Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 185 trên 369
Nhiệt độ phơi sấy làm chuyển hóa hoạt chất gingerol trong gừng tươi thành shogaol trong can khương (gừng khô). Sự biến đổi hóa học này làm tăng mạnh khả năng kháng viêm và chống oxy hóa, dù làm bay hơi bớt lượng tinh dầu thơm đặc trưng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá canh châu (Sageretia theezans) giúp giải độc gan, hạ men gan cấp tốc. Thực tế, khoa học ghi nhận dược liệu chứa hợp chất chống oxy hóa mạnh, song tác dụng bảo vệ gan hiện dừng ở mức kinh nghiệm dân gian và thử nghiệm hóa học cơ bản, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Chiết xuất quả bứa (*Garcinia cambogia*) chứa axit hydroxycitric thường được dùng để giảm cân, nhưng liều cao hoặc dùng dài ngày tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan cấp và suy gan. Người dùng cần cẩn trọng với tương tác thuốc và không nên lạm dụng các sản phẩm bổ sung thiếu kiểm soát y tế.
Cam xũng và rau ngót cùng thuộc loài *Sauropus androgynus*, sở hữu nhiều vitamin và hoạt chất hỗ trợ hạ nhiệt, kháng viêm. Tuy nhiên, việc ăn uống cần nấu chín đúng cách, tuyệt đối không lạm dụng uống sống để tránh nguy cơ tổn thương phổi nghiêm trọng.
Camu camu chứa hàm lượng acid ascorbic và polyphenol rất cao, có thể gây tương tác cạnh tranh chuyển hóa tại gan ruột, làm giảm đào thải thuốc và suy giảm hiệu lực của các kháng sinh như ofloxacine, tetracycline. Người đang uống thuốc điều trị cần đặc biệt cẩn trọng.
Nhiều người chuộng bột hoặc nước ép camu camu nhằm tăng cường sức đề kháng nhờ hàm lượng vitamin C dồi dào. Tuy nhiên, việc nạp quá mức dưỡng chất này khiến cơ thể chuyển hóa thành oxalate trong nước tiểu, tiềm ẩn rủi ro hình thành sỏi canxi oxalate và gây tổn thương thận nghiêm trọng.
Nhiều lời đồn thổi coi cam đàng hoang như thần dược trị bách bệnh và ung thư, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính hỗ trợ chống viêm và ức chế tế bào trong ống nghiệm, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Uống nhiều nước cam không thể giúp bạn khỏi cảm lạnh ngay lập tức. Dù vitamin C có thể hỗ trợ làm giảm khoảng 15% mức độ nghiêm trọng của bệnh, hàm lượng vitamin C trong vài ly cam tươi không đủ tương đương liều điều trị trong nghiên cứu và không có tác dụng phòng ngừa hoàn toàn.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược thô kết hợp thuốc tây mà không biết nguy cơ tương tác thuốc qua gan. Các hoạt chất thực vật có thể ức chế hoặc kích hoạt enzyme cytochrome P450, làm biến đổi nồng độ thuốc điều trị trong máu, dẫn đến ngộ độc hoặc thất bại điều trị nguy hiểm.
Cam thảo đất chứa các hoạt chất kích thích tiết insulin và ức chế enzym phân giải đường tương đương thuốc tây. Việc tự ý uống chung thảo dược này với thuốc điều trị đái tháo đường có thể tạo ra tương tác hiệp đồng nguy hiểm, làm tụt đường huyết đột ngột và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Rau cam thìa mọc hoang được nhiều người hái ăn nhờ hương vị lạ và chất chống oxy hóa tự nhiên, nhưng ẩn chứa nguy cơ tích tụ acid oxalic gây hại bài tiết, vị đắng gắt khó tiêu và nguy cơ nhiễm kim loại nặng từ đất ô nhiễm nếu chế biến sai cách.
Cam thảo bắc và cam thảo dây là hai loài thảo mộc hoàn toàn khác biệt về hoạt chất hóa học lẫn tác dụng dược lý. Người dùng tuyệt đối không nên tùy tiện thay thế lẫn nhau trong điều trị bệnh, bởi cam thảo bắc chứa glycyrrhizin tác động lên huyết áp, trong khi cam thảo dây tiềm ẩn nguy cơ độc tính từ hạt và tác động bất lợi lên sinh sản.
Chiết xuất thảo dược và thực phẩm bổ sung có thể tương tác phức tạp với thuốc kê đơn thông qua hệ enzym Cytochrome P450 ở gan. Việc tự ý dùng chung có nguy cơ làm tăng độc tính hoặc làm mất tác dụng của thuốc điều trị, đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt từ người bệnh.
Nhiều người tin rằng cam thảo có thể chữa lành vết loét dạ dày và diệt vi khuẩn Helicobacter pylori. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa khẳng định cam thảo không thể thay thế phác đồ kháng sinh và ức chế axit chuẩn mực; người bệnh cần điều trị y tế chính quy để tránh biến chứng nguy hiểm.
Cam thảo đất từ lâu được truyền tai với công dụng làm tan sỏi thận nhờ tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại cho thấy các hoạt chất trong dược liệu này chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm mô phỏng trên máy tính nhằm hỗ trợ phòng ngừa, hoàn toàn không thể làm tan biến những viên sỏi đã hình thành trong cơ thể.
Bồ kết chứa hàm lượng saponin tự nhiên dồi dào, giúp nhũ hóa và làm sạch bã nhờn tích tụ tại miệng nang tóc hiệu quả. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ hỗ trợ tạo môi trường da đầu thông thoáng, không mang hoạt tính sinh học trực tiếp giúp kích thích nang tóc mới phát triển.
Cây bổ béo chỉ có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa ngắn hạn, giúp kích thích cảm giác ăn ngon miệng tạm thời. Dược liệu này hoàn toàn không thể thay thế chẩn đoán y khoa hay điều trị dứt điểm chứng suy nhược cơ thể mạn tính vốn bắt nguồn từ nhiều bệnh lý phức tạp.
Uống nước cam thảo dài ngày để thanh nhiệt là thói quen nguy hại. Hoạt chất trong cam thảo gây giữ muối, đào thải kali nghiêm trọng dẫn đến hội chứng giả cường aldosterone, làm tăng huyết áp, biến đổi điện tim và có thể gây liệt cơ.
Cam thảo đất (*Scoparia dulcis*) và cam thảo bắc (*Glycyrrhiza*) là hai cây thuốc thuộc hai họ thực vật hoàn toàn khác nhau. Cam thảo bắc chứa saponin glycyrrhizin ngọt đậm có hoạt tính sinh học mạnh, trong khi cam thảo đất không chứa chất này. Hiểu rõ sự khác biệt giúp người dùng tránh uống nhầm liều gây hại sức khỏe.
Bứa Việt Nam (*Garcinia oblongifolia*) và bứa Cambogia (*Garcinia cambogia*) là hai loài khác nhau. Bứa Cambogia chứa hàm lượng cao axit hydroxycitric (HCA) giúp hỗ trợ chuyển hóa mỡ. Trong khi đó, bứa Việt Nam giàu các hợp chất xanthone và benzophenone có hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm nhưng không phải nguồn chiết xuất HCA giảm cân.
