Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 153 trên 483
Dã chi ma trắng là thảo mộc giàu hoạt chất polyphenol, flavonoid và đặc biệt là nhóm iridoid quý giá. Các thử nghiệm sinh học cho thấy thảo dược này có khả năng chống oxy hóa vượt trội, hỗ trợ ức chế phản ứng viêm và cầm máu hiệu quả, mở ra nhiều triển vọng trong hỗ trợ sức khỏe tự nhiên.
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn dưa bở để bù nước và bổ sung vi chất, nhưng cần hết sức cẩn trọng trước nguy cơ nhiễm khuẩn Listeria monocytogenes từ bề mặt vỏ. Việc rửa sạch vỏ quả, gọt đúng cách và không ăn đồ gọt sẵn ngoài hàng là nguyên tắc sống còn để bảo vệ thai nhi.
Dưa bở và dưa lưới cùng loài nhưng khác biệt lớn về độ ngọt do cơ chế di truyền kiểm soát tích lũy đường sucrose và axit hữu cơ. Trong khi dưa lưới thường tích tụ nhiều đường hòa tan, dưa bở lại đẩy mạnh chuyển hóa đường thành năng lượng. Hiện dữ liệu trực tiếp về vi chất giữa hai phân loài vẫn cần thêm bằng chứng kiểm chứng.
Dưa chuột thanh mát và giàu nước, nhưng người mắc bệnh thận mạn, người cao tuổi dùng thuốc tim mạch và người có ruột kích thích cần cẩn trọng. Tiêu thụ lượng lớn thực phẩm này hàng ngày có thể làm tăng nguy cơ tích tụ kali máu nguy hiểm hoặc gây đầy hơi, rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy ăn thịt quả dưa gang tây gây kích thích co bóp tử cung hay nguy hiểm cho thai kỳ. Dù vậy, do dữ liệu an toàn trên phụ nữ mang thai còn hạn chế, mẹ bầu chỉ nên ăn lượng vừa phải quả chín tươi và hỏi ý kiến bác sĩ nếu có tiền sử dọa sảy thai.
Lá dã chi ma trắng là loại rau dại ăn được, chứa hàm lượng dồi dào chất chống oxy hóa, magiê và kali. Tuy nhiên, khi thu hái tự nhiên, người dùng cần sơ chế sạch vi khuẩn, nấu chín để giảm axit oxalic và đặc biệt cảnh giác với nguy cơ tích tụ kim loại nặng từ đất ô nhiễm.
Hạt dưa bở thường bị vứt bỏ khi ăn nhưng thực tế lại là nguồn dinh dưỡng dồi dào. Nghiên cứu cho thấy loại hạt này chứa lượng lớn chất béo không bão hòa tốt cho tim mạch, protein thực vật, chất xơ cùng nhiều khoáng chất thiết yếu, mở ra tiềm năng lớn trong ngành thực phẩm và chế biến dầu thực vật.
Ăn hạt và quả dưa gang tây chưa chín có thể gây ngộ độc do mô non chứa hàm lượng cao glycoside sinh cyanide độc hại. Hợp chất này khi bị nhai nát sẽ giải phóng hydro cyanide gây tổn thương tế bào. Người có dạ dày nhạy cảm, tiền sử sỏi thận và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng sống.
Dã chi ma trắng thường được truyền tai như vị thuốc dân gian đa năng, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận độ an toàn trên phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú, người huyết áp thấp hay bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật. Tác động cầm máu và điều hòa tế bào từ các nghiên cứu tiền lâm sàng đòi hỏi sự thận trọng cao.
Phụ nữ mang thai không nên dùng dây ông lão dưới bất kỳ hình thức nào. Loài thảo dược thuộc chi Clematis này chứa độc tố có thể kích thích co bóp tử cung, gây dọa sảy thai hoặc sinh non. Hiện tại, y học vẫn hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học chứng minh tính an toàn của dây ông lão đối với thai kỳ.
Chiết xuất lá dã quỳ ghi nhận tác dụng giảm đường huyết trên mô hình động vật nhưng lại tiềm ẩn độc tính tế bào và nguy cơ tổn thương gan, thận khi dùng kéo dài. Người bệnh đái tháo đường không nên tự ý đun sắc uống thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chanh dây tím chứa lượng đường tự nhiên, vitamin C và hoạt tính chống oxy hóa cao vượt trội so với dưa gang tây. Ngược lại, dưa gang tây có vị ngọt thanh nhẹ hơn, phù hợp cho người muốn giảm hấp thu đường, trong khi hạt chanh dây tím là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào.
Người cao huyết áp hoàn toàn có thể ăn thịt dê nếu chọn phần thịt nạc và nấu nhạt. Quan niệm dân gian cho rằng tính "nóng" của thịt dê gây tăng xông là thiếu căn cứ khoa học; thủ phạm chính khiến huyết áp tăng vọt thường bắt nguồn từ lượng muối và mỡ trong món ăn.
Dù dây nôi (*Cissus adnata*) thể hiện một số hoạt tính giảm đau, kháng khuẩn trên động vật thí nghiệm, hiện hoàn toàn chưa có dữ liệu nghiên cứu về độc tính sinh sản của cây này. Phụ nữ mang thai và đang cho con bú được khuyến cáo tuyệt đối tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ tổn hại thai nhi.
Nhiều người có thói quen nấu nước dây xanh uống hằng ngày để thanh nhiệt, nhưng liệu loại cây này có gây độc cho gan và thận? Các dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình chuột bước đầu cho thấy chiết xuất lá dây xanh có độ an toàn tế bào tốt và thậm chí hỗ trợ giảm tổn thương gan thận do hóa chất, song vẫn cần thận trọng khi dùng kéo dài.
Thịt dê có hàm lượng mỡ bão hòa và tác động làm tăng mỡ máu thấp hơn thịt bò, giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch tốt hơn. Dù vậy, cả hai đều là nguồn đạm động vật giá trị, việc lựa chọn phần nạc và chế biến lành mạnh mới là chìa khóa duy trì mỡ máu ổn định.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy dây đau xương chứa nhiều alkaloid và glycoside có khả năng ức chế các cytokine gây viêm như TNF-alpha, IL-1beta và điều hòa con đường truyền tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng và người bệnh cần thận trọng khi sử dụng.
Nhiều người có thói quen uống nước sắc dây khai để thanh nhiệt, nhưng dùng sai cách hay quá liều dễ gây kích ứng tiêu hóa khó chịu. Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng cụ thể trên dây khai, người dân chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh rủi ro.
Dây thìa canh chứa acid gymnemic có khả năng phong tỏa tạm thời thụ thể ngọt ở lưỡi, làm mất vị ngọt và giảm sự hấp dẫn của đồ ăn nhiều đường trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, thảo dược này không làm thay đổi hormone thèm ăn hay tốc độ tiêu hóa, và bằng chứng hỗ trợ giảm cân dài hạn hiện vẫn rất khiêm tốn.
Nước ép lá mảnh bát tươi được nhiều người ưa chuộng để thanh nhiệt và hỗ trợ giảm đường huyết. Tuy nhiên, do dược tính hạ đường huyết mạnh và tính hàn sâu, thức uống này tiềm ẩn rủi ro lớn cho người huyết áp thấp, người chuẩn bị phẫu thuật, người tiêu hóa kém và người đang dùng thuốc tiểu đường.
