Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 375 trên 483
Sữa chua và sữa chua uống hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả ngang bằng, thậm chí là chất mang lợi khuẩn tốt hơn viên nang nếu chứa đủ mật độ vi sinh vật sống và được bảo quản lạnh đúng cách. Chìa khóa quyết định nằm ở khả năng bảo vệ lợi khuẩn vượt qua axit dạ dày để đến được đại tràng.
Thói quen ăn kem sữa công nghiệp thường xuyên không chỉ nạp nhiều năng lượng mà còn đưa vào cơ thể các chất nhũ hóa tổng hợp. Những phụ gia này có thể làm giảm lợi khuẩn, kích hoạt vi khuẩn có hại làm mỏng lớp dịch nhầy bảo vệ và thúc đẩy tình trạng viêm âm ỉ tại niêm mạc đường ruột.
Sữa dê dễ tiêu hóa hơn sữa bò nhờ kích thước hạt cầu béo nhỏ và hàm lượng đạm alpha-s1-casein thấp, giúp tạo mảng đông mềm trong dạ dày. Tuy nhiên, sữa dê vẫn có nguy cơ gây phản ứng chéo ở người dị ứng đạm sữa bò và sữa nguyên bản không phù hợp cho trẻ dưới 1 tuổi.
Trẻ sau 1 tuổi có thể uống sữa tươi tiệt trùng nhưng không được dùng thay thế hoàn toàn các bữa ăn giàu dưỡng chất. Các chuyên gia khuyến cáo cần giới hạn lượng sữa bò dưới 500 mL mỗi ngày, bởi việc uống quá nhiều sữa tươi sẽ cản trở hấp thu sắt, gây thiếu máu nặng và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người chuyển sang uống sữa hạt yến mạch vì tin rằng thức uống này ít đường và giúp ổn định đường huyết tốt hơn sữa bò. Tuy nhiên, các phân tích dinh dưỡng cho thấy sữa bò có chỉ số đường huyết thấp hơn hẳn nhờ đặc tính của đường tự nhiên lactose, trong khi sữa yến mạch lại vượt trội về khả năng giảm mỡ máu xấu nhờ chất xơ beta-glucan.
Thói quen uống hơn 1 lít sữa mỗi ngày, đặc biệt là sữa nguyên kem giàu chất béo bão hòa, có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và bệnh tim thiếu máu cục bộ. Các nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra rằng chỉ nên uống lượng vừa phải và ưu tiên sữa ít béo để bảo vệ mạch máu.
Uống quá nhiều nước ép trái cây, đặc biệt từ 340 g mỗi ngày trở lên, có thể khiến trẻ no ngang, giảm uống sữa và ăn thức ăn giàu đạm, canxi. Các nghiên cứu cảnh báo thói quen này làm tăng nguy cơ thấp còi, béo phì và rối loạn tiêu hóa ở trẻ nhỏ.
Cả kefir và sữa chua đều là nguồn bổ sung lợi khuẩn dồi dào cho hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, xét về độ đa dạng vi sinh vật, nấm sữa kefir chiếm ưu thế nhờ chứa tổ hợp cộng sinh gồm nhiều chủng vi khuẩn axit lactic, vi khuẩn Acetobacter và nấm men, trong khi sữa chua truyền thống chủ yếu lên men từ hai chủng vi khuẩn cơ bản.
Uống nước ép trái cây ngay sau bữa ăn có thể gây đầy bụng do làm thay đổi tốc độ làm rỗng dạ dày và thúc đẩy quá trình vi khuẩn lên men đường carbohydrate kém hấp thu tại ruột non. Chọn đúng loại quả, kiểm soát lượng uống và vận động nhẹ sau ăn giúp giảm tình trạng này.
Rau dớn là đặc sản giàu đạm và khoáng chất nhưng chưa có ngưỡng gram an toàn tuyệt đối khi ăn hàng ngày cho người. Nghiên cứu cho thấy ăn rau dớn luộc liên tục dài ngày có thể gây suy giảm miễn dịch, tan máu và ảnh hưởng khả năng sinh sản nam giới.
Bơ ghee của Ấn Độ ngày càng được ưa chuộng nhờ hương vị thơm ngậy và đã tách bỏ cặn sữa. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy loại bơ này vẫn chứa hơn một nửa là chất béo bão hòa, chỉ an toàn khi dùng tươi vừa phải và sẽ sinh chất gây hại gan, máu nếu đun nóng kéo dài.
Nhiều người lo ngại nhiệt độ cao của công nghệ tiệt trùng UHT sẽ làm mất hết vitamin và dưỡng chất so với sữa thanh trùng. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cả hai phương pháp đều bảo toàn tốt giá trị dinh dưỡng cốt lõi, giữ nguyên tổng tỷ lệ tiêu hóa đạm và có mức độ chống oxy hóa tương đương nhau.
Không cần đến các loại thực phẩm bổ sung đắt tiền, một hộp sữa ít béo hoặc sữa kết hợp ngũ cốc sau buổi tập có thể giúp cơ bắp phục hồi hiệu quả. Nhờ tỷ lệ tinh bột và đạm tự nhiên, sữa hỗ trợ tái tạo năng lượng dự trữ, kích thích tổng hợp sợi cơ và giảm phân hủy đạm sau vận động.
Rau dớn chứa hàm lượng đạm và khoáng chất nhỉnh hơn một số loại rau trồng ngoài chợ nhưng không thể giúp cải thiện bệnh thiếu máu thiếu sắt. Lượng sắt từ rau không đủ liều điều trị, khó hấp thu, thậm chí nghiên cứu trên động vật còn cảnh báo ăn rau dớn luộc dài ngày có nguy cơ gây tan máu và suy giảm miễn dịch.
Rau bina giàu lutein và zeaxanthin, hai dưỡng chất cấu tạo nên sắc tố điểm vàng giúp lọc ánh sáng xanh và chống oxy hóa tại võng mạc. Bổ sung rau bina cùng trứng và rau xanh đậm vào bữa ăn hàng ngày giúp giảm nguy cơ tiến triển bệnh thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi.
Sữa chua Hy Lạp trải qua bước lọc cô đặc nên có hàm lượng đạm cao gấp đôi sữa chua thường, đạt khoảng 9-10% trọng lượng và giàu axit amin thiết yếu cho cơ bắp. Tuy nhiên, lượng đường bột và chất béo vẫn dao động lớn tùy nhãn hiệu, đòi hỏi người dùng phải đọc kỹ thành phần.
Nhiều người chọn sữa tách béo vì sợ mỡ sữa gây tăng cân, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy sữa nguyên kem không làm tăng nguy cơ béo phì. Ngược lại, chất béo tự nhiên trong sữa tươi nguyên kem giúp duy trì cảm giác no lâu hơn sau bữa ăn và hạn chế việc ăn bù năng lượng từ thực phẩm khác.
Uống sữa tươi mới vắt chưa qua tiệt trùng (sữa thô) không giúp mẹ bầu nhận thêm dưỡng chất như lời đồn mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Listeria monocytogenes. Loại vi khuẩn này có thể gây sẩy thai, sinh non, thai lưu hoặc nhiễm trùng sơ sinh đe dọa tính mạng.
Uống nước rau má giúp giải nhiệt và cung cấp chất chống oxy hóa, nhưng lạm dụng liên tục mỗi ngày trong nhiều tuần có thể gây hại gan nghiêm trọng. Y văn đã ghi nhận các ca viêm gan cấp, vàng da và tăng men gan vọt sau 20 đến 60 ngày dùng rau má liên tục.
Nhiều phụ huynh có thói quen cho con uống nước rau má để giải nhiệt, trị rôm sảy và táo bón trong mùa nóng. Tuy nhiên, trẻ dưới 2 tuổi có hệ tiêu hóa rất non nớt, việc uống nước rau má tươi sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột và rối loạn tiêu hóa.
