Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 107 trên 369
Cây lốm đốm vàng là loại cây cảnh nội thất phổ biến nhưng chứa nhựa mủ có thể gây kích ứng da và niêm mạc do chứa các hợp chất họ Thầu dầu. Nắm vững vị trí đặt cây, đeo găng tay khi cắt tỉa và xử lý đúng cách sẽ giúp bạn thưởng lãm vẻ đẹp của cây an toàn.
Tuyệt đối không ăn sống lá hoặc đọt lạc tiên tươi do chứa nhiều glycoside sinh cyanide có thể ức chế chuỗi hô hấp tế bào gây ngộ độc cấp. Để bảo đảm an toàn, toàn bộ lá và đọt lạc tiên bắt buộc phải được nấu chín kỹ qua nước sôi hoặc sao khô thành trà trước khi sử dụng.
Quan niệm xoa càng nhiều dầu lộc đề xanh càng nhanh khỏi đau là hoàn toàn sai lầm và tiềm ẩn rủi ro y khoa nghiêm trọng. Tinh dầu lộc đề xanh chứa hàm lượng cao methyl salicylate, một hoạt chất giảm đau có thể ngấm qua da vào máu; việc bôi diện rộng, lạm dụng kéo dài hoặc kết hợp chườm nóng, băng kín có thể gây hoại tử mô, suy đa tạng và ngộ độc salicylate đe dọa tính mạng.
Quan niệm nhung hươu giúp "bổ thận tráng dương" có cơ sở từ các thử nghiệm trên chuột già nhờ khả năng kích hoạt enzyme tổng hợp testosterone. Tuy nhiên, sừng nhung tự nhiên chứa lượng nội tiết tố rất thấp và hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh nhung hươu giúp tăng sinh lực ở nam giới.
Nước ngâm hạt đười ươi chứa hàm lượng lớn chất nhầy polysaccharide tự nhiên, có khả năng tạo màng keo dính và giữ các phân tử. Thói quen dùng nước này để uống thuốc tây có thể làm chậm quá trình hòa tan, bao bọc niêm mạc tiêu hóa và cản trở hấp thu hoạt chất vào máu.
Nhiều người tin rằng lộc giác là thần dược giúp tăng testosterone và cải thiện sinh lý nam cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng trực tiếp chứng minh lộc giác làm tăng hormone nội tiết tố nam trên người, trong khi thể lực và hệ mạch máu mới là yếu tố quyết định phong độ.
Tên gọi dân gian lấu đỏ và lấu trắng rất dễ gây nhầm lẫn do chi Lấu có tới hàng nghìn loài sở hữu hình thái tương đồng. Nhiều loài trong chi này chứa ancaloit có hoạt tính sinh học mạnh, thậm chí chứa hợp chất gây ảo giác, đòi hỏi người dùng phải cẩn trọng để tránh ngộ độc.
Tự hái cây lệ dương nấu uống tiềm ẩn rủi ro lớn do loài ký sinh này tích tụ độc chất lạ từ rễ cây chủ, chứa sẵn glycoside tim và saponin gây độc, đồng thời hoàn toàn thiếu liều lượng chuẩn hóa an toàn trên người.
Quan niệm tắm nước lá bọt ếch hoặc cây lẹo mắt để trị mẩn ngứa là kinh nghiệm dân gian hoàn toàn chưa có bằng chứng khoa học chứng minh. Việc tự ý tắm nước lá không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro lớn gây viêm da tiếp xúc dị ứng và bội nhiễm. Người bệnh nên thận trọng và tìm kiếm giải pháp y khoa chuẩn xác.
Nhiều người tin rằng rang chín ở nhiệt độ cao sẽ khử sạch độc tố nấm mốc trong lạc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định nhiệt bếp thông thường chỉ phân hủy được một phần aflatoxin, lượng tồn dư còn lại vẫn đủ sức tích lũy lâu dài và gây độc tính mạn tính phá hủy gan.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận chiết xuất lỗ địa cúc có hoạt tính kháng khuẩn và hỗ trợ tái tạo mô trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc giã nát lá tươi đắp trực tiếp lên da dễ gây kích ứng và bội nhiễm nặng do vi khuẩn, nấm mốc chưa được xử lý vô trùng.
Nhiều người tin rằng dùng lốp bốp năm nhị có thể hạ sốt an toàn thay thế thuốc tây y. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm trong ống nghiệm, chưa hề có nghiên cứu trên người để chứng minh công dụng cắt sốt, việc tự ý dùng thay thế tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng lá lộc mại sắc uống để chữa táo bón cấp tốc. Tuy nhiên, tình trạng đi ngoài sau khi dùng thực chất là phản xạ tống xuất của ruột trước độc tố tự nhiên. Việc tự ý sử dụng loại lá này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tiêu hóa, tổn thương niêm mạc ruột và mất nước nghiêm trọng.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược Lỗ địa cúc cùng thuốc tây mà không biết nguy cơ tương tác thuốc qua hệ enzym gan. Hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp trên Lỗ địa cúc, nhưng các thực nghiệm cho thấy thảo dược có thể làm biến đổi enzym cytochrom P450, gây nguy cơ xuất huyết hoặc giảm hiệu lực khi dùng chung thuốc chống đông.
Uống nước lỗ địa cúc để mát gan, hạ men gan là thói quen truyền miệng phổ biến. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và động vật về hoạt tính chống oxy hóa. Chưa có nghiên cứu trên người chứng minh hiệu quả hạ men gan, lạm dụng dài ngày có thể gây hại.
Hoa lỗ bình cảnh (*Lobelia erinus*) chỉ thích hợp để trồng làm cảnh, tuyệt đối không được ăn hoặc hãm trà uống. Loài cây này chứa các hợp chất piperidine alkaloid có độc tính cao trên hệ thần kinh, chỉ số an toàn hẹp, dễ dẫn đến kích ứng tiêu hóa, nôn mửa dữ dội và nguy cơ suy hô hấp nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng nhựa cây lốm đốm vàng để tẩy xổ trị táo bón cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo giống cây cảnh này chứa các độc chất kích ứng mạnh như este phorbol, có thể gây tổn thương niêm mạc tiêu hóa nặng nề, khiến rủi ro sức khỏe vượt xa mọi lợi ích đồn thổi.
Nhựa mủ nhiều loài cây họ Thầu dầu chứa phorbol ester gây bỏng rát da và kích thích khối u. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy cây lốm đốm vàng (*Codiaeum variegatum*) không chứa các diterpene ester này và không gây đột biến gene, dù tiếp xúc trực tiếp vẫn cần phòng ngừa kích ứng da.
Nhiều người có thói quen đắp lá cây lẹo mắt để chữa mụn lẹo mi, nhưng y học hiện đại chưa có bằng chứng ủng hộ mẹo này. Việc đắp bã lá tươi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nghiêm trọng, trầy xước giác mạc và dẫn tới viêm loét giác mạc gây mù lòa vĩnh viễn.
Nhiều người lầm tưởng mọi loài hoa lạc tiên đều hãm trà trị mất ngủ được. Trên thực tế, lạc tiên cảnh (*Passiflora caerulea*) khác biệt hoàn toàn về hóa thực vật, giống lai của nó có thể chứa độc chất gây hại cho sinh vật và không có công dụng an thần như loài dược liệu *Passiflora incarnata*.
