Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 101 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cỏ mật gấu để thanh nhiệt, mát gan và giải độc. Dù các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận hoạt chất của cây giúp giảm men gan và chống xơ hóa trên động vật, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả này trên người.
Cỏ tím (*Viola betonicifolia*) chứa hoạt chất có khả năng chống oxy hóa và ức chế glycat hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ đường huyết trên người, do đó thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Cỏ tim phòng được y học cổ truyền nhắc đến với nhiều công dụng, trong đó có hỗ trợ chức năng gan. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện có mới chỉ chứng minh hiệu quả giảm men gan và chống oxy hóa trên chuột cống thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tác dụng bảo vệ gan thực tế.
Nước rễ cỏ tranh từ lâu được dân gian tin dùng để giải nhiệt và lợi tiểu. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học đối chứng cho thấy rễ cỏ tranh không làm tăng lượng bài xuất nước tiểu, thậm chí dịch chiết của thảo dược này còn ghi nhận tác dụng ức chế bài niệu trên mô hình chuột cống thực nghiệm.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận hoạt chất ovatodiolide chiết xuất từ cỏ thiên thảo có khả năng gây độc và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, đây chưa phải thuốc điều trị và việc tự ý sắc cỏ thô uống để trị ung thư là ngộ nhận nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều độc tính cho sức khỏe.
Hoạt chất ovatodiolide trong cỏ thiên thảo cho thấy tiềm năng kháng viêm ấn tượng trên các mô hình tế bào và chuột thí nghiệm nhờ ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người để khẳng định hiệu quả hay độ an toàn.
Chiết xuất cỏ thi bôi tại chỗ cho thấy tiềm năng giảm đau, giảm sưng và hỗ trợ tái tạo mô trong một số thử nghiệm lâm sàng nhỏ. Tuy nhiên, khả năng cầm máu nhanh vẫn thiếu bằng chứng thuyết phục, người bệnh không nên tự ý đắp thảo dược lên vết thương hở.
Cỏ thạch sùng thường được truyền tai chữa mụn nhọt, nhưng khoa học hiện nay chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Các bằng chứng mới chỉ dừng lại ở mô hình ống nghiệm cho thấy chiết xuất thực vật có hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ y khoa chuẩn.
Chiết xuất khô cỏ tháp bút (Equisetum arvense) liều 900 mg/ngày được chứng minh lâm sàng có hiệu quả lợi tiểu tương đương thuốc hydrochlorothiazide 25 mg trong 4 ngày ngắn hạn. Đáng chú ý, thảo dược này không gây thay đổi đáng kể lượng kali và chất điện giải bài tiết qua nước tiểu ở người khỏe mạnh.
Nước sắc cỏ sữa lá to bước đầu ghi nhận khả năng hỗ trợ cải thiện tiểu cầu ở hơn 70% bệnh nhân sốt xuất huyết sau 24 giờ trong nghiên cứu sơ bộ. Tuy nhiên, mức tăng này chưa đạt ý nghĩa thống kê và thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế việc theo dõi y tế chuẩn mực.
Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm hiện nay chưa ghi nhận chiết xuất cỏ gừng (Panicum repens) gây tổn thương gan ở động vật. Ngược lại, dịch chiết rễ và thân ngầm của cây còn hỗ trợ hạ mỡ máu và thúc đẩy lợi tiểu, song người dùng cần cẩn trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm gần đây cho thấy hoạt chất flavonoid trong cỏ nến có khả năng hỗ trợ cải thiện rối loạn lipid máu trên động vật thông qua chuyển hóa của vi sinh vật đường ruột. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị thực tế.
Cỏ sữa lá to chứa các flavonoid như isoquercitrin và quercitrin có khả năng giảm tiêu chảy trên chuột thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức in vivo trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan thận nếu lạm dụng.
Cỏ tai hùm từ lâu được dân gian đồn thổi có thể trị dứt điểm viêm khớp. Dù một số nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất của cây có hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa, thảo dược này vẫn tiềm ẩn độc tính tế bào và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Cỏ mực từ lâu được dân gian tin dùng để giảm rụng tóc và làm chậm tóc bạc. Dù các nghiên cứu trên chuột và tế bào cho thấy dược liệu này kích thích nang tóc phát triển, hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng đối chứng tin cậy trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hói đầu hay phục hồi tóc bạc.
Cỏ mẹ được dân gian dùng chữa viêm ngứa ngoài da, nhưng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng virus trên tế bào nuôi cấy. Chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm ngứa trên người; tự đắp lá tươi dễ gây bội nhiễm.
Wedelolactone chiết xuất từ cỏ mực cho thấy khả năng kháng viêm ấn tượng trong các thử nghiệm tiền lâm sàng nhờ ức chế trực tiếp con đường tín hiệu NF-kappaB. Dù đầy tiềm năng trên mô hình tế bào và động vật, việc ứng dụng hoạt chất này để điều trị viêm khớp ở người vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng xác thực.
Cỏ mục túc (cỏ linh lăng) chứa saponin và chất xơ có tiềm năng hỗ trợ giảm cholesterol LDL trong các thử nghiệm trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế với cỡ mẫu rất nhỏ, chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế các loại thuốc hạ mỡ máu chuẩn y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ mần trầu giúp trị dứt điểm tăng huyết áp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay mới ghi nhận tiềm năng hạ mỡ máu trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ huyết áp hay thay thế thuốc điều trị ở người.
Cải xoong chứa dồi dào hợp chất PEITC có khả năng ức chế tế bào ung thư và hỗ trợ cơ thể đào thải độc chất. Tuy nhiên, phần lớn tác dụng tiêu diệt khối u mới được chứng minh trong ống nghiệm và động vật; dữ liệu trên người hiện chỉ dừng ở mức điều hòa các chỉ số sinh học phòng ngừa.
