Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.345 bài, trang 330 trên 368
Nhầm lẫn cây hu đay với cây dướng là nguy cơ phổ biến khi hái thảo mộc hoang dại. Hu đay thuộc họ Gai mèo, chứa 31 hợp chất phân lập gồm cả cannabinoid, chỉ an toàn ở liều nhất định và tiềm ẩn độc tính nếu dùng liên tục hoặc sai cách.
Nhiều người dùng bài thuốc dân gian đắp hoàng mộc hôi để trị nhức khớp. Dược liệu này có nghiên cứu lâm sàng dạng xịt chuẩn hóa giúp giảm đau tương đương diclofenac, thử nghiệm cho thấy an toàn trên tế bào da người, nhưng tự ý giã đắp tinh dầu đậm đặc vẫn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng da.
Khuếch tán tinh dầu bạc hà trong phòng học giúp tăng cảm giác tỉnh táo, giảm cơn buồn ngủ ban ngày và hỗ trợ trí nhớ ngắn hạn ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, hiệu quả này không đồng nhất ở mọi tình huống mà phụ thuộc lớn vào cảm nhận chủ quan của người ngửi và không thể thay thế giấc ngủ tự nhiên.
Nhiều người có thói quen uống hoàng liên bắc mỗi ngày để "thanh nhiệt, giải độc", nhưng việc lạm dụng loại thảo dược có tính đại hàn và kháng khuẩn mạnh này có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, khó chịu đường tiêu hóa và làm đảo lộn thảm vi sinh đường ruột.
Một giấc ngủ trưa kéo dài từ 20 đến 30 phút vào đầu giờ chiều là khoảng thời gian tối ưu giúp não bộ xua tan cơn buồn ngủ, cải thiện tâm trạng và tăng khả năng ghi nhớ kiến thức. Ngủ trong ngưỡng này giúp người học phục hồi sự tỉnh táo kéo dài nhiều giờ mà tránh được tình trạng đờ đẫn, đau đầu do ngủ quá sâu.
Nghe nhạc không lời không mặc nhiên giúp tăng khả năng tập trung hay cải thiện điểm số. Bản chất của âm thanh nền là tác động lên mức kích thích vỏ não và cạnh tranh tài nguyên nhận thức. Hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào tính cách cá nhân, độ khó của bài học và dung lượng trí nhớ làm việc của mỗi người.
Nhiều người rỉ tai nhau cách uống chiết xuất xương rồng Hoodia để cắt cơn đói kèm trà xanh nhằm đốt mỡ cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chỉ chứng minh khả năng tăng sinh nhiệt đốt mỡ đến từ sự hiệp đồng giữa EGCG và caffeine có sẵn trong trà xanh, hoàn toàn chưa có bằng chứng cho việc gộp chung với Hoodia.
Hạt dẻ ngựa thường được dùng để giảm sưng chân do suy giãn tĩnh mạch, nhưng người đang uống thuốc chống đông máu không nên tự ý sử dụng. Các nghiên cứu cho thấy việc kết hợp thuốc chống đông với nhiều hoạt chất khác dễ gây tương tác dược lực học hoặc dược động học, làm tăng mạnh nguy cơ chảy máu tiêu hóa và chảy máu não.
Nhai kẹo cao su giúp tăng nhịp tim, thúc đẩy lưu lượng máu lên não và cải thiện sự tỉnh táo cho sĩ tử. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra việc nhai kẹo trong 5 phút trước giờ làm bài sẽ tối ưu hóa khả năng tập trung tốt hơn là nhai liên tục trong suốt buổi thi.
Nhiều người trẻ tìm đến cao bạch quả (*Ginkgo biloba*) với mong muốn tăng cường trí nhớ và học bài nhanh thuộc hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học đối chứng xác nhận thảo dược này không mang lại bất kỳ hiệu quả cải thiện nhận thức rõ rệt nào trên những người trẻ khỏe mạnh.
Các thao tác bấm huyệt hay massage đầu nhanh thực sự có thể hỗ trợ giảm đau đầu căng thẳng và xoa dịu lo âu mùa thi, nhưng hiệu quả chủ yếu nghiêng về mặt cảm nhận tâm lý hơn là thay đổi sinh lý mạch máu sâu sắc, đòi hỏi người học phải kết hợp cùng việc ngủ đủ giấc.
Trái với lời đồn giúp đánh lừa não bộ để triệt tiêu hoàn toàn cơn đói, thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy chiết xuất cây Hoodia không làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ hay cân nặng. Ngược lại, việc sử dụng thảo dược này trong 15 ngày còn gây buồn nôn, rối loạn cảm giác da và làm tăng huyết áp, nhịp tim.
Thói quen quên uống nước khi bận rộn có thể khiến não bộ trả giá đắt hơn bạn nghĩ. Các nghiên cứu cho thấy chỉ cần cơ thể mất từ 1-2% lượng nước cũng đủ làm giảm khả năng duy trì sự chú ý, làm chậm trí nhớ ngắn hạn và gây mệt mỏi, căng thẳng trong công việc.
Việc tự ý kết hợp hoàng liên bắc cùng thuốc tây trị đái tháo đường tiềm ẩn nguy cơ cao gây tụt đường huyết quá mức. Các alkaloid trong thảo dược này vừa có hoạt tính hạ đường huyết đa cơ chế, vừa gây ức chế chuyển hóa tại gan, tạo hiệu ứng hiệp đồng nguy hiểm nếu dùng thiếu kiểm soát.
Uống hoàng cầm kéo dài có thể gây độc cho gan và làm tăng nguy cơ tổn thương gan do dược liệu. Dù chứa nhiều chất chống oxy hóa, thảo dược này đã được ghi nhận gây viêm gan nhiễm độc, phản ứng tự miễn hoặc tương tác nguy hiểm khi lạm dụng hoặc dùng chung với thuốc tân dược.
Chiết xuất hoàng cầm chứa hoạt chất wogonin giúp giảm rõ rệt phản ứng sưng viêm do vi khuẩn mụn Cutibacterium acnes gây ra thông qua việc khóa các tín hiệu gây viêm trên tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng ở mức thực nghiệm và chưa chứng minh được khả năng kiểm soát bã nhờn trực tiếp trên da người.
Hoa hiên có hoạt tính an thần tự nhiên, nên khi dùng chung với thuốc an thần tây y có thể gây tương tác hiệp đồng nguy hiểm, làm tăng tác dụng ức chế thần kinh trung ương, khiến người bệnh ngủ li bì, hạ huyết áp và suy hô hấp.
Dù chiết xuất hạt dẻ ngựa nổi tiếng với công dụng hỗ trợ điều trị suy giãn tĩnh mạch và bệnh trĩ, việc tự ý ăn hoặc sắc uống hạt tươi, hạt khô tại nhà lại cực kỳ nguy hiểm. Hạt thô chứa các độc chất như aesculin và saponin có thể phá hủy hồng cầu, gây liệt cơ, hôn mê và tử vong.
Ôn thi liên tục trước máy tính khiến mắt khô rát, nhức mỏi và nhìn mờ do hội chứng thị giác màn hình. Áp dụng quy tắc 20-20-20 - sau 20 phút làm việc, nhìn xa 6 mét trong 20 giây - là giải pháp khoa học giúp giảm mỏi cơ điều tiết và cải thiện khô mắt nhanh chóng.
Uống cà phê cùng lúc với viên sắt làm giảm tới 50-61% khả năng hấp thu khoáng chất này tại ruột do tương tác với hợp chất polyphenol và tannin. Dù chưa ghi nhận cà phê cản trở hấp thu vitamin nhóm B, thói quen dùng chung đồ uống này với viên bổ vẫn làm hao hụt nghiêm trọng lượng sắt đi vào máu.
