Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 62 trên 483
Thạch nhũ chứa canxi cacbonat tự nhiên hàm lượng cao, dễ gây lắng đọng tinh thể nguy hiểm cho hệ tiết niệu. Bốn nhóm người tuyệt đối không nên dùng vị thuốc này gồm: người có tiền sử sỏi thận, bệnh nhân suy thận mạn, người bị nhiễm trùng tiết niệu mạn tính và người mắc rối loạn chuyển hóa canxi.
Thạch kiếm chứa hơn 300 hợp chất hóa thực vật, nổi bật là các phân tử phenolic và triterpenoid. Nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận các chất này có tiềm năng hỗ trợ di cư tế bào, điều hòa tạo mạch và ức chế các enzyme chuyển hóa quan trọng trong thử nghiệm in vitro.
Thạch agar giàu chất xơ hòa tan giúp làm chậm rỗng dạ dày và tạo cảm giác no bụng tự nhiên, hỗ trợ kiểm soát lượng calo nạp vào. Tuy nhiên, việc sút cân thần tốc khi ăn thạch trừ bữa chủ yếu do mất nước, trong khi bằng chứng giảm mỡ của rong thạch hiện mới ghi nhận trên động vật.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây thông đất để trị teo não, suy giảm trí nhớ mà không biết dược liệu này ức chế enzym acetylcholinesterase, làm tăng lượng acetylcholine trong cơ thể. Sự tích tụ acetylcholine gây kích thích hệ phó giao cảm và tăng co thắt cơ trơn, tiềm ẩn nguy hiểm nghiêm trọng cho người hen suyễn, loét dạ dày, nhịp tim chậm và tắc nghẽn đường tiểu.
Thạch từ rong biển *Gelidium* chứa hàm lượng kim loại nặng (chì, cadmium, thủy ngân, asen) nằm trong ngưỡng an toàn của châu Âu nếu khai thác chuẩn, song lượng i-ốt dồi dào và biến động theo mùa đòi hỏi người bệnh tuyến giáp phải thận trọng khi dùng.
Các triterpenoid glycoside từ thân rễ cây thăng ma (*Cimicifuga dahurica*) đã được chứng minh có khả năng ức chế men iNOS và các cytokine gây viêm như TNF-alpha, IL-6 trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có đa phần là tiền lâm sàng, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây thóc lép động được nghiên cứu cho thấy rễ chứa nhiều polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm tốt. Tuy nhiên, nhóm alkaloid trong lá thực vật tiềm ẩn nguy cơ độc tính tế bào khó lường, người dân tuyệt đối không tự ý thu hái hay sắc uống thảo dược này khi chưa có kiểm chứng y khoa an toàn.
Thương truật là dược liệu quen thuộc trị phong thấp và rối loạn tiêu hóa, nhưng có tính ráo mạnh. Người âm hư táo nhiệt, cơ thể mất nước, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần thận trọng để tránh làm hao tổn tân dịch và ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.
Thăng dược bôi ngoài da tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc thủy ngân vô cơ nguy hiểm. Hóa chất này thẩm thấu nhanh qua da, lắng đọng tại thận, gan và não, gây suy thận và tổn thương thần kinh. Phụ nữ mang thai, trẻ em và người có vết thương hở tuyệt đối không nên dùng chế phẩm này.
Vỏ rễ thông mộc chứa nhiều hoạt chất saponin triterpenoid như araloside và tarasaponin với tiềm năng chống viêm trong ống nghiệm. Dù vậy, việc lạm dụng hoặc uống nước sắc quá đậm đặc có thể gây kích ứng mạnh, dẫn đến cồn cào và tổn thương niêm mạc ruột.
Chiết xuất vỏ thông biển giàu hoạt chất proanthocyanidin chống oxy hóa, nhưng dữ liệu an toàn lâm sàng hiện vẫn còn rất hạn chế. Bốn nhóm người gồm phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tự miễn, người chuẩn bị phẫu thuật và người đang dùng thuốc điều trị tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh nguy cơ tương tác bất lợi.
Thùy bồn thảo được nhiều người truyền tai nhau uống để hạ men gan và trị bệnh gan, nhưng đây không phải thần dược lành tính cho tất cả mọi người. Phụ nữ mang thai, người tiêu chảy mạn tính tỳ vị hư hàn, người suy giảm miễn dịch và người tự ý thu hái dùng thảo dược trôi nổi tuyệt đối không nên tùy tiện sử dụng.
Nhiều người kỳ vọng chiết xuất vỏ thông ba lá Việt Nam có thể thay thế Pycnogenol trong chống viêm. Dù các loài thông đều giàu proanthocyanidin chống oxy hóa, hiện chưa có nghiên cứu so sánh đối đầu trực tiếp giữa thông ba lá (*Pinus kesiya*) và chế phẩm thông biển Pháp thương mại; người dùng không nên tự ý đun sắc vỏ thông tự nhiên.
Nhiều người có thói quen hái lá thông lá hán phơi khô hãm trà uống giải nhiệt, song các nghiên cứu khoa học cho thấy thảo mộc này chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh. Phụ nữ mang thai, người suy gan và suy thận cần tuyệt đối tránh dùng để phòng ngừa rủi ro kích thích co thắt tử cung và quá tải chuyển hóa độc hại.
Đọt non thông mộc hoàn toàn có thể ăn được nếu nhận diện chính xác và sơ chế đúng cách. Việc chần nhanh qua nước sôi kết hợp ngâm xả nước giúp loại bỏ vị chát tự nhiên từ tanin và saponin, giữ lại độ giòn ngọt và dưỡng chất quý của rau rừng.
Cả chiết xuất vỏ thông đỏ và hạt nho đều giàu oligomeric proanthocyanidin (OPC) với khả năng chống oxy hóa mạnh. Nghiên cứu cho thấy vỏ thông chứa nhiều phân tử khối lượng nhỏ hơn, trong khi hạt nho có giá thành kinh tế hơn nhưng dễ bị pha tạp, khiến việc lựa chọn phụ thuộc lớn vào chất lượng sản phẩm.
Thông thảo hầm móng giò là món ăn dân gian quen thuộc để "gọi sữa về", nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người mẹ nuôi con bú hiện vẫn chưa có. Nghiên cứu thực nghiệm chủ yếu ghi nhận hoạt chất kháng viêm, giảm đau và chống đông máu ở thông thảo, chứ chưa chứng minh tác dụng kích thích prolactin.
Chiết xuất vỏ thông biển và hạt nho đều là nguồn cung cấp proanthocyanidin dồi dào giúp bảo vệ tế bào và hệ mạch. Điểm khác biệt lớn nằm ở nguồn nguyên liệu, các acid phenolic chuyển hóa tại đại tràng, liều lượng nghiên cứu lâm sàng và giá thành sử dụng thực tế.
Thông mộc là vị thuốc dân gian có nhiều hoạt tính sinh học, nhưng không an toàn cho mọi người. Nhóm phụ nữ mang thai, người tỳ vị hư yếu, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần thận trọng hoặc tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ kích ứng tiêu hóa, kích thích co bóp tử cung hoặc tương tác thuốc bất lợi.
Nhiều người truyền tai nhau việc uống tinh dầu thông ba lá để thải độc, trị bệnh nhưng đây là thói quen cực kỳ nguy hại. Các hợp chất đậm đặc trong tinh dầu thông có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, tăng tải cho thận và đe dọa thai kỳ. Dưới đây là 4 nhóm người cần tránh sử dụng loại tinh dầu này qua đường uống.
