Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.601 bài, trang 65 trên 81
Rau dớn là đặc sản vùng cao thường được chế biến thành món nộm hoặc xào, nhưng thói quen ăn sống hoặc chần tái loại rau này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Không chỉ dễ nhiễm ký sinh trùng từ môi trường hoang dã, rau dớn còn chứa các hợp chất tự nhiên có thể ảnh hưởng xấu đến máu, hệ miễn dịch và khả năng sinh sản.
Nước ép mận khô và quả mận khô thực sự có tác dụng cải thiện táo bón nhờ chứa đường sorbitol giúp kéo nước vào lòng ruột cùng chất xơ hòa tan pectin và polyphenol giúp làm mềm phân. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thực phẩm này giúp giảm phân cứng vón cục và giúp đi tiêu dễ dàng hơn một cách an toàn.
Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu không nên tự ý uống nước ép rau diếp cá đậm đặc hoặc dùng liên tục. Dù chưa có bằng chứng cho thấy diếp cá gây co bóp tử cung, loại rau này vẫn chứa hợp chất aristolactam AII và các hoạt chất sinh học mạnh chưa được kiểm chứng độ an toàn trên thai nhi.
Uống trà quế chi ấm giúp hỗ trợ làm dịu chứng đầy bụng và rối loạn chức năng tiêu hóa nhờ chứa hơn 121 hoạt chất tự nhiên như tinh dầu, flavonoid có tính kháng viêm, giảm đau. Tuy nhiên, thức uống này chỉ mang tính bổ trợ, cần kết hợp điều chỉnh lối sống và giảm căng thẳng để đạt hiệu quả bền vững.
Trà và tinh dầu quảng hoắc hương thường được truyền tai giúp giảm nghén, thư giãn, nhưng hiện chưa có dữ liệu khoa học khẳng định độ an toàn cho thai kỳ. Do thành phần tinh dầu biến đổi mạnh theo vùng trồng, thai phụ không nên tự ý sử dụng để tránh rủi ro cho mẹ và bé.
Khi cần bù dịch lúc sốt cao hay mất nước, người bệnh nên chọn dung dịch điện giải có chứa đường glucose theo đúng tỷ lệ cân bằng với muối natri chuẩn WHO để ruột hấp thu nước vào máu. Ngược lại, các loại nước ngọt, nước ép trái cây có lượng đường quá cao so với muối cần phải tránh.
Quá trình ép mía đã loại bỏ toàn bộ bã xơ, khiến lượng đường trong nước mía hấp thu qua ruột non nhanh hơn và dễ làm tăng đường huyết sau uống. Để bảo vệ mạch máu, người có đường huyết cao cần kiểm soát chặt lượng uống và ưu tiên thực phẩm nguyên xác giàu chất xơ.
Các thử nghiệm lâm sàng xác nhận quế giúp giảm mức độ đau, rút ngắn thời gian đau bụng kinh nguyên phát, đồng thời hạn chế lượng máu kinh và cảm giác buồn nôn. Tuy nhiên, thảo dược này cần khoảng 8 giờ để phát huy tác dụng rõ rệt và có hiệu lực giảm đau thấp hơn thuốc Ibuprofen.
Quan sát màu nước tiểu là cách đơn giản, không tốn kém để nhận biết cơ thể đang đủ hay thiếu nước. Các nghiên cứu khoa học khẳng định bảng màu nước tiểu có độ chính xác cao khi đối chiếu với xét nghiệm chuyên sâu, nhưng người dùng cần biết rõ ngưỡng cảnh báo và những giới hạn khi tự quan sát bằng mắt thường.
Nhiều người lo ngại uống nước đá trong bữa ăn sẽ làm đông đặc dầu mỡ và gây khó tiêu. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy nhiệt độ nước uống không ảnh hưởng đến tốc độ làm rỗng dạ dày, mà chính cơ chế sinh học tự nhiên khiến chất béo luôn được tiêu hóa chậm hơn.
Các hoạt chất chống oxy hóa catechin trong trà xanh có khả năng vượt qua hàng rào sinh học để tiến vào võng mạc, giúp bảo vệ tế bào mắt trước nguy cơ thoái hóa trên thực nghiệm. Tuy nhiên, việc lạm dụng chiết xuất trà xanh liều cao lại gây phản ứng ngược làm tăng tổn thương oxy hóa tại mắt.
Dược liệu qua lâu và thiên hoa phấn được dùng phổ biến, nhưng các hoạt chất điều trị đều tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng và sốc phản vệ không phụ thuộc liều lượng. Nhận biết sớm triệu chứng phát ban, khó thở, tim đập nhanh và tụt huyết áp trong vài phút đến vài giờ đầu giúp cấp cứu kịp thời.
Dù vỏ và lá phượng tím chứa hoạt chất tannin cùng khả năng kháng khuẩn trong ống nghiệm, hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh độ an toàn và hiệu quả trị tiêu chảy trên người. Việc tự ý sắc vỏ cây uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào và làm chậm trễ quá trình bù nước thiết yếu.
Cảm giác muốn đi vệ sinh ngay sau khi uống cà phê là phản ứng sinh lý bình thường của hệ tiêu hóa. Các hợp chất trong hạt cà phê kích thích dạ dày tiết hormone gastrin và thúc đẩy đại tràng co bóp mạnh chỉ sau vài phút, ngay cả khi bạn dùng loại cà phê đã tách caffeine.
Phòng phong thường góp mặt trong các bài thuốc trị đau khớp, cảm lạnh và hạ axit uric. Nghiên cứu cho thấy chiết xuất nước vị thuốc này có độ an toàn cao, nhưng việc dùng liều trung bình lại bảo vệ khớp tốt hơn liều cao. Nắm rõ giới hạn liều giúp bạn tránh rủi ro quá liều.
Những đường vân mốc xanh xám trên phô mai Roquefort hay Gorgonzola khiến nhiều người e ngại nguy cơ ngộ độc tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định chủng nấm Penicillium roqueforti dùng trong phô mai thương mại được kiểm soát chặt chẽ, không sinh độc tố nguy hiểm ở điều kiện ủ lạnh và an toàn cho sức khỏe.
Cà phê tách caffeine (decaf) không hoàn toàn chứa 0% chất kích thích như nhiều người lầm tưởng. Các phân tích khoa học cho thấy mỗi cốc decaf vẫn còn sót lại một lượng nhỏ caffeine, đòi hỏi người nhạy cảm hoặc đang dùng thuốc điều trị phải lưu ý khi tiêu thụ hàng ngày.
Nước sắc rễ phòng phong chứa hoạt chất giúp ức chế tế bào mast giải phóng histamin, từ đó giảm sẩn phù và ngứa trong phản ứng dị ứng tuýp I. Tuy nhiên, dược liệu này không có tác dụng với nhóm giả dị ứng và mới được kiểm chứng tiền lâm sàng, người bệnh cần hiểu rõ nguyên nhân trước khi dùng.
Hiện tượng một số người uống cà phê bị bồn chồn, tim đập nhanh hay tăng huyết áp bắt nguồn từ sự khác biệt di truyền ở gen CYP1A2 và thụ thể ADORA2A. Các yếu tố này quyết định tốc độ gan đào thải caffeine nhanh hay chậm, kết hợp cùng thói quen vận động và chế độ ăn uống hàng ngày của mỗi cá nhân.
Nước mơ ngâm giàu axit citric và chất chống oxy hóa giúp giảm cảm giác uể oải tức thời sau vận động và hỗ trợ phục hồi dự trữ năng lượng cơ bắp trên thực nghiệm. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng ở người cho thấy thức uống này không có tác dụng vượt trội hơn giả dược đối với chứng mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
