Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 251 trên 483
Uống dầu cá không giúp người trẻ khỏe mạnh tăng vọt trí nhớ như lời đồn. Bằng chứng lâm sàng cho thấy omega-3 (DHA/EPA) chủ yếu mang lại lợi ích hỗ trợ nhận thức ở những người có chế độ ăn thiếu hụt, người có chỉ số omega-3 thấp hoặc người có biểu hiện suy giảm trí nhớ ban đầu.
Người ăn chay có nồng độ taurine trong máu và nước tiểu thấp hơn người ăn thịt do thực vật không chứa hoạt chất này. Tuy nhiên, cơ thể người vẫn tự tổng hợp được một phần và thận sẽ giảm đào thải để thích nghi, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy tình trạng này làm suy giảm chức năng cơ tim.
Ashwagandha (sâm Ấn Độ) hỗ trợ cải thiện trí nhớ chủ yếu nhờ cơ chế hạ hormone căng thẳng cortisol và bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương oxy hóa. Khi stress mạn tính được kiểm soát, vùng hồi hải mã sẽ củng cố và lưu trữ thông tin hiệu quả hơn.
Thực phẩm siêu chế biến ngày càng phổ biến trong bữa ăn hàng ngày nhưng mang lại nhiều rủi ro cho trí não. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn chứng minh mỗi 10% gia tăng lượng tiêu thụ loại thực phẩm này trong khẩu phần có thể làm tăng tới 16% nguy cơ suy giảm nhận thức và đẩy nhanh quá trình lão hóa não bộ.
Tình trạng đầu óc lơ mơ, mất tập trung sau khi ăn đồ ngọt xuất phát từ việc đường huyết tăng vọt đột ngột, gây viêm cấp tính, stress oxy hóa và làm gián đoạn lưu lượng máu nuôi não. Kiểm soát dao động đường huyết là chìa khóa bảo vệ sự minh mẫn.
Sự kết hợp giữa axit amin L-theanine và hoạt chất chống oxy hóa EGCG trong trà xanh giúp bảo vệ ty thể tế bào thần kinh, hỗ trợ điều hòa chất dẫn truyền não bộ, qua đó cải thiện rõ rệt khả năng chú ý và năng lực xử lý của trí nhớ làm việc.
Thiếu sắt làm suy giảm khả năng tăng sinh tế bào lympho T và giảm sản xuất interleukin-2, khiến hệ miễn dịch qua trung gian tế bào của trẻ yếu đi rõ rệt. Tuy nhiên, phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho con uống sắt khi chưa xét nghiệm máu, vì vi khuẩn gây bệnh cũng cần sắt để tăng sinh.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận thiếu hụt vitamin D làm giảm tiết nước mắt, rút ngắn thời gian vỡ màng phim nước mắt và tăng độ nặng của hội chứng khô mắt. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy mối liên quan giữa thiếu vi chất này với bệnh nhược thị.
Uống cà phê hằng ngày không làm loãng xương ở người khỏe mạnh nếu duy trì dưới 4 tách (400 mg caffeine). Caffeine chỉ gây bài tiết nhẹ canxi qua nước tiểu, dễ dàng bù đắp bằng chế độ ăn đủ canxi hoặc thêm một chút sữa vào cà phê.
Axit béo Omega-3 giúp hạ tốc độ hủy xương thông qua ức chế cytokin gây viêm và yếu tố biệt hóa RANKL, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa tạo cốt bào. Bổ sung dưỡng chất này kết hợp cùng canxi, vitamin D và giảm bớt mỡ bão hòa mang lại lợi ích tích cực cho chu chuyển xương.
Bữa sáng giàu chất xơ, năng lượng giải phóng chậm từ yến mạch hoặc carbohydrate chỉ số đường huyết thấp giúp duy trì sự chú ý và trí nhớ học sinh tốt hơn ngũ cốc nhiều đường. Kết hợp thêm lượng protein vừa phải còn hỗ trợ kiểm soát thể trọng hiệu quả ở trẻ nhỏ.
Nhiều người tin rằng uống 1-2 ly rượu mỗi ngày giúp thư giãn và bảo vệ tế bào thần kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu chụp cộng hưởng từ (MRI) quy mô lớn chứng minh thói quen này làm giảm thể tích chất xám, teo mô não và gia tăng tổn thương mạch máu kể từ tuổi trung niên.
Cà phê không gây tăng nhãn áp kéo dài ở người khỏe mạnh, nhưng caffeine có thể làm tăng áp lực nội nhãn thoáng qua. Nhóm người có tiền sử gia đình mắc bệnh glaucoma hoặc mang biến thể gen nhạy cảm nhãn áp cần hạn chế dùng lượng lớn cà phê mỗi ngày.
Theo dữ liệu lâm sàng AREDS2, liều tối ưu để làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng thể nặng là 10 mg lutein kết hợp 2 mg zeaxanthin mỗi ngày. Đáng chú ý, hoạt chất này chỉ phát huy tác dụng ở người có tổn thương mắt nguy cơ cao, hoàn toàn chưa có bằng chứng giúp phòng ngừa bệnh ở người mắt bình thường.
Nhiều người tự ý uống vitamin E liều cao để bổ mắt mà không biết rằng bằng chứng khoa học cho thấy chất này không giúp ngừa thoái hóa điểm vàng. Trái lại, liều cao trên 400 IU mỗi ngày còn làm tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết não và tương tác gây chảy máu nguy hiểm.
Cả dầu nhuyễn thể và dầu cá đều giúp giảm áp lực thẩm thấu nước mắt, nhưng dầu nhuyễn thể dạng phospholipid cho thấy hiệu quả vượt trội hơn trong việc làm giảm triệu chứng khó chịu và ức chế các chất gây viêm trực tiếp trên bề mặt nhãn cầu.
Chất béo chuyển hóa công nghiệp từ thực phẩm chế biến sẵn không chỉ làm tổn thương mạch máu mà còn đẩy nhanh tốc độ suy giảm nhận thức. Kiểm soát cân nặng, tránh mỡ nội tạng và loại bỏ dầu hydro hóa giúp bảo tồn chất xám cùng các cấu trúc não bộ quan trọng.
Bổ sung acid béo omega-3 đường uống trước và sau phẫu thuật khúc xạ giúp biểu mô giác mạc liền nhanh hơn rõ rệt, cải thiện độ ổn định màng nước mắt và hỗ trợ phục hồi thị lực sắc nét sớm hơn cho người bệnh.
Viên bổ mắt AREDS 2 chỉ có tác dụng làm chậm tiến triển bệnh ở người mắc thoái hóa hoàng điểm thể trung bình hoặc đã chuyển nặng ở một mắt. Người khỏe mạnh, người mới chớm bệnh giai đoạn sớm hoặc đã tổn thương cả hai mắt uống sẽ không có tác dụng và gây lãng phí tiền bạc.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy các loại viên vi chất hay thực phẩm bổ sung giúp làm chậm cận thị ở trẻ em. Thay vì tốn kém tiền bạc, việc duy trì ít nhất 2 giờ hoạt động ngoài trời mỗi ngày dưới ánh sáng tự nhiên mới là biện pháp hiệu quả giúp bảo vệ thị lực cho trẻ.
