Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 87 trên 369
Cây nhung hoa thường bị nhầm lẫn với rau dền do sắc lá đỏ tía, nhưng hoàn toàn không thể dùng làm rau ăn. Dữ liệu thực nghiệm về độ an toàn thực phẩm còn hạn chế, trong khi chiết xuất cây đã được ghi nhận có ái lực tác động lên các thụ thể thần kinh não bộ.
Nhiều sản phẩm nhau thai ngựa được quảng cáo rầm rộ với công dụng làm mờ nám và sáng da cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy cơ chế tác động của nhau thai lên tế bào sắc tố rất phức tạp; thậm chí một số thành phần trong nhau thai còn kích thích sản sinh melanin thay vì làm trắng như lời đồn.
Tinh dầu ngọc lan tây có hoạt tính sinh học làm giảm huyết áp và dịu căng thẳng thần kinh. Tuy nhiên, người đang uống thuốc hạ áp cần hết sức lưu ý vì sự kết hợp này dễ gây cộng hưởng làm tụt huyết áp tư thế, dẫn tới hoa mắt, chóng mặt và té ngã nguy hiểm.
Nước sắc vỏ nho biển chưa được nghiên cứu lâm sàng trực tiếp, nhưng các dữ liệu khoa học cho thấy hợp chất polyphenol liều cao trong thực vật có khả năng liên kết và cản trở hấp thu sắt tại ruột non. Người có nguy cơ thiếu máu nên dùng nước sắc cách xa bữa ăn và thời điểm uống thuốc bổ sung.
Lời đồn uống nước rễ nho núi trị dứt xơ gan là thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận chiết xuất từ chi nho núi có khả năng hỗ trợ giảm xơ hóa gan trên tế bào và chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa dứt xơ gan ở người.
Chiết xuất nhau thai cừu thường được quảng bá như "thần dược" chống lão hóa và tăng sinh lý toàn diện. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học uy tín hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người khẳng định những công dụng thần kỳ này.
Nho biển là cây thân gỗ ven biển (*Coccoloba uvifera*) cho quả mọng nước, trong khi rong nho biển (*Caulerpa lentillifera*) là một loại tảo biển. Bài viết giúp làm rõ bản chất sinh học, thành phần dưỡng chất và cách phân biệt chính xác hai loại thực phẩm này.
Rượu ngâm nho dại hoàn toàn không có khả năng hạ men gan, mà ngược lại còn làm gan tổn thương nặng hơn do độc tính trực tiếp từ cồn. Dù thân và lá nho dại chứa chất chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm, việc ngâm rượu uống tự phát sẽ đưa lượng ethanol độc hại vào phá hủy tế bào gan.
Rượu ngâm ngẩu pín từ lâu được đồn thổi là "thần dược" tăng lực phòng the, nhưng y học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng nào chứng minh công dụng này. Thực chất, cảm giác sung mãn chỉ là hiệu ứng giả dược tâm lý, trong khi dung môi cồn nồng độ cao kết hợp cùng lượng purin dồi dào lại tạo nên gánh nặng kép, tàn phá tế bào gan và làm tăng vọt acid uric máu.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác thực chứng minh chiết xuất nhau thai ngựa chuẩn hóa có làm thay đổi nồng độ estrogen và progesterone trong huyết thanh người hay không. Người tiêu dùng cần thận trọng khi sử dụng các chế phẩm sinh học này để tránh nguy cơ xáo trộn hệ thống nội tiết, đặc biệt là nhóm đối tượng nhạy cảm với hormone.
Nhau thai sản phụ được quảng bá rầm rộ như thần dược kích thích collagen và trẻ hóa làn da. Dù khoa học ghi nhận tiềm năng bảo vệ tế bào và chống oxy hóa, các bằng chứng kích thích collagen hiện chủ yếu dừng ở quy mô tế bào và động vật, thiếu thử nghiệm lâm sàng lớn trên người.
Nhau thai ngựa và heo khác nhau về chuỗi peptide, hàm lượng acid amin và đích tác động sinh học. Trong khi chiết xuất ngựa ức chế hắc sắc tố da do tia cực tím, chiết xuất heo lại thể hiện ưu thế giảm rối loạn tâm trạng ở thử nghiệm lâm sàng và an toàn khi xử lý chuẩn.
Cao xương ngựa thường được đồn thổi là thần dược trị thoái hóa và tái tạo sụn khớp. Dù xương ngựa chứa nhiều collagen, protein và khoáng chất, chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh cao xương ngựa có thể chữa khỏi bệnh khớp.
Nhiều sản phụ dùng nhau thai khô để kích sữa, nhưng nghiên cứu cho thấy estrogen và progesterone tồn dư trong mô nhau có thể ức chế prolactin, gây giảm tiết sữa và rối loạn nội tiết ở trẻ sơ sinh.
Nhiều người tin rằng ngâm nước muối có thể diệt sạch ký sinh trùng trên rau ngổ trâu, nhưng thực tế dung dịch muối không thể tiêu diệt được vỏ nang trùng. Để loại bỏ nguy cơ giun sán từ rau thủy sinh, chần qua nước sôi hoặc nấu chín mới là biện pháp xử lý nhiệt khoa học và an toàn nhất.
Bột ngọc trai thường xuyên bị làm giả hoặc pha trộn bột vỏ sò, bột đá vôi rẻ tiền do thành phần hóa học tương tự. Việc dùng nhầm bột tạp chất không chỉ làm mất tác dụng dưỡng da mà còn tiềm ẩn nguy cơ trầy xước, dị ứng da nghiêm trọng và gây rối loạn tiêu hóa nếu uống phải.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước ngổ trâu (rau ngổ) để "bào mòn" và tán sạch sỏi thận. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy loài cây này mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình máy tính, hoàn toàn không có khả năng làm tan hay biến mất sỏi như lời đồn.
Ngổ trâu (*Enhydra fluctuans*) và rau ngò ôm (*Limnophila aromatica*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác biệt về họ cây, hình thái lẫn mùi vị. Ngổ trâu có mép lá răng cưa, vị đắng nhẹ và chứa nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng, trong khi ngò ôm thơm dịu chuyên dùng làm gia vị; người dùng cần phân biệt để tránh ảnh hưởng món ăn và sức khỏe.
Nhiều người tin rằng ngải hoa đỏ có hoạt tính bảo vệ tim mạch vượt trội so với dong riềng thường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn chưa xác nhận tác dụng tim mạch hay hàm lượng polyphenol của ngải hoa đỏ. Người dân không nên dùng nhầm hay tự ý sắc uống thay thuốc trị bệnh.
Ngọc trúc và hoàng tinh cùng thuộc chi thực vật Polygonatum nhưng là hai vị thuốc khác nhau về nguồn gốc loài, cấu trúc di truyền và thành phần hóa học. Ngọc trúc thiên về dưỡng âm, sinh tân làm dịu hầu họng, trong khi hoàng tinh chuyên bồi bổ khí huyết, kiện tỳ nhuận phế và dưỡng can thận.
