Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 195 trên 369
Quan niệm uống nước sắc củ bình vôi tươi tốt hơn phơi khô là sai lầm nguy hiểm. Củ tươi chứa nhiều alkaloid thô mang độc tính tế bào và hàm lượng biến động khó kiểm soát. Quá trình sơ chế, phơi sấy đúng quy chuẩn y học cổ truyền là bắt buộc để loại bỏ tạp chất và bảo đảm an toàn tính mạng.
Vỏ rễ cây bông chứa hoạt chất kích thích co bóp tử cung mạnh, từng được dùng trong y học thế kỷ 19-20 để giục sinh và thông kinh. Thai phụ tự ý sử dụng loại thảo dược này đối mặt với nguy cơ sảy thai, sinh non và băng huyết nguy hiểm.
Bông báo (*Thunbergia laurifolia*) được dân gian truyền tai là thảo mộc giải độc gan hiệu quả. Dù nghiên cứu xác nhận cây chứa hoạt chất chống oxy hóa quý, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế điều trị y khoa.
Bí đao giàu vitamin C và chất chống oxy hóa, nhưng vi chất này rất dễ phân hủy bởi nhiệt độ cao và nước sôi kéo dài. Nắm vững kỹ thuật gia nhiệt nhanh, ưu tiên hấp hoặc dùng lò vi sóng thay vì luộc nhừ sẽ giúp bảo tồn tối đa dinh dưỡng cho bữa cơm gia đình.
Cây bòi ngòi cỏ chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm men gan trên mô hình động vật thí nghiệm. Dù vậy, y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh loài cây này có khả năng giải độc rượu bia hay điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm gan.
Bông gừng xanh là món ăn thơm ngon, giàu dược tính nhưng không phù hợp cho tất cả mọi người. Các nhóm người bị viêm loét dạ dày tiến triển, sỏi mật, chuẩn bị phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc đặc trị cần cẩn trọng để tránh kích ứng niêm mạc và các rủi ro tiêu hóa nghiêm trọng.
Người đang dùng thuốc chống đông máu warfarin phối hợp aspirin cần thận trọng khi ăn bông gừng xanh. Dù gừng chưa cho thấy nguy cơ làm thay đổi chỉ số INR rõ rệt, đặc tính ức chế tiểu cầu của thảo dược này có thể làm tăng nguy cơ kéo dài thời gian chảy máu.
Cây bòn bọt được truyền tai có tác dụng hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả trên người. Việc tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế thuốc điều trị tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Nước bòng bong thường được truyền tai giúp làm tan sỏi tiết niệu, song việc tự ý sử dụng có thể dẫn đến nguy cơ suy thận nghiêm trọng. Thảo dược này không thể làm tan sỏi kích thước lớn hay giải quyết tắc nghẽn niệu quản; trì hoãn can thiệp y tế sẽ gây thận ứ nước và tổn thương khó phục hồi.
Hạt bòn bon chứa các hợp chất triterpenoid có khả năng ức chế ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm, nhưng hiệu lực kém xa thuốc chuẩn và tác dụng trên sinh vật sống rất hạn chế. Người dân tuyệt đối không dùng hạt bòn bon để chữa sốt rét thay thế y tế.
Mỡ bò bền nhiệt và ít bị oxy hóa hơn một số dầu thực vật khi đun nấu, nhưng lại chứa hơn 52% axit béo bão hòa và cholesterol tự nhiên. Tiêu thụ nhiều mỡ bò làm tăng đáng kể LDL-cholesterol và triglyceride, gia tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa động mạch.
Bòi ngòi tai và cỏ lưỡi rắn cùng thuộc chi Bòi ngòi nên rất dễ hái nhầm, nhưng chỉ có cỏ lưỡi rắn được chứng minh chứa nhiều flavonoid, iridoid glucoside và anthraquinone có tiềm năng chống ung thư, kháng khuẩn; bòi ngòi tai thiếu dữ liệu khoa học để thay thế điều trị.
Bí ngô hay các loại bầu bí thông thường có vị ngọt nhẹ hoặc thanh mát. Nếu bạn nếm phải miếng bí có vị đắng ngắt bất thường, hãy nhổ bỏ ngay lập tức vì đây là dấu hiệu tích tụ độc tố cucurbitacin cực mạnh, tiềm ẩn nguy cơ viêm loét đường tiêu hóa, tụt huyết áp và ngộ độc cấp tính.
Ăn nhiều bí ngô gây vàng da là hiện tượng carotenemia hoàn toàn lành tính do tích tụ thừa beta-carotene dưới da chứ không gây tổn thương gan mật. Tình trạng này dễ nhận biết nhờ lòng trắng mắt không bị vàng và sắc tố da sẽ tự mờ dần khi điều chỉnh lại chế độ ăn.
Vỏ và hạt bòn bon chứa nhiều hợp chất tự nhiên có độc tính tế bào như alkaloid, axit lansium và các triterpenoid đắng. Nhai nát hạt to hoặc dùng miệng cắn vỏ quả có thể gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến đau bụng, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa.
Nước hầm xương bò chứa gelatin và axit amin nhưng không thể trực tiếp làm lành sụn khớp như nhiều người lầm tưởng. Khi vào cơ thể, protein bị tiêu hóa thành các đơn vị nhỏ rồi phân phối theo nhu cầu chung; người có bệnh mỡ máu, gút hoặc tim mạch cần thận trọng khi dùng thường xuyên.
Khẳng định bèo tây trị được bệnh cao huyết áp là hoàn toàn sai lầm. Dù một số thử nghiệm sơ bộ trên chuột ghi nhận tác dụng giãn mạch, y học hiện nay thiếu hụt toàn bộ thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả; việc tự ý dùng còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng.
Bí ngô là thực phẩm bổ dưỡng nhưng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc lợi tiểu và thuốc lithium do chứa hàm lượng kali tự nhiên và hoạt tính thúc đẩy bài tiết nước tiểu. Người bệnh tăng huyết áp, tim mạch hoặc đang điều trị tâm thần cần đặc biệt thận trọng khi tiêu thụ để tránh nguy cơ ngộ độc thuốc.
Bòi ngòi tai (*Hygrophila auriculata*) được dân gian truyền tai có tác dụng thanh nhiệt, giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan ở mức độ tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, chưa đủ dữ liệu khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu giữ kali cần thận trọng khi ăn bí ngô hằng ngày, do lượng kali dồi dào trong bí ngô có thể kết hợp với tác dụng giữ khoáng chất của thuốc làm tăng kali máu, gây nguy cơ rối loạn nhịp tim.
