Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.370 bài, trang 60 trên 369
Bôi dịch sâu ban miêu để trị nấm da là mẹo dân gian truyền miệng nguy hiểm, hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Dịch tiết này không giúp chữa khỏi nấm mà còn gây bỏng hóa chất cấp tính, khiến da phồng rộp dữ dội, đau đớn và tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm nặng nề.
Lời đồn sơn cúc hai hoa có tác dụng giải độc gan là hoàn toàn sai và không có căn cứ y học. Hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh công năng bảo vệ gan của loài cây này trên người, việc tự ý dùng có thể gây ngộ độc và làm tổn thương gan.
Rượu ngâm cây sơn tuế chưa từng được chứng minh có tác dụng trị đau nhức xương khớp trong nghiên cứu khoa học. Ngược lại, việc uống dung dịch rượu ngâm thảo dược không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ hoại tử tế bào gan và suy gan cấp nguy hiểm tính mạng.
Nhiều người tin rằng quả sơn tra có thể đốt cháy mỡ thừa và giúp giảm cân nhanh chóng. Dù các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất sơn tra hỗ trợ điều hòa lipid máu và ức chế tích tụ chất béo mới, đây không phải giải pháp "tiêu mỡ tức thì" thay thế cho chế độ ăn kiêng và tập luyện.
Nhiều người tin rằng ngâm rửa kỹ và nấu chín hạt sơn tuế sẽ loại bỏ hoàn toàn độc tố. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định phương pháp chế biến nhiệt và rửa nước thông thường không thể làm sạch độc tố cycasin cùng các hợp chất gây hại thần kinh, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính và tổn thương tế bào kéo dài.
Nhiều người có thói quen hái lá sơn cúc hai hoa tươi giã nát đắp lên vết xước vì tin giúp mau lành sẹo. Dù dịch chiết cồn của cây có hoạt tính kháng khuẩn và hỗ trợ liền mô trên chuột, việc tự ý đắp lá tươi trực tiếp tiềm ẩn rủi ro bội nhiễm vi khuẩn và biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người phân vân nên ăn cồi trắng hay ăn cả con sò điệp vì sợ nhiễm cadmium. Hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp so sánh nồng độ kim loại giữa hai bộ phận này; các dữ liệu thực nghiệm cho thấy cadmium tích lũy sinh học khác nhau tùy loài và có thể gây độc tế bào.
Nhiều người băn khoăn về sự khác nhau giữa sòi tía và sòi trắng khi dùng làm thuốc. Dữ liệu khoa học cho thấy sòi tía chứa nhiều polyphenol chống oxy hóa và giảm phù nề trên động vật thực nghiệm, trong khi sòi trắng hiện chưa có bằng chứng nghiên cứu để đối chiếu.
Người mắc bệnh tiểu đường cần cẩn trọng khi tự ý kết hợp thuốc điều trị với dược liệu sóng rắn (Albizia myriophylla). Chiết xuất từ loại cây này có hoạt tính ức chế enzyme phân giải đường mạnh mẽ, dễ dẫn đến hiện tượng hiệp đồng tác dụng gây hạ đường huyết nghiêm trọng ngoài tầm kiểm soát.
Bột sumac là gia vị chua thanh phổ biến, nhưng sự nhầm lẫn giữa chi *Rhus* ăn được và cây sơn *Toxicodendron succedaneum* chứa độc chất urushiol tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nặng. Tiếp xúc hoặc ăn nhầm bộ phận cây sơn có thể dẫn đến viêm da bọng nước dữ dội và tổn thương toàn thân, đòi hỏi người dân phải hết sức cảnh giác.
Cây sói rừng được nhiều người truyền tai nhau như một phương thuốc thần kỳ có khả năng tiêu diệt khối u và thay thế phác đồ điều trị ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt tính ức chế tế bào ác tính mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn không thể thay thế thuốc hay phác đồ y khoa chuẩn.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định sâm đại hành trực tiếp làm tăng tác dụng của warfarin trên người. Tuy nhiên, loài củ này chứa lượng lớn dẫn xuất naphthoquinone có cấu trúc tương đồng vitamin K, tiềm ẩn nguy cơ tương tác gây xuất huyết nguy hiểm mà người bệnh tim mạch cần tuyệt đối cảnh giác.
Uống trà sói rừng khi đang điều trị thuốc tây tiềm ẩn nhiều nguy cơ tương tác bất lợi do ảnh hưởng tới hệ enzyme gan CYP450. Người bệnh dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc ức chế miễn dịch cần đặc biệt thận trọng để tránh ngộ độc thuốc hoặc làm thất bại phác đồ điều trị.
Người mắc bệnh tuyến giáp không cần kiêng hoàn toàn súp lơ. Hoạt chất sinh bướu cổ trong loại rau này chỉ gây cản trở hấp thu iod khi ăn sống một lượng cực lớn hoặc trên mô hình động vật thiếu iod. Khi được nấu chín kỹ và bổ sung đủ iod, súp lơ hoàn toàn an toàn cho bữa ăn hàng ngày.
Ăn sò huyết chần tái tiềm ẩn nguy cơ nhiễm virus viêm gan A do nhiệt chưa đủ vô hiệu hóa mầm bệnh. Nghiên cứu cho thấy ở 72 độ C cần tối thiểu 1,25 đến 1,55 phút để giảm 90% lượng virus này. Để thịt không dai, cần luộc sôi đều và giữ thêm 2-3 phút từ khi sò mở vỏ rồi vớt ra ngay.
Nhựa mủ từ dược liệu sòi tía có thể gây kích ứng da nghiêm trọng và tổn thương giác mạc vĩnh viễn nếu dính vào mắt. Người thu hái, sơ chế cần trang bị đầy đủ kính chắn bảo hộ kín, găng tay chống thấm và xử lý sơ cứu đúng cách để phòng tránh biến chứng mù lòa.
Quan niệm đun nước lá sòi tía uống để thanh nhiệt, giải độc là hoàn toàn sai lầm và nguy hiểm. Nghiên cứu khoa học cho thấy chi thực vật này chứa nhiều độc tố diterpenoid, mủ cây gây hại nội tạng và có đặc tính tích lũy kim loại nặng, dễ dẫn đến tổn thương gan thận nghiêm trọng.
Sâm xuyên đá thực chất là cây Myxopyrum smilacifolium thuộc họ Nhài, hoàn toàn không chứa saponin quý như nhân sâm thật. Hoạt chất chính trong loài cây này là iridoid glycoside và phenylpropanoid glycoside, có tác dụng ức chế enzyme phân giải đường trong ống nghiệm nhưng chưa qua kiểm chứng lâm sàng trên người.
Sòi trắng và hạt thầu dầu đều được lưu truyền với tác dụng tẩy xổ mạnh, nhưng bản chất độc tính của chúng rất khác biệt. Thầu dầu chứa ricin – một độc tố protein cực mạnh gây chết tế bào, trong khi dữ liệu khoa học về phorbol ester ở sòi trắng còn rất hạn chế và cần hết sức cẩn trọng.
Uống nước ép sơ ri đậm đặc khi đang điều trị bằng thuốc chống đông warfarin có thể gây tương tác bất lợi nguy hiểm. Hàm lượng vitamin C tự nhiên rất cao trong sơ ri làm giảm hiệu quả chống đông, dẫn đến nguy cơ kháng thuốc và đe dọa hình thành huyết khối, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cảnh giác.
