Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 155 trên 483
Không nên uống nước dây chè thay thế hoàn toàn trà xanh mỗi ngày. Nghiên cứu cho thấy thảo dược có thể an toàn ở liều nhất định nhưng tiềm ẩn chất kháng dinh dưỡng, rủi ro tan máu in vitro và nguy cơ nhiễm kim loại nặng nếu lạm dụng liên tục, thiếu kiểm soát.
Dây khai là thảo dược dân gian có tiềm năng chống viêm khớp trên chuột, nhưng hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và người suy giảm chức năng gan không nên dùng để tránh rủi ro ngộ độc và quá tải chuyển hóa.
Dây chìa vôi sắc nước an toàn hơn nhiều so với ngâm rượu uống. Việc dùng rượu làm dung môi vừa gây hại từ cồn, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm tăng men gan và axit uric theo các nghiên cứu thực nghiệm. Rượu ngâm chỉ nên dùng xoa bóp ngoài, người bệnh khớp nên chọn cách sắc nước với lượng vừa phải.
Nhiều sản phụ truyền tai nhau uống dây vằng trắng để kích thích tiết sữa sau sinh. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa tìm thấy bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào chứng minh loài thảo mộc này có tác dụng lợi sữa, cảnh báo nguy cơ nhầm lẫn tên gọi gây hại cho sức khỏe.
Canh rau bình bát thanh mát, giàu chất chống oxy hóa nhưng rất dễ bị mất dưỡng chất và đắng gắt nếu đun nấu sai cách. Hiểu rõ tác động của nhiệt độ và thời gian sôi giúp giữ trọn hợp chất polyphenol quý giá và mang lại hương vị thơm ngon cho bữa cơm gia đình.
Dù dây chìa vôi được y học dân gian tin dùng để giảm đau xương khớp, các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất trong cây có tác động mạnh đến enzym gan và phản ứng viêm. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người đau dạ dày, bệnh nhân suy gan thận và người đang dùng thuốc điều trị tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Dù dây bình bát là loại rau dân dã quen thuộc, dữ liệu an toàn trên người hiện còn rất hạn chế. Phụ nữ mang thai, người bị huyết áp thấp, người hay tụt đường huyết và bệnh nhân thận cần hết sức thận trọng, tránh tự ý dùng làm thuốc để phòng ngừa nguy cơ hạ áp đột ngột và tổn thương nội tạng.
Nhiều thai phụ tìm đến dây chè để giảm chứng đau dạ dày, ốm nghén vì tin rằng thảo mộc tự nhiên lành tính. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ không nên dùng dây chè do chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tính an toàn, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung và gây hại cho thai nhi.
Dâm dương hoắc là vị thuốc bổ thận truyền thống, nhưng Dược điển chỉ định rõ 5 loài chuẩn và cảnh báo nhiều nguy cơ độc tính khi lạm dụng. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dược liệu này có thể gây tổn hại tế bào gan, tim mạch và thần kinh, đòi hỏi việc sơ chế loại tạp chất và chỉ dùng lượng vừa phải theo chỉ dẫn y khoa.
Dây bánh nem được đồn thổi nhiều trong dân gian nhưng chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn trên người. Ba nhóm đối tượng tuyệt đối không nên tự ý dùng gồm: phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận để tránh nguy cơ nhiễm độc và tổn thương tạng.
Dây ba chẽ là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng chứa nhiều alkaloid chưa được chứng minh an toàn qua các nghiên cứu lâm sàng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ và bệnh nhân suy gan tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh nguy cơ ngộ độc, sảy thai và tổn thương tạng.
Dây ba chẽ là vị thuốc dân gian quen thuộc thường được người dân sắc nước uống để hỗ trợ tiêu hóa và trị bệnh ngoài da. Tuy nhiên, do chưa có các nghiên cứu lâm sàng chuẩn hóa về chiết xuất, người dùng cần tuân thủ liều lượng truyền thống vừa phải, tuyệt đối không lạm dụng để tránh nguy cơ kích ứng tiêu hóa và gây độc gan thận.
Dây choại là loại rau quen thuộc nhưng chứa các chất kháng dinh dưỡng như oxalate và tanin. Những hợp chất này có thể kết tủa khoáng chất, gây ức chế enzyme tiêu hóa và tạo sỏi thận. Người có đường ruột nhạy cảm, thiếu vi chất hoặc có tiền sử sỏi thận cần nắm rõ lưu ý khi tiêu thụ.
Nhiều người có thói quen sắc dây mỏ quạ uống thay trà để thanh nhiệt, trị đau nhức mà không biết rằng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng thận không nên tự ý dùng do thiếu dữ liệu an toàn trên người.
Tơ hồng xanh chứa các ancaloit aporphine mang tiềm năng sinh học như giãn mạch, ức chế ký sinh trùng, nhưng đồng thời có độc tính tế bào và nguy cơ gây hại gan thận ở liều cao. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng kéo dài khi chưa có kiểm chứng lâm sàng.
Nhiều người lo ngại việc ăn cá đánh bắt bằng rễ dây thuốc cá có thể gây nhiễm độc rotenone. Nghiên cứu cho thấy rotenone là chất độc mạnh với cá và có thể tồn lưu trong mô thịt suốt thời gian dài bảo quản lạnh. Người tiêu dùng cần thận trọng với nguồn gốc thủy sản để tránh nguy cơ tồn dư độc chất.
Dù được truyền tai là loại trà thảo mộc thanh nhiệt, dâu dây hiện chưa có thử nghiệm an toàn lâm sàng trên người. Phụ nữ mang thai, người suy thận, người dễ hạ đường huyết và người có cơ địa dị ứng là 4 nhóm cần đặc biệt lưu ý và tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa rủi ro sức khỏe.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng xác định số gam khô chính xác của dây chìa vôi mỗi ngày trên người. Nghiên cứu độc tính trên động vật cho thấy chiết xuất loài cùng chi an toàn ở liều phổ biến nhưng gây biến đổi men gan và acid uric ở liều cao. Người bệnh chỉ nên dùng lượng vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ y học cổ truyền.
Nhóm hợp chất phenolic, flavonoid và saponin trong dây chìa vôi sở hữu hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ dọn dẹp gốc tự do và ức chế các con đường gây viêm ở cấp tế bào. Nhờ đó, dược liệu này mang lại tiềm năng hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức do thoái hóa xương khớp.
Hợp chất 1-deoxynojirimycin (DNJ) trong lá dâu tằm làm chậm quá trình tiêu hóa tinh bột nhờ khả năng ức chế cạnh tranh men alpha-glucosidase tại đường ruột. Nhờ cấu trúc tương tự đường tự nhiên, DNJ gắn vào vị trí xúc tác của enzyme tiêu hóa, làm chậm sự phân giải carbohydrate phức tạp thành glucose và giúp giảm tăng đường huyết sau ăn.
