Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 97 trên 369
Quan niệm ăn mận gây "nóng trong", nổi mụn thực chất bắt nguồn từ lượng đường hấp thu nhanh kích thích tiết bã nhờn, chứ y học không có khái niệm bệnh lý này. Khi ăn quá nhiều quả ngọt cùng lúc, đường huyết tăng vọt sẽ thúc đẩy bít tắc lỗ chân lông.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã nát cây mần ri trắng tươi đắp ngoài da để trị nhức đầu, thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, y học khẳng định đây là phương pháp sai lầm, không thể nắn chỉnh đĩa đệm mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng và phỏng rát hóa học.
Mần ri trắng là loại rau dại giàu sắt, canxi, vitamin C và polyphenol nhưng thường có vị cay hăng, đắng nhẹ do chứa glucosinolate. Xử lý nhiệt nhanh bằng cách chần sơ hoặc quay vi sóng giúp khử bớt hợp chất hăng đắng, giảm chất kháng dinh dưỡng mà vẫn bảo tồn tối đa hoạt tính chống oxy hóa quý giá.
Mạch nha làm từ đại mạch không an toàn cho người mắc bệnh Celiac hoặc nhạy cảm gluten do chứa tàn dư protein hordein bền vững có thể kích hoạt phản ứng viêm ruột. Người bệnh cần tránh sử dụng và nên thay thế bằng các sản phẩm từ gạo, ngô, kê hoặc kiều mạch.
Mẫu đơn bì là vỏ rễ cây mẫu đơn, còn Xích thược là toàn bộ rễ cây thược dược. Dù cùng chứa hoạt chất paeoniflorin giúp cải thiện tuần hoàn máu, Mẫu đơn bì nổi bật với paeonol hỗ trợ phục hồi mô tế bào, trong khi Xích thược tập trung vào chống đông và chống kết tập tiểu cầu.
Mạch môn là thảo dược quen thuộc giúp làm dịu cảm giác khô họng, khát nước nhờ khả năng sinh tân dịch. Tuy nhiên, người dùng chỉ nên sắc uống với liều lượng vừa phải theo khuyến cáo y khoa; việc lạm dụng quá mức có thể gây đầy trướng bụng, tiêu chảy và tương tác bất lợi với một số loại thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây mạy chỉ chăm để trị dứt điểm phong thấp, đau nhức xương khớp. Dù phòng thí nghiệm ghi nhận hoạt chất của cây có tiềm năng chống viêm, khoa học hiện nay khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh mạy chỉ chăm có thể chữa khỏi bệnh khớp ở người.
Chiết xuất mần ri trắng chứa nhiều hợp chất polyphenol nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp nào đánh giá tương tác giữa dược liệu này với thuốc chống đông máu. Người đang dùng warfarin hoặc thuốc chống huyết khối cần hết sức thận trọng vì nhiều thảo dược có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Nhiều người chuộng uống trà mướp đắng để thanh nhiệt và "mát gan", song các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt tính chống oxy hóa bảo vệ tế bào gan của loại quả này chủ yếu mới được ghi nhận ở động vật. Nếu lạm dụng chiết xuất liều cao dài ngày, người dùng có thể đối mặt với các nguy cơ bất lợi cho cơ thể.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy mạy chỉ chăm (chi *Viburnum*) có tiềm năng ức chế một số men gan thuộc hệ cytochrome P450, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tương tác khi dùng chung với thuốc tây. Người bệnh cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi phối hợp.
Rễ và quả mấm chứa nhiều flavonoid có hoạt tính kháng viêm và giảm đau trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc dân gian dùng rễ mấm ngâm rượu uống trị dứt điểm phong thấp chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Quả mơ chứa lượng axit hữu cơ đậm đặc có thể làm mất tác dụng trung hòa của thuốc kháng axit dạ dày (antacid), đồng thời làm thay đổi môi trường pH tiêu hóa và nước tiểu. Sự kết hợp thiếu cẩn trọng này còn gây xáo trộn khả năng hấp thu của nhiều loại kháng sinh và thuốc điều trị bệnh mạn tính nguy hiểm.
Trước các bệnh da liễu như zona hay viêm da, dạng kem bôi chuẩn hóa từ mảnh cộng đã được chứng minh hiệu quả lâm sàng giúp vết thương mau đóng vảy và giảm đau rát. Ngược lại, nước sắc thô uống chỉ có dữ liệu an toàn độc học chứ chưa đủ bằng chứng chữa trị ngoài da.
Cây mảnh cộng chứa nhiều hoạt chất thể hiện khả năng gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả chữa bệnh trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Mướp ta bị đắng bất thường tuyệt đối không được ăn. Vị đắng này sinh ra do sự tích tụ nồng độ cao của độc tố cucurbitacin, một chất độc tự nhiên có khả năng gây kích ứng niêm mạc, viêm loét đại tràng xuất huyết, nôn mửa và tụt huyết áp nghiêm trọng. Khi gặp mướp đắng, người nội trợ cần vứt bỏ ngay.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà mạch môn để trị tiểu đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất từ dược liệu này mới chỉ thể hiện tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa glucose và cải thiện độ nhạy insulin trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa đủ căn cứ lâm sàng để thay thế thuốc điều trị.
Mạy chỉ chăm được dân gian dùng trị nhức mỏi xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học tiền lâm sàng hiện nay cho thấy chiết xuất loài cây này chủ yếu có hoạt tính độc tế bào và kháng khuẩn, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau khớp ở người.
Nhiều người mách nhau đun nước xơ mướp già uống để thanh nhiệt, giải độc cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu hóa sinh cho thấy chất chống oxy hóa tập trung chủ yếu ở quả mướp non, trong khi xơ mướp già phần lớn chỉ còn cấu trúc chất xơ thô ráp, không mang lại hiệu quả thanh nhiệt vượt trội như đồn đại.
Sơ chế và bảo quản thân cây mạ mân không đúng cách dễ khiến dược liệu nhiễm nấm mốc sinh độc tố aflatoxin, tác nhân hàng đầu gây hoại tử tế bào gan và ung thư gan. Để phòng ngừa, dược liệu cần được làm khô nhanh chóng, đưa hoạt độ nước về mức an toàn và bảo quản kín khí nơi khô mát.
Mướp ta là món ăn dân dã tốt cho sức khỏe, nhưng người bệnh tiểu đường đang dùng metformin hoặc tiêm insulin cần thận trọng. Việc lạm dụng mướp lượng lớn hoặc uống nước ép đậm đặc có thể tạo ra tương tác hiệp đồng, làm tăng tác dụng của thuốc và dẫn tới nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm.
