Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 387 trên 483
Nước ép trái nhàu chứa hàm lượng kali rất cao, tương đương nước cam và nước cà chua, có thể gây biến chứng tăng kali máu nguy hiểm và đe dọa tính mạng ở người bệnh thận. Các chuyên gia y tế khuyến cáo bệnh nhân suy thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thức uống thảo dược này.
Uống trà ngải thơm hãm từ lá với lượng vừa phải hầu như không gây hại gan, do hoạt chất estragole tan rất kém trong nước và bay hơi phần lớn khi phơi khô. Rủi ro tổn thương gan chỉ đáng lo ngại khi người dùng lạm dụng tinh dầu đậm đặc hoặc dùng chiết xuất cồn liều cao kéo dài.
Tiếp xúc thường xuyên với bụi mịn kìm hãm trực tiếp sự phát triển dung tích phổi của trẻ nhỏ, làm suy giảm vĩnh viễn lượng khí thở và gia tăng nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính khi trưởng thành; tuy nhiên, cải thiện chất lượng không khí kịp thời có thể giúp phục hồi tốc độ tăng trưởng này.
Axit béo omega-3 trong dầu cá được khoa học chứng minh giúp làm dịu phản ứng viêm nội mô, ức chế stress oxy hóa và ổn định các chỉ số đông máu khi cơ thể tiếp xúc với bụi mịn PM2.5, từ đó góp phần bảo vệ hệ tim mạch trước tác hại của ô nhiễm không khí.
Uống men vi sinh mùa mưa giúp củng cố hàng rào niêm mạc ruột và rút ngắn thời gian tiêu chảy cấp, nhưng không thể thay thế nước sạch và các nguyên tắc an toàn thực phẩm để ngăn ngừa hoàn toàn vi khuẩn xâm lấn.
Nhiều người tìm đến trà xanh như giải pháp thanh lọc cơ thể trong những ngày không khí ô nhiễm. Khoa học chứng minh hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng trung hòa gốc tự do và ức chế phản ứng viêm ở phổi do bụi mịn, nhưng thói quen này cần được áp dụng đúng cách để tránh tác dụng ngược.
Nước ép nhàu là thức uống giàu chất chống oxy hóa, an toàn cho sức khỏe khi dùng ở mức vừa phải. Người trưởng thành nên uống khoảng 30–60 ml mỗi ngày, tốt nhất vào buổi sáng trước bữa ăn để tối ưu hấp thu hoạt chất, tránh lạm dụng liều lượng quá cao kéo dài.
Kẽm và selen đóng vai trò thiết yếu giúp củng cố lớp biểu mô phế quản, duy trì các liên kết tế bào biểu mô và điều hòa phản ứng miễn dịch. Bổ sung hợp lý hai vi chất này hỗ trợ giảm thiểu tổn thương niêm mạc, kiểm soát phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ rút ngắn thời gian nhiễm khuẩn hô hấp trong mùa nồm ẩm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất và polysaccharide từ rễ ngọc giá có khả năng giảm cholesterol toàn phần, hạ triglyceride và điều hòa chuyển hóa chất béo. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn uống, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu y khoa.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cho thấy việc tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải giàu chất chống oxy hóa có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch liên quan đến phơi nhiễm bụi mịn PM2.5 và khí NO2 kéo dài.
Ngải thơm từ lâu được dùng làm gia vị khơi gợi cảm giác ngon miệng nhờ hương thơm tinh dầu tự nhiên. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học, việc kiểm soát cơn đói phụ thuộc vào sự cân bằng phức tạp giữa hai hormone ghrelin và leptin, và hiện chưa có bằng chứng khẳng định ngải thơm có thể trực tiếp làm thay đổi các hormone này.
Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng hoạt chất sulforaphane trong bông cải xanh và mầm bông cải xanh có khả năng kích hoạt enzyme giải độc, giúp tăng tốc độ bài tiết các chất ô nhiễm hít phải như benzen và acrolein qua nước tiểu, đồng thời làm giảm phản ứng viêm tại niêm mạc hô hấp.
Phụ nữ mang thai được khuyên hạn chế dùng ngải thơm liều cao hoặc tinh dầu cô đặc do nguy cơ kích thích co bóp tử cung và lo ngại về các hợp chất như estragole. Tuy nhiên, việc dùng một lượng nhỏ ngải thơm làm gia vị trong nấu nướng hằng ngày vẫn hoàn toàn an toàn.
Phụ nữ mãn kinh hoàn toàn có thể dùng ngọc trúc để hỗ trợ giảm bốc hỏa và cải thiện tình trạng khô ráp. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy ngọc trúc giúp điều hòa thụ thể estrogen, phục hồi biểu mô niêm mạc và gia tăng serotonin mà không gây kích ứng tăng sinh tử cung.
Bổ sung vitamin C và E có thể hỗ trợ giảm tổn thương phổi do bụi mịn và ozone nhờ cơ chế chống stress oxy hóa. Dù vậy, hiệu quả thực tế còn tùy thuộc vào cơ địa, tình trạng dinh dưỡng và không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng ngừa bụi trực tiếp.
Người hay bị lạnh bụng, tiêu chảy nên hạn chế dùng ngọc giá vì dược liệu này mang tính hàn mát, trơn nhuận tự nhiên và chứa nhiều polysaccharide phức tạp. Khi vào hệ tiêu hóa tỳ vị hư hàn, ngọc giá dễ gây ứ đọng dịch ẩm, tăng áp lực thẩm thấu lòng ruột, kích thích nhu động dẫn đến đầy trướng, đau quặn và tiêu chảy nặng hơn.
Nhiều người chuộng đồ cay nóng ngày mưa để giữ ấm cơ thể, nhưng cảm giác ấm nóng này chỉ là phản xạ thần kinh tạm thời chứ không làm tăng nhiệt độ lõi. Lạm dụng đồ cay có thể kích hoạt trào ngược dạ dày thực quản, làm trầm trọng thêm viêm loét và tiềm ẩn rủi ro tiêu hóa nếu tiêu thụ quá mức.
Thời tiết mưa dầm âm u thường khơi dậy cảm giác thèm tinh bột do cơ thể tìm cách kích thích tiết insulin, giúp axit amin tryptophan dễ dàng vượt qua hàng rào máu não để tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh serotonin nhằm cải thiện tâm trạng uể oải.
Tập thể dục trong nhà khi trời nồm ẩm khiến mồ hôi khó bay hơi, làm cản trở quá trình tản nhiệt tự nhiên. Hậu quả là nhịp tim tăng vọt do tim phải làm việc quá tải để bơm máu làm mát, trong khi cơ thể mất nước nhanh chóng, tiềm ẩn nguy cơ kiệt sức và sốc nhiệt nguy hiểm.
Mùa mưa lạnh kéo dài khiến mạch máu co lại và kích hoạt phản xạ giữ muối của cơ thể, đẩy chỉ số huyết áp tăng vọt. Để phòng ngừa tai biến tim mạch, người bệnh huyết áp cao cần chủ động cắt giảm lượng natri trong khẩu phần, giữ ấm cơ thể và theo dõi huyết áp chặt chẽ tại nhà.
