Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 91 trên 369
Nhiều người lầm tưởng cây nguyệt quới làm cảnh ở Việt Nam là lá nguyệt quế gia vị nấu ăn. Sự nhầm lẫn này tiềm ẩn nguy hiểm vì nguyệt quới thuộc họ thực vật khác và là thảo dược trị bệnh, trong khi lá nguyệt quế chuẩn ẩm thực là loài khác biệt hoàn toàn.
Nhiều người truyền tai nhau cách uống nước ngò ôm để làm tan sỏi thận, nhưng y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận khả năng này. Người bệnh không nên tự ý dùng ngò ôm thay thế phác đồ điều trị chuẩn để tránh biến chứng nguy hiểm cho thận.
Kết hợp bài thuốc từ vỏ ngô đồng với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro tương tác dược động học khó lường. Các enzyme chuyển hóa tại gan như CYP450 rất nhạy cảm với các hợp chất lạ, có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu và gây hại cho sức khỏe người bệnh.
Tự ý sử dụng dược liệu chi Ngâu song song với thuốc kê đơn tiềm ẩn rủi ro lớn đối với sức khỏe. Các hợp chất thực vật có thể gây ức chế enzym cytochrom P450 tại gan, làm cản trở quá trình chuyển hóa, khiến nồng độ thuốc điều trị trong máu tăng vọt và làm bùng phát nguy cơ ngộ độc.
Ngút nhớt giàu polysaccharide tạo lớp nhầy dính đặc trưng, có thể làm thay đổi tốc độ hòa tan và tương tác với các phân tử dược chất trong đường tiêu hóa. Để tránh nguy cơ cản trở hoặc làm biến đổi quá trình hấp thu thuốc tây, người dùng cần chủ động giãn cách thời gian sử dụng ít nhất 2 giờ và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Ngô ngọt tự nhiên không gây tăng cân nếu ăn lượng vừa phải. Tăng cân bắt nguồn từ dư thừa calo tổng thể, thường liên quan đến thực phẩm công nghiệp chứa si-rô ngô hàm lượng fructose cao (HFCS) dạng lỏng chứ không phải do đường tự nhiên trong bắp ngô nguyên hạt.
Tuyên bố ngô thù du giúp đốt mỡ và giảm cân nhanh chóng là không chính xác. Dù hoạt chất evodiamine kích thích thụ thể nhiệt và giảm tích mỡ trên chuột, thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy nó không mang lại hiệu quả giảm mỡ vượt trội. Người tiêu dùng không nên lạm dụng để tránh rủi ro sức khỏe.
Nhiều người tin rằng ngâu rừng có thể chữa khỏi ung thư, nhưng y học hiện đại khẳng định đây là hiểu lầm nghiêm trọng. Nghiên cứu mới chỉ phát hiện nhóm hợp chất flavagline từ chi Aglaia có khả năng ức chế dịch mã tế bào trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn không đồng nghĩa việc tự sắc cây uống có thể trị bệnh ở người.
Quả ngái xanh là món ăn dân dã giàu dưỡng chất nhưng chứa lượng nhựa mủ và saponin dồi dào dễ gây bỏng rát miệng, cồn cào dạ dày. Nắm vững kỹ thuật gọt sâu vỏ, ngâm xả nước muối và chần chín kỹ giúp triệt tiêu hoàn toàn độc tố kích ứng trước khi dùng.
Ngô thù du là vị thuốc cay nóng, giảm đau tiêu hóa hiệu quả nhưng chứa alkaloid có thể gây độc cho gan, thận và tim. Việc bào chế sao tẩm cùng phụ liệu như nước cam thảo hoặc giấm giúp điều hòa hàm lượng hoạt chất, làm dịu bớt vị cay nồng và giảm kích ứng cho người dùng.
Nhiều lời đồn thổi xem cây ngái như "thần dược" chữa bách bệnh về gan từ viêm gan đến xơ gan. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm trên chuột, cho thấy chiết xuất lá ngái giúp giảm men gan khi bị tổn thương do thuốc, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Quả ngái hoang dại rất dễ bị nhầm lẫn với quả sung rừng ăn được do hình thái tương đồng, dẫn đến nguy cơ nôn mửa và ngộ độc tiêu hóa. Nhận biết chuẩn xác qua đặc điểm lá mọc đối, lớp lông ráp thô cứng và thân không có rễ khí sinh là cách tốt nhất để tránh hiểm họa khi hái lượm tự nhiên.
Ngò ôm nấu canh chua không chỉ giúp át mùi tanh của cá nước ngọt mà còn hỗ trợ làm chậm quá trình ôi thiu. Bằng chứng khoa học cho thấy các hợp chất tự nhiên trong tinh dầu thực vật có đặc tính kháng khuẩn và chống oxy hóa mạnh, mở ra nhiều ứng dụng bảo quản an toàn.
Uống nước thảo mộc nhóm nghể liều cao đồng thời với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi. Các hợp chất trong thảo mộc có thể gây ức chế hàng loạt enzyme men gan CYP450, làm giảm tốc độ thanh thải và gia tăng mức độ phơi nhiễm trong máu của các thuốc kháng viêm tổng hợp.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc giã lá cây ngoi đắp búi trĩ để giảm đau và co trĩ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy tinh dầu lá cây ngoi có độc tính tế bào cao, chứa glycoalkaloid độc hại, tiềm ẩn rủi ro bỏng rát, viêm loét niêm mạc hậu môn và ngộ độc toàn thân thay vì mang lại lợi ích chữa bệnh.
Ngâu hoa ta thường dùng ướp trà thuộc loài *Aglaia odorata*, trong khi ngâu rừng là loài hoang dã khác biệt. Các nghiên cứu cho thấy chi Ngâu chứa các hợp chất rocaglate có độc tính tế bào cao, chưa có dữ liệu an toàn trên ngâu rừng nên tuyệt đối không dùng nhầm lẫn.
Chiết xuất lá nguyệt quế chứa các hợp chất phenolic có hoạt tính sinh học giống insulin trong thí nghiệm tế bào, tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi nếu dùng chung với thuốc điều trị đái tháo đường hoặc các thuốc chuyển hóa qua gan. Người bệnh cần cẩn trọng để tránh hạ đường huyết quá mức.
Cây ngà voi và cây lưỡi hổ thuộc cùng một chi thực vật nhưng sở hữu hình thái lá và thành phần hóa thực vật khác nhau. Nghiên cứu khoa học xác nhận cả hai đều chứa các hợp chất hoạt tính sinh học như flavonoid, saponin và glycoside, song dược tính cụ thể cùng mức độ an toàn của chúng có nhiều điểm dị biệt.
Mẹo nhỏ dịch lá cây ngà voi vào tai chữa viêm tai giữa là kinh nghiệm truyền miệng hoàn toàn thiếu chứng minh lâm sàng. Việc tự ý nhỏ nước ép lá tươi chưa vô trùng vào tai tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm, gây viêm tai giữa mủ mạn tính và đe dọa trực tiếp đến thính lực người bệnh.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nước nghể bông chữa khỏi đái tháo đường nhờ hạ đường huyết nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về khả năng ức chế men alpha-glucosidase hiện mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và động vật trên các cây cùng chi, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh ở người.
