưu tiên sử dụng dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa đơn (MUFA) như dầu ô liu thay cho chất béo bão hòa. Chế độ ăn giàu dầu ô liu giúp giảm tích tụ triglyceride ở gan, chống oxy hóa và cải thiện đề kháng insulin, nhưng cần kiểm soát lượng dùng để tránh dư thừa calo.
Chất béo chuyển hóa chỉ bắt đầu phát sinh rõ rệt khi dầu ăn bị đun nóng trên 120 độ C trong điều kiện oxy hóa và tăng mạnh khi vượt ngưỡng 200 đến 240 độ C kéo dài. Việc hiểu đúng ngưỡng nhiệt và tránh tái sử dụng dầu chiên giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch hiệu quả.
Người bệnh đái tháo đường type 2 hoàn toàn có thể ăn hoa quả nếu ưu tiên nhóm có chỉ số đường huyết (GI) thấp hoặc trung bình kết hợp kiểm soát tải lượng đường huyết (GL) ở mức thấp (<= 10), đồng thời ăn nguyên quả thay vì uống nước ép.
Quan niệm ăn dứa gây sảy thai trong 3 tháng đầu là hoàn toàn sai lầm. Hàm lượng enzyme bromelain tự nhiên trong thịt dứa rất thấp, không đủ để gây kích thích co bóp tử cung, và các nghiên cứu khoa học xác nhận hoạt chất này không gây ra rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Nước ép cần tây pha táo không có khả năng thải độc như quảng cáo do gan và thận đã đảm nhận hiệu quả quá trình này. Việc lạm dụng các liệu trình nước ép thanh lọc thậm chí còn tiềm ẩn rủi ro lắng đọng tinh thể oxalate gây suy thận cấp.
Để hỗ trợ não bộ thai nhi phát triển tối ưu, thai phụ cần chú trọng cung cấp đủ lượng docosahexaenoic acid (DHA) và cân bằng chất béo omega-3. Việc hiểu rõ nhu cầu hấp thu, cơ chế vận chuyển qua nhau thai giúp mẹ lựa chọn nguồn thực phẩm đúng cách, an toàn và hiệu quả suốt thai kỳ.
Dầu ép lạnh giữ được hàm lượng polyphenol và tocopherol tự nhiên cao hơn rõ rệt so với dầu tinh luyện, vốn bị nhiệt độ khử mùi trên 200 độ C phá hủy gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, dầu ép lạnh không giữ được trọn vẹn mọi vi chất và rất kém bền ở nhiệt độ nấu nướng cao.
Dầu MCT có khả năng làm tăng nhẹ mức tiêu hao năng lượng và hỗ trợ oxy hóa chất béo trong cơ thể. Tuy nhiên, các phân tích lâm sàng chỉ ra mức giảm cân thực tế rất khiêm tốn, chỉ khoảng nửa ký, hoàn toàn không phải là thần dược đốt mỡ thần tốc như lời đồn.
Dầu hạt nho giàu chất béo không bão hòa đa PUFA nhưng có độ bền oxy hóa thấp, dễ bị phân hủy sinh ra các chất có hại khi đun nóng. Các nghiên cứu khẳng định loại dầu này không phù hợp cho việc chiên ngập dầu hoặc nấu nướng nhiệt độ cao kéo dài.
Nuốt hạt ổi hiếm khi gây viêm ruột thừa như lời đồn nhưng việc nuốt trọn hạt cứng với số lượng lớn có thể gây táo bón, kích ứng niêm mạc và tiềm ẩn nguy cơ hình thành khối bã thức ăn làm tắc nghẽn ống tiêu hóa.
