Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 104 trên 192
Cây cất hơi (*Drymaria cordata*) thể hiện hoạt tính giảm đau, hạ sốt và kháng viêm mạnh mẽ trên các mô hình thử nghiệm tiền lâm sàng ở động vật gặm nhấm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Cây cất hơi được y học cổ truyền dùng chữa ho, sốt. Thử nghiệm trên động vật chứng minh chiết xuất cất hơi giảm phản xạ ho và hạ nhiệt hiệu quả. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Tiềm năng kháng viêm của cây cần thăng hiện mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu hóa học sơ cấp và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. Chưa có bằng chứng lâm sàng nào trên cơ thể người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng lá cần thăng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất cây cất hơi (*Drymaria cordata*) chứa nhiều flavonoid có hoạt tính kháng viêm và ức chế ký sinh trùng ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có đủ bằng chứng khoa học về khả năng tiêu diệt vi khuẩn đường hô hấp và tuyệt đối không thể dùng thay thế thuốc kháng sinh.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy vỏ và rễ cây cần thăng chứa nhiều furanocoumarin và triterpenoid có tác dụng ức chế peroxy hóa lipid và tế bào ung thư. Dù vậy, hoạt chất này chưa từng được thử nghiệm trên người, việc tự ý sắc vỏ cây uống tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc.
Cần núi được dùng trong y học cổ truyền phương Tây nhờ tác dụng lợi tiểu nhẹ, hỗ trợ lưu thông đường niệu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại về khả năng làm tan sỏi hay diệt khuẩn của thảo dược này còn rất hạn chế. Người bệnh không nên dùng cần núi để thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy tinh dầu chiết xuất từ chi cần hôi chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn và vi nấm. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người, không thể dùng thay thế thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất cảo bản chứa acid ferulic, acid chlorogenic và dẫn chất phthalide giúp giảm viêm hiệu quả. Dược liệu này ức chế giải phóng các chất trung gian gây viêm như IL-1beta, IL-6 và PGE2 tại mô tổn thương, mở ra cơ sở khoa học cho ứng dụng giảm đau, tiêu sưng.
Cây cơm rượu chứa nhóm hoạt chất carbazole alkaloid dồi dào, đã được khoa học chứng minh sở hữu tiềm năng kháng viêm, kháng khuẩn và ức chế khối u trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức in vitro, người dân tuyệt đối không tự ý dùng bừa bãi.
Cảo bản trị đau đỉnh đầu không đơn thuần là lời đồn dân gian mà đã được khoa học chứng minh có cơ sở sinh học rõ ràng. Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận dược liệu này chứa nhiều hoạt chất giúp kháng viêm mạnh và giãn cơ trơn mạch máu, hỗ trợ làm dịu áp lực đau nhức.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất cải trời có khả năng ức chế các chất gây viêm, giảm sưng phù và bảo vệ mô tổn thương. Tuy nhiên, tác dụng này mới dừng ở mức thử nghiệm phòng lab và chưa thể thay thế thuốc chữa bệnh trên người.
Cảo bản chứa nhiều tinh dầu quý và acid hữu cơ có khả năng chống oxy hóa, giảm xơ vữa và hỗ trợ bảo vệ mạch máu não. Các nghiên cứu cho thấy các hoạt chất này giúp giảm tổn thương do thiếu máu cục bộ, mở ra tiềm năng lớn trong hỗ trợ tuần hoàn não nhưng cần sử dụng đúng cách.
Cây cơm cháy thường được truyền miệng giúp giảm đau khớp, song bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức tế bào và mô hình động vật với các hoạt tính kháng viêm, bảo vệ xương. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người chứng minh hiệu quả trị viêm khớp của loại cây này.
Chiết xuất từ lá cơi (*Pterocarya stenoptera*) thu hút sự quan tâm trong nghiên cứu thực vật nhờ tiềm năng kháng khuẩn và hóa thực vật. Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm cụ thể về hàm lượng polyphenol, flavonoid chống oxy hóa in vitro trực tiếp trên loài này vẫn rất hạn chế và cần được thẩm định thận trọng.
Cải cúc chứa nhiều flavonoid quý như quercetin và rutin giúp chống oxy hóa và bảo vệ mạch máu. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức thí nghiệm; ăn rau cải cúc chỉ có tác dụng hỗ trợ lối sống chứ không thể thay thế thuốc điều trị hạ huyết áp.
Cải canh được nhiều người tin giúp hạ đường huyết, nhưng các nghiên cứu ghi nhận tác dụng tăng nhạy insulin chủ yếu mới dừng lại trên mô hình chuột. Dữ liệu phân tích lâm sàng trên người cho thấy rau họ Cải chưa làm thay đổi đáng kể chỉ số đường huyết lúc đói hay HbA1c.
Dầu hạt cải giúp giảm cholesterol toàn phần và mỡ máu xấu LDL-cholesterol khi dùng thay thế mỡ động vật hoặc chất béo bão hòa trong các bữa ăn hàng ngày. Hiệu quả này đã được ghi nhận qua nhiều thử nghiệm lâm sàng đối chứng thực hiện trên các nhóm đối tượng khác nhau.
Cúc tâm tư chứa các hoạt chất giúp kháng viêm và kích thích mô hạt, hỗ trợ làm lành vết xước da, vết khâu tiểu phẫu hoặc loét tĩnh mạch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên vết bỏng còn nhiều mâu thuẫn và các nghiên cứu đều ở quy mô nhỏ, người bệnh không nên tự ý dùng cho vết bỏng nặng hay vết thương sâu.
Lá cây cơm rượu chứa các hoạt chất alkaloid như arborine và skimmianine có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng đa kháng thuốc trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức chiết xuất ống nghiệm, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc kháng sinh.
Cải ma lùn được dân gian dùng trị ho nhờ chứa nhiều glucosinolate và flavonoid có hoạt tính sinh học cao. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức phân tích hóa học thực vật và nghiên cứu tế bào, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị dứt điểm cơn ho trên người.
