Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 22 trên 97
Polysaccharide chiết xuất từ thân cây phi điệp kép giúp tăng cường đề kháng bằng cách kích hoạt đại thực bào và thúc đẩy sự tăng sinh của tế bào lympho T, lympho B. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào cấu trúc hóa học của từng phân đoạn đường và hiện mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm.
Hoạt chất menthol trong tinh dầu bạc hà có khả năng giảm ngứa tạm thời cho người bị mề đay hoặc khô da nhờ kích hoạt thụ thể lạnh TRPM8, làm gián đoạn tín hiệu ngứa truyền lên não. Tuy nhiên, tinh dầu nguyên chất dễ gây kích ứng và cần thận trọng tối đa ở phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh vảy nến.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất quả mơ chứa hoạt chất giúp làm giảm khả năng di chuyển và định cư của vi khuẩn HP, từ đó hỗ trợ giảm mật độ vi khuẩn và cải thiện tình trạng viêm niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, quả mơ chỉ có tác dụng hỗ trợ kìm hãm vi khuẩn chứ không thể thay thế thuốc kháng sinh điều trị.
Đào nhân thường được Đông y dùng để hoạt huyết, khử ứ, nhưng khoa học hiện đại nói gì về khả năng chống huyết khối của vị thuốc này? Các nghiên cứu cho thấy hạt đào giàu peptide chống oxy hóa và khi kết hợp cùng đại hoàng giúp bảo vệ mạch máu não trên động vật, song cần thận trọng khi áp dụng.
Chiết xuất từ cây nắp ấm chứa flavonoid và hoạt chất plumbagin có khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm và giảm đau trên mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt chất này có độ hấp thu kém và tiềm ẩn độc tính lên cơ quan nội tạng, người bệnh tuyệt đối không tự ý sắc uống trị đau khớp.
Viên nang tinh dầu bạc hà bao tan trong ruột thực sự có khả năng giảm đau bụng và cải thiện triệu chứng hội chứng ruột kích thích vượt trội hơn giả dược. Nhờ đặc tính chống co thắt cơ trơn tự nhiên, hoạt chất này giúp làm dịu đường ruột nhưng người dùng cần chọn đúng dạng bào chế và lưu ý nguy cơ trào ngược.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây nắp ấm hoa đôi tươi mới giữ được dược tính, còn phơi khô sẽ mất chất. Thực tế khoa học cho thấy dược liệu khô vẫn bảo toàn lượng lớn chất chống oxy hóa polyphenol nếu được sấy ở nhiệt độ thấp ổn định khoảng 40 độ C, thay vì phơi nắng thất thường.
Để rút ngắn thời gian trằn trọc trên giường, các thử nghiệm lâm sàng khuyến nghị dùng chiết xuất lạc tiên tây ngay vào thời điểm chuẩn bị đi ngủ mỗi tối. Duy trì thói quen này trong 2 đến 4 tuần giúp hoạt chất tác động lên hệ thần kinh, giảm căng thẳng và kéo dài tổng thời gian ngủ an toàn.
Chiết xuất saponin từ củ tam thất được chứng minh giúp thúc đẩy tiêu khối máu tụ, giảm phù nề và hỗ trợ phục hồi thần kinh sau xuất huyết não. Tuy nhiên, nếu dùng quá sớm ngay khi mạch máu não vừa vỡ với lượng máu lớn, hoạt chất này có thể khiến tình trạng phù não nặng thêm.
Chiết xuất bạch quả (Ginkgo biloba) có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh, chống oxy hóa và giảm viêm sau tổn thương não. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thảo dược này giúp cải thiện trí nhớ và sự tập trung, nhưng hiệu quả cao hơn khi kết hợp phác đồ điều trị chuẩn cùng vận động thể chất, đồng thời cần thận trọng nếu đang dùng thuốc chống đông máu.
Đan sâm chứa nhiều hoạt chất giúp giãn mạch, tăng lưu lượng máu và bảo vệ tế bào thần kinh sau thiếu máu não. Tuy nhiên, thảo dược này có thể tương tác nguy hiểm với thuốc chống đông máu như warfarin, làm tăng vọt nguy cơ xuất huyết nếu người bệnh tự ý dùng chung.
Cây náng chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế vi khuẩn, nấm và giảm sưng viêm trên các mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo không tự ý đun nước lá náng để rửa trực tiếp lên vết loét hở nhằm tránh nguy cơ kích ứng và nhiễm trùng nặng hơn.
Nhiều người cho rằng viên chiết xuất lạc tiên tây luôn tốt hơn trà khô tự hãm. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy phương pháp hãm bằng nước nóng giúp thu nhận dồi dào hợp chất phenolic, flavonoid cùng GABA tự nhiên, thậm chí dịch chiết nước còn thể hiện hoạt tính vượt trội hơn dịch chiết cồn trong việc hỗ trợ giấc ngủ nhẹ.
Đắp nha đam làm dịu da sau khi đi nắng là mẹo dân gian phổ biến. Các nghiên cứu cho thấy nha đam chứa hơn 75 hoạt chất giúp giữ ẩm, tạo màng bảo vệ và giảm đau rát nhờ phân hủy chất trung gian gây viêm, nhưng không thể thay thế kem chống nắng hay điều trị khỏi hẳn vết cháy nắng.
Hoạt chất allicin trong tỏi có khả năng ức chế vi khuẩn HP và thúc đẩy tế bào ung thư dạ dày tự chết trong môi trường ống nghiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ quy mô lớn kéo dài 30 năm trên người khẳng định ăn tỏi hàng ngày không giúp diệt sạch vi khuẩn HP hay giảm nguy cơ mắc ung thư dạ dày.
Củ nần nghệ giàu hoạt chất saponin steroid và từ lâu đã được y học cổ truyền ứng dụng để xử lý chứng tăng mỡ máu, gút, viêm khớp. Dù các phân tích hiện đại ghi nhận hoạt chất dioscin trong dược liệu này giúp bảo vệ tế bào cơ tim và chống huyết khối, người bệnh vẫn cần hiểu rõ giới hạn của bằng chứng khoa học để sử dụng an toàn.
Thói quen uống trà xanh mỗi ngày có liên hệ với việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch nhờ hoạt chất chống oxy hóa EGCG. Thay vì "tẩy rửa" lòng mạch như lời đồn, EGCG bảo vệ lớp tế bào nội mô khỏi gốc tự do, ngăn bạch cầu bám dính tạo mảng xơ vữa, giảm mỡ máu và giúp ổn định các mảng bám hiện có.
Chiết xuất sơn tra (táo gai) giúp làm giãn động mạch vành, tăng cường tưới máu cơ tim và ổn định huyết áp nhờ hoạt chất kích thích nội mô mạch máu sản sinh oxit nitric. Các nghiên cứu cho thấy thảo dược này hỗ trợ hiệu quả cho người suy tim nhẹ, nhưng cần dùng đúng cách để đảm bảo an toàn.
Củ niễng không chỉ là món rau mùa thu giòn ngọt mà còn chứa các hợp chất sinh học giúp ức chế tổng hợp mỡ mới, tăng đốt cháy axit béo và cải thiện chỉ số cholesterol tốt. Tuy nhiên, cần hiểu đúng sự khác biệt giữa ăn củ tươi và dùng chiết xuất cô đặc để bảo vệ mạch máu an toàn.
Củ nưa tươi chứa hàng loạt tinh thể canxi oxalat sắc nhọn có khả năng gây bỏng rát niêm mạc miệng, sưng phù nề họng và khó thở nếu ăn sống. Tuy nhiên, loại củ giàu chất xơ glucomannan này hoàn toàn an toàn để sử dụng sau khi đã được làm khô, chế biến đúng quy trình và nấu chín kỹ.
