Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.358 bài, trang 304 trên 368
Nhiều người truyền tai nhau dùng phi điệp kép để bồi bổ, giảm mệt mỏi và ngừa suy tủy khi hóa trị ung thư. Thực tế, dù dược liệu này giàu chất chống oxy hóa và kháng viêm, hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh hiệu quả giảm suy tủy hay tính an toàn khi dùng chung với thuốc hóa trị.
Uống cà phê cùng lúc hoặc quá gần giờ uống thuốc tuyến giáp dạng viên nén làm giảm tới hơn 30% lượng thuốc hấp thu vào máu, khiến chỉ số hormone khó ổn định. Các nghiên cứu khẳng định người bệnh cần đợi ít nhất 60 phút sau khi uống thuốc mới nên thưởng thức cà phê hoặc trà sáng.
Tin vào lời đồn nhân hạt mơ chứa "vitamin B17" giúp tiêu diệt tế bào ác tính, nhiều người tìm mua hạt mơ hoặc viên nén chiết xuất để uống. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định hoạt chất amygdalin trong hạt mơ chưa được chứng minh hiệu quả trị ung thư trên người, ngược lại còn giải phóng chất kịch độc cyanide gây nguy hiểm tính mạng.
Nhiều người lo ngại uống cà phê hoặc trà sẽ gây lợi tiểu và làm cơ thể mất nước. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chứng minh tiêu thụ caffeine ở mức độ vừa phải hàng ngày không làm xáo trộn cân bằng dịch, thậm chí vẫn giúp bù nước hiệu quả tương đương nước lọc.
Nhiều người lo ngại thói quen uống cà phê sáng khi chưa ăn gì sẽ bào mòn niêm mạc và gây viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định cà phê không gây loét dạ dày hay chứng khó tiêu, dù có làm tăng tiết axit dịch vị và thúc đẩy triệu chứng trào ngược, ợ nóng ở người nhạy cảm.
Hạnh nhân ngọt là món ăn vặt lành mạnh, nhưng hạnh nhân đắng lại chứa hợp chất amygdalin giải phóng chất độc xyanua khi tiêu hóa. Ăn nhầm hạt đắng có thể gây ngạt tế bào, nhiễm toan chuyển hóa nặng, hôn mê và đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Uống cà phê ngay trong bữa ăn hoặc trong vòng 1 giờ sau ăn làm giảm đáng kể khả năng hấp thu sắt của cơ thể do hợp chất polyphenol tạo phức hợp không hòa tan tại ruột. Thói quen này đặc biệt bất lợi với phụ nữ mang thai, người thiếu máu hoặc đang uống viên sắt bổ sung.
Tinh dầu bạc hà mang lại cảm giác the mát và hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm lạnh khi dùng đúng cách ở nồng độ thấp. Tuy nhiên, việc nuốt trực tiếp tinh dầu nguyên chất chưa pha loãng hoặc dùng quá liều có thể gây bỏng loét niêm mạc, trào ngược dạ dày, thậm chí dẫn đến hôn mê, suy hô hấp nguy kịch.
Nhiều người đang uống thuốc huyết áp lo ngại dùng thêm trà hay rượu ngâm phi điệp kép sẽ gây tụt huyết áp quá mức. Dữ liệu khoa học hiện tại chưa ghi nhận tác động giãn mạch trực tiếp này, nhưng cảnh báo hoạt chất của cây đi nhanh vào tim, gan, thận và gây hạ đường huyết, chống đông máu.
Có chung chữ "nghệ" và phần ruột màu vàng, nhưng nần nghệ và củ nghệ vàng thuộc hai họ thực vật hoàn toàn khác nhau. Nần nghệ giàu saponin steroid chuyên dùng trong y học cổ truyền cho bệnh gút và mỡ máu, trong khi nghệ vàng chứa curcuminoid giúp hỗ trợ tiêu hóa và giảm đau khớp.
Tự ý hái phi điệp kép hoặc các loài lan hoàng thảo để ngâm rượu, sắc nước uống tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy việc nhầm lẫn giống loài, khác biệt vùng trồng hay độ tuổi thu hái đều làm thay đổi hoặc mất hoàn toàn hoạt chất dược lý.
Nhiều người chuộng phi điệp kép tươi hoặc phơi râm vì nghĩ giữ trọn dưỡng chất. Tuy nhiên, nghiên cứu chứng minh việc chần nước sôi kết hợp sấy nhiệt (khoảng 60 độ C) và sấy khí nóng giúp bảo toàn hàm lượng polysaccharide cùng alkaloid cao hơn hẳn so với phơi tự nhiên.
Thoa trực tiếp tinh dầu bạc hà đậm đặc lên da có thể gây kích ứng mạnh, dẫn đến viêm da tiếp xúc hoặc dị ứng, đặc biệt trên vùng da đang tổn thương và vùng môi. Pha loãng đúng cách với dầu nền và thử phản ứng trước khi dùng là nguyên tắc bắt buộc để đảm bảo an toàn.
Nhiều người có thói quen uống nước sắc thảo dược lúc bụng rỗng vì nghĩ thuốc sẽ ngấm nhanh hơn. Tuy nhiên, với dược liệu giàu saponin như nần nghệ, các nghiên cứu về cơ chế tiêu hóa cho thấy uống sau bữa ăn mới là thời điểm tối ưu giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và phát huy tác dụng giảm hấp thu mỡ.
Uống viên nang tinh dầu bạc hà sai thời điểm dễ làm vỏ thuốc bục sớm tại dạ dày, gây trào ngược và ợ nóng khó chịu. Các nghiên cứu dược động học chỉ ra rằng dùng viên bao tan ở ruột lúc bụng đói trước bữa ăn cùng một cốc nước đầy giúp viên thuốc đi thẳng xuống ruột non mới phân rã, phát huy tối đa hiệu quả giảm co thắt.
Ở bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp, đặt đầu giường nằm phẳng 0 độ giúp tăng lưu lượng máu đến vùng não tổn thương so với tư thế nâng cao 30 độ. Tuy nhiên, tư thế này chỉ áp dụng khi người bệnh không bị khó thở, suy tim hay có nguy cơ sặc đờm dãi vào phổi.
Nhiều người lo ngại tắm nước lạnh vào ban đêm sẽ trực tiếp làm vỡ mạch máu não gây đột quỵ. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy nước lạnh đột ngột không tự làm đứt mạch máu khỏe mạnh, nhưng gây co mạch ngoại vi mạnh, tăng sức cản dòng máu và tạo gánh nặng lớn cho tim, đặc biệt nguy hiểm khi cơ thể đang nóng hoặc có bệnh nền tim mạch.
Tự ý uống chung viên tinh dầu bạc hà và thuốc kháng acid dạ dày là thói quen dễ gặp ở người bị rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, thuốc kháng acid làm thay đổi môi trường pH dịch vị, có thể ảnh hưởng đến lớp màng bao tan trong ruột của viên tinh dầu, khiến hoạt chất giải phóng sớm gây trào ngược khó chịu.
Nhiều người giữ thói quen uống một ly rượu vang hoặc lon bia mỗi ngày vì tin rằng cồn liều thấp giúp lưu thông máu và ngừa đột quỵ. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học quy mô lớn khẳng định uống rượu vừa phải không bảo vệ mạch máu não, ngược lại còn làm tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ.
Nhiều người lo ngại uống viên canxi đơn độc không kèm vitamin K2 sẽ làm lắng đọng canxi gây vôi hóa động mạch cảnh và đột quỵ. Thực tế, vôi hóa động mạch là dấu hiệu của bệnh lý xơ vữa mạch máu tiến triển do tuổi tác, tăng huyết áp, tiểu đường và hút thuốc lá, chứ không phải hệ quả trực tiếp của viên uống canxi.
