Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 180 trên 483
Cách cỏ (*Premna herbacea*) là cây thân thảo dùng rễ củ để kháng viêm, trong khi vọng cách (*Premna serratifolia*) là cây thân gỗ lớn dùng lá làm gia vị và thân gỗ hỗ trợ khớp. Hiểu đúng hình thái và bộ phận dùng giúp người dân tránh nhầm lẫn nguy hại.
Ăn cà rốt nấu chín với một lượng dầu mỡ vừa phải giúp cơ thể hấp thu beta-carotene tốt hơn nhiều lần so với ăn sống. Nhiệt độ làm mềm thành tế bào thực vật để giải phóng dưỡng chất, trong khi chất béo đóng vai trò dung môi hòa tan bắt buộc giúp tiền vitamin A đi qua thành ruột non vào máu.
Cá ngựa khô và hải sản biển tiềm ẩn nguy cơ tích lũy kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen do ô nhiễm nguồn nước và vi nhựa. Dù mức kim loại đơn lẻ thường nằm trong ngưỡng cho phép, tác động cộng hưởng khi dùng lâu dài vẫn gây hại cho gan, thận. Người dùng cần kiểm tra nguồn gốc và hỏi ý kiến bác sĩ.
Cá diếc giàu acid béo không bão hòa đơn và có hệ trao đổi chất ổn định, trong khi cá săn sắt cung cấp nguồn đạm nạc đặc trưng của cá săn mồi. Cả hai đều mang lại giá trị dinh dưỡng cao cho bữa ăn gia đình, không loại nào hoàn toàn vượt trội hơn loại nào.
Sụn vi cá nhám giàu chondroitin và khoáng chất nhưng chứa hoạt chất ức chế tân tạo mạch máu cùng mật độ canxi phosphat cao. Bốn nhóm người gồm bệnh nhân sau phẫu thuật, phụ nữ mang thai, trẻ em và người tăng canxi huyết cần cẩn trọng tối đa để tránh rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người ngâm quả cà trái vàng với rượu mạnh để trị bệnh, nhưng cách làm này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc rất lớn. Cồn độ cao có thể hòa tan ồ ạt các alkaloid steroid độc tính từ quả, gây nguy hiểm cho gan thận thay vì mang lại lợi ích bồi bổ.
So sánh cho thấy cá lóc vượt trội về tỷ lệ đạm tinh khiết và rất ít chất béo, phù hợp cho người ăn kiêng hoặc tập luyện. Ngược lại, cá trê chứa lượng mỡ tự nhiên cao hơn (khoảng 3,9 - 4,4%), mang lại nhiều năng lượng hơn cho cơ thể.
Người bị bệnh gút hoặc tăng acid uric máu nên hạn chế tối đa việc ăn cá săn sắt, đặc biệt là thói quen ăn nguyên con cả da và nội tạng. Các nghiên cứu khoa học cho thấy da và nội tạng cá chứa lượng purin rất cao, dễ làm bùng phát cơn gút cấp.
Protein trong thịt cá chép có cấu trúc sợi cơ ngắn và mô liên kết thấp, giúp các enzyme tiêu hóa ở người phân cắt nhanh hơn so với thịt đỏ. Đây là nguồn đạm lành tính, hấp thu nhanh, cung cấp nhiều peptit chống oxy hóa, rất phù hợp để bồi bổ cho người già và người mới ốm dậy.
Cá quả giàu albumin (64,61%), sắt và 17 loại axit amin thiết yếu giúp kích thích tạo mô hạt, hồi phục vết mổ và chống thiếu máu sau sinh. Bằng chứng khoa học hiện đại bác bỏ quan niệm kiêng khem "tính hàn", khẳng định đây là nguồn đạm lành mạnh giúp sản phụ phục hồi thể trạng và kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Cá quả đồng tự nhiên và cá quả nuôi đều giàu protein, nhưng đối mặt với rủi ro an toàn thực phẩm khác biệt. Nghiên cứu cho thấy cá tự nhiên có thể tích tụ kim loại nặng từ nguồn nước ô nhiễm, trong khi cá nuôi dễ tiềm ẩn vi khuẩn kháng thuốc và tồn dư hóa chất nếu quản lý kém.
Quy chuẩn fugu Nhật Bản kiểm soát chặt chẽ quy trình loại bỏ nội tạng độc hại bằng các đầu bếp được cấp phép, giúp loại trừ nguy cơ nhiễm độc chéo. Ngược lại, việc tự chế biến cá nóc tự phát tại nhà rất dễ làm giải phóng chất kịch độc tetrodotoxin bền nhiệt vào phần thịt, dẫn đến liệt cơ hô hấp và tử vong.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn nên ăn cá mòi vì đây là loài cá nhỏ ít tích lũy thủy ngân độc hại, giàu khoáng chất selen và cung cấp lượng DHA dồi dào cho sự phát triển hệ thần kinh thai nhi, giúp mẹ bầu an tâm bổ sung dinh dưỡng đúng cách.
Ăn cá hồi hằng ngày không cần thiết và có nguy cơ khiến cơ thể tích tụ các chất ô nhiễm hữu cơ tiệm cận ngưỡng chịu đựng tối đa. Chuyên gia y tế khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ cá béo khoảng 2 bữa mỗi tuần để tối ưu lợi ích tim mạch mà vẫn đảm bảo an toàn.
Cá hồi giàu DHA cho não bộ thai nhi nhưng nhiều mẹ bầu sợ nhiễm thủy ngân. Nghiên cứu cho thấy cá hồi có lượng thủy ngân thấp hơn nhiều hải sản khác. Mẹ bầu ăn an toàn từ 1 đến 2 khẩu phần (khoảng 85g/khẩu phần) nấu chín mỗi tuần để nhận đủ dưỡng chất mà không lo độc hại.
Cá diếc giàu đạm dễ phân cắt thành peptide chống oxy hóa có lợi cho tiêu hóa, nhưng hạt tiêu trong món kho truyền thống lại dễ kích ứng vết loét dạ dày. Thay đổi cách chế biến thanh đạm giúp người bệnh tận dụng trọn vẹn dinh dưỡng mà không lo đau bụng.
Cà trái vàng chứa các hoạt chất tác động mạnh lên kênh canxi thần kinh và chuyển hóa não bộ. Nghiên cứu mới dừng ở chuột thực nghiệm, chưa chứng minh an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người dùng thuốc thần kinh và bệnh nhân suy gan thận cần tuyệt đối tránh dùng để phòng ngừa độc tính alkaloid.
Quả cà tàu không có tác dụng chữa bệnh gan mà trái lại chứa độc chất nguy hiểm có thể phá hủy tế bào gan. Việc tự ý nhai sống hoặc sắc nước uống loài quả hoang này tiềm ẩn rủi ro viêm gan cấp, suy gan và ngộ độc tính mạng khó lường.
Squalene từ dầu gan cá nhám là chất chống oxy hóa tự nhiên giúp dưỡng ẩm và bảo vệ bề mặt da hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy uống squalene liều cao không giúp hạ mỡ máu mà ngược lại có thể làm tăng cholesterol toàn phần, gây bất lợi cho tim mạch.
Cà chua chứa lượng kali có độ khả dụng sinh học cao, dễ hấp thu vào máu. Bệnh nhân thận mạn giai đoạn muộn có nguy cơ tăng kali máu nguy hiểm nên không được ăn tùy tiện, cần kiểm soát liều lượng, áp dụng cách luộc hoặc sơ chế giảm kali và tránh các loại sốt chế biến sẵn.
