Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 224 trên 483
Nhịn ăn gián đoạn là phương pháp giảm cân phổ biến, nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Các bằng chứng y khoa khẳng định người dùng thuốc tiểu đường, phụ nữ mang thai, người có tiền sử rối loạn ăn uống, thanh thiếu niên và người cao tuổi cần đặc biệt thận trọng để tránh những biến chứng nguy hiểm.
Người gầy muốn tăng cân nên ưu tiên sữa tươi nguyên kem thay vì sữa tách béo. Nhờ giữ trọn hàm lượng chất béo tự nhiên, sữa nguyên kem mang lại mật độ năng lượng cao hơn, hỗ trợ bù đắp calo hiệu quả mà không làm suy giảm chất lượng dinh dưỡng của khẩu phần ăn hàng ngày.
Ngậm kẽm acetate hoặc zinc gluconate trong 24 đến 48 giờ đầu khi chớm cảm lạnh giúp rút ngắn đáng kể thời gian bệnh. Tuy nhiên, việc dùng liều cao liên tục dễ gây buồn nôn, cồn cào ruột và đắng miệng nếu chọn sai loại viên hoặc ngậm lúc đói.
Chế độ ăn Keto giúp giảm mỡ và cải thiện độ nhạy insulin hiệu quả, nhưng không tối ưu cho mục tiêu tăng khối lượng cơ bắp. Việc cắt giảm carbohydrate làm giảm dự trữ glycogen trong cơ, từ đó cản trở hiệu suất tập kháng lực cường độ cao cần thiết cho quá trình phì đại cơ.
Giai đoạn siết cơ (cutting) đòi hỏi chiến lược kiểm soát mức thâm hụt calo vừa phải kết hợp tăng tỷ lệ protein và tập kháng lực. Dinh dưỡng giàu đạm giúp ức chế dị hóa, kích thích tổng hợp cơ qua tín hiệu mTOR, bảo toàn cơ nạc tối đa trong khi mỡ thừa vẫn được đốt cháy hiệu quả.
Nạp từ 20 đến 40 g đạm casein hấp thu chậm trước khi ngủ 30 phút giúp kích thích tổng hợp protein và phục hồi cơ bắp xuyên đêm, đặc biệt sau các buổi tập luyện buổi tối. Tuy nhiên, hiệu quả này không vượt trội nếu tập vào buổi sáng hoặc nếu tổng lượng đạm trong ngày đã được đáp ứng đầy đủ.
Nghiên cứu khoa học khẳng định biến động nội tiết tố chu kỳ kinh nguyệt không làm thay đổi tốc độ tổng hợp protein cơ bắp sau khi tập tạ. Dù mức tiêu hao năng lượng có thể tăng nhẹ ở pha hoàng thể, phụ nữ không cần xáo trộn thực đơn phức tạp mà chỉ cần duy trì đủ đạm, đủ năng lượng và điều chỉnh theo cảm nhận cơ thể.
Leucine là axit amin thiết yếu đóng vai trò chìa khóa kích hoạt con đường tín hiệu mTOR nhằm thúc đẩy quá trình tổng hợp protein cơ bắp. Nạp các thực phẩm giàu leucine tự nhiên như đạm whey, cá, ức gà và các chế phẩm từ sữa kết hợp tập kháng lực giúp tối ưu hóa tốc độ tăng cơ và bảo vệ khối nạc.
Caffeine uống trước buổi tập giúp tăng lực đẩy tạ, công suất bộc phát và sức bền cơ bắp nhờ cơ chế ức chế mệt mỏi ở hệ thần kinh. Mức liều tối ưu từ 3-6 mg/kg thể trọng phát huy hiệu quả tốt nhất khi nạp trước buổi tập 30-60 phút mà không cần dùng liều quá cao.
Sốt làm tăng tốc độ chuyển hóa và tiêu hao năng lượng, nhưng việc ép người bệnh ăn nhiều lại là sai lầm phổ biến. Khi cơ thể đang dồn sức chống lại nhiễm trùng, hệ tiêu hóa hoạt động kém; ép ăn quá mức dễ gây nôn trớ, khó tiêu và gia tăng thêm gánh nặng cho quá trình chuyển hóa.
Thuốc kích thích ăn uống có thể giúp trẻ tăng cân ngắn hạn nhưng tiềm ẩn tác dụng phụ an thần và nguy cơ lệ thuộc hành vi. Phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc mà cần can thiệp dinh dưỡng khoa học và kiên nhẫn điều chỉnh thói quen ăn uống của trẻ.
Tập cardio khi đang cần tăng cân không hề sai lầm như nhiều người vẫn tưởng. Bằng chứng khoa học chứng minh việc kết hợp bài tập tim mạch ở mức độ hợp lý không cản trở quá trình tăng cơ, đồng thời còn cải thiện hoạt động của ty thể và nâng cao sức bền tuần hoàn cho người gầy.
Đạm thực vật từ đậu nành và đậu Hà Lan hoàn toàn có thể kích thích tổng hợp cơ bắp và phát triển sức mạnh tương đương whey protein động vật. Yếu tố quyết định không nằm ở nguồn gốc đạm mà phụ thuộc vào việc nạp đủ lượng protein cần thiết trong mỗi bữa ăn kết hợp tập luyện kháng lực.
Vừa giảm mỡ vừa tăng cơ cùng lúc là mục tiêu hoàn toàn khả thi, đặc biệt ở người mới tập luyện, người thừa cân hoặc người cao tuổi. Khoa học chứng minh quá trình tái cấu trúc cơ thể này đòi hỏi tập kháng lực đều đặn, nạp đủ lượng protein và kiểm soát thâm hụt năng lượng không vượt quá 500 kcal mỗi ngày.
Ăn 1-2 quả trứng nguyên quả mỗi ngày là mức hợp lý giúp người gầy tăng cân và phát triển cơ bắp an toàn. Lựa chọn này vừa cung cấp nguồn đạm chất lượng cao, vừa duy trì mỡ máu ở ngưỡng ổn định mà không gây hại cho sức khỏe tim mạch dài hạn.
Muốn tăng cân an toàn, người gầy nên ưu tiên trái cây sấy tự nhiên thay vì bánh ngọt chứa bột mì trắng và đường tinh luyện dễ gây hại chuyển hóa. Tuy nhiên, quả khô có mật độ năng lượng và lượng đường fructose rất cao; việc lạm dụng quá mức trong bữa phụ vẫn có thể gây tích mỡ gan và tăng cholesterol xấu.
Uống nước cam cùng ngũ cốc bổ sung sắt giúp tăng hấp thu sắt rõ rệt nhờ axit ascorbic và axit citric hóa giải tác dụng ức chế của phytate, ngăn ngừa kết tủa và giữ sắt ở dạng hòa tan dễ tiếp nhận.
Cơm trắng hỗ trợ tăng cân tốt hơn khoai tây nhờ mật độ năng lượng cao và ít gây cảm giác no ứ bụng. Trong khi khoai tây luộc tạo cảm giác no kéo dài khiến việc ăn dư thừa calo trở nên khó khăn, cơm trắng giúp người gầy nạp đủ lượng dinh dưỡng cần thiết một cách dễ dàng hơn.
Bổ sung axit béo Omega-3 từ 1,8 đến 3 g mỗi ngày giúp giảm các dấu ấn gây viêm và xoa dịu cơn đau mỏi cơ sau tập nặng. Hoạt chất này còn hỗ trợ kích thích tổng hợp protein, ngăn ngừa mất cơ ở người cao tuổi hoặc khi ngừng vận động, nhưng không làm tăng cơ vượt trội ở người trẻ ăn đủ đạm.
Nghiên cứu khoa học cho thấy khi tổng calo và lượng chất đạm hàng ngày bằng nhau, ăn 3 bữa hay 6 bữa không tạo ra khác biệt đáng kể về mức tăng cơ. Yếu tố then chốt giúp tối ưu hóa cơ bắp nằm ở việc nạp đủ tổng protein và duy trì tập kháng lực đều đặn.
