Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 75 trên 483
Ssanghwa-tang là bài thuốc bổ thảo dược quen thuộc của Hàn Quốc dùng để giảm mệt mỏi, phục hồi thể lực. Dù nghiên cứu chứng minh độ an toàn trên người mệt mỏi mạn tính, bài thuốc có tính ấm bổ này không dành cho mọi thể trạng; người sốt cao, rối loạn tiêu hóa thực nhiệt, chuẩn bị phẫu thuật hay có bệnh nền cần hết sức thận trọng.
Vị cay nồng đặc trưng của sen cạn và cải xoong đến từ hai tiền chất glucosinolate khác nhau. Sen cạn chứa chủ yếu benzyl glucosinolate sinh ra benzyl isothiocyanate, trong khi cải xoong giàu phenethyl glucosinolate (gluconasturtiin), mang lại hương vị cũng như các đặc tính sinh học riêng biệt.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất flavonoid và alkaloid trong lá sen có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa chất béo và hỗ trợ điều hòa lipid máu trên mô hình động vật, không đơn thuần chỉ gây mất nước. Tuy nhiên, hiệu quả này cần thời gian và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Hiện chưa có thử nghiệm khoa học nào trực tiếp đánh giá polyphenol và hoạt tính dọn gốc tự do của lá sim rừng. Các dữ liệu phòng thí nghiệm mới chỉ chứng minh polyphenol từ nhiều loài thực vật khác có khả năng chống oxy hóa, vì vậy người tiêu dùng cần thận trọng, không tự ý dùng nước lá sim thay thế chỉ định y khoa.
Sung khô là món ăn vặt bổ dưỡng, nhưng người suy thận hoặc có tiền sử sỏi canxi oxalate cần thận trọng khi sử dụng. Tiêu thụ lượng lớn thực phẩm cô đặc dưỡng chất có thể làm mất cân bằng bài tiết qua nước tiểu, gia tăng nguy cơ kết tinh và tái phát sỏi đường tiết niệu.
Phụ nữ mang thai không nên tùy tiện ăn quả sim hay uống nước lá sim. Dù cây sim chứa nhiều hoạt chất sinh học tự nhiên, hiện nay y học hoàn toàn chưa có nghiên cứu đầy đủ về độ an toàn và độc tính sinh sản trên người mang thai.
Nghiên cứu sơ bộ cho thấy quả cây si chứa nhiều hợp chất isoflavonoid và polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, do dữ liệu an toàn sinh học ở người còn hạn chế, các nhà khoa học chưa khuyến cáo sử dụng loại quả này làm thực phẩm ăn hằng ngày.
Người mắc bệnh thận mạn giai đoạn nặng không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối quả su su hay loại bỏ hoàn toàn rau củ. Thay vì cắt giảm cực đoan, bệnh nhân cần kiểm soát khẩu phần cá nhân hóa, áp dụng phương pháp sơ chế luộc hoặc ngâm kỹ để giảm bớt khoáng chất kali, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
Bông so đũa là món ăn quen thuộc nhưng các vi chất như vitamin C và polyphenol rất dễ hao hụt khi tiếp xúc nhiệt độ cao. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy kiểm soát thời gian, tránh đun nấu quá lâu và không bỏ nước canh là giải pháp tối ưu để bảo toàn dưỡng chất.
Sao biển chỉ có thể ăn được phần tuyến sinh dục màu vàng cam nằm dọc các cánh tay và bắt buộc phải vứt bỏ toàn bộ nội tạng ở đĩa trung tâm cùng lớp vỏ gai. Cơ quan tiêu hóa của sao biển là nơi tích tụ nồng độ độc tố gây liệt cơ rất cao từ chuỗi thức ăn đáy biển.
Bông và lá so đũa là thực phẩm dân dã quen thuộc nhưng chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh mẽ. Người có nguy cơ hạ đường huyết, tỳ vị hư hàn hoặc tiền sử dị ứng phấn hoa nên thận trọng khi ăn, cần sơ chế kỹ nhụy hoa và nấu chín để tránh ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.
Quả và ngọn su su là nguồn bổ sung folate tự nhiên lành mạnh, ít calo, hỗ trợ quá trình tổng hợp DNA và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, chế độ ăn từ thực phẩm thường khó đáp ứng đủ nhu cầu axit folic thai kỳ, đồng thời thai phụ cần chế biến chín kỹ ngọn rau để bảo đảm an toàn.
Quả sung tươi giàu chất xơ thô, calo thấp và dồi dào khoáng chất tự nhiên như canxi, sắt cùng chất chống oxy hóa phenolic. Khi chế biến thành sung muối chua, món ăn tích lũy lượng natri rất cao, có thể lấn át lợi ích tự nhiên và gây bất lợi cho người huyết áp cao, bệnh thận hoặc viêm loét dạ dày.
Bà bầu có thể ăn hoa so đũa nấu chín với lượng vừa phải nếu nguồn gốc sạch. Chưa có bằng chứng hoa so đũa gây sảy thai, nhưng cây có đặc tính hút kim loại nặng và dịch chiết lá mang dược tính mạnh. Thai phụ cần chế biến chín kỹ, tránh ăn sống và không tự ý dùng lá hay vỏ cây.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng Ssanghwa-tang để bồi bổ sức khỏe. Dù bài thuốc này phổ biến trong việc giảm mệt mỏi ở người lớn, hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn trên thai phụ, trong khi các vị thảo dược hoạt huyết có thể tiềm ẩn rủi ro cho thai nhi.
Nhiều người truyền tai nhau dùng sa nhân tím để an thai khi có dấu hiệu động thai. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận công dụng của sa nhân trong tiêu hóa và giám định loài, hoàn toàn thiếu vắng dữ liệu thử nghiệm lâm sàng và độc tính sinh sản an toàn trên phụ nữ mang thai.
Bông so đũa trắng và tím đều thuộc loài *Sesbania grandiflora*, chứa nhiều flavonoid quý như quercetin, kaempferol và các protein có hoạt tính chống oxy hóa. Dù hoa tím thường được kỳ vọng chứa nhiều sắc tố, hiện chưa có nghiên cứu đối đầu xác định sự chênh lệch anthocyanin giữa hai màu, do đó cả hai giống đều là nguồn thực phẩm giàu dưỡng chất.
Chiết xuất cây xô thơm dù mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Bốn nhóm đối tượng gồm người bệnh động kinh, người suy giảm chức năng gan thận, phụ nữ mang thai và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tùy tiện sử dụng để tránh tác dụng phụ nguy hiểm.
Shilajit và sâm Ấn Độ Ashwagandha đều hỗ trợ thể lực và giảm mệt mỏi nhưng hoạt động theo cơ chế khác nhau. Ashwagandha hỗ trợ tối ưu tiêu thụ oxy và điều hòa thần kinh, trong khi Shilajit thúc đẩy sản sinh ATP ty thể. Bằng chứng lâm sàng trên người của Ashwagandha hiện vững chắc hơn Shilajit.
Quả sim rừng chứa hàm lượng anthocyanin dồi dào với hoạt tính trung hòa gốc tự do mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Dù mang cấu trúc sắc tố đa dạng tương tự việt quất, quả sim bản địa chủ yếu mới được chứng minh hoạt tính qua các thử nghiệm ống nghiệm và cần thêm nghiên cứu lâm sàng trên người.
