Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 114 trên 192
Độc tố cá nóc (tetrodotoxin) đang được thử nghiệm lâm sàng ở liều microgram nhằm ức chế dẫn truyền xung thần kinh, giúp giảm đau dai dẳng cho bệnh nhân ung thư kháng thuốc. Dù đem lại triển vọng kéo dài nhiều tuần với độc tính kiểm soát được, hoạt chất này vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi và người dân tuyệt đối không tự ý dùng cá nóc.
Chiết xuất cá quả ghi nhận khả năng làm chậm tổn thương sụn khớp và giảm dấu ấn thoái hóa trên động vật thực nghiệm, đồng thời hỗ trợ giảm đau vết mổ ngoài da ở người. Tuy nhiên, ăn cá quả chỉ mang tính bổ trợ dinh dưỡng, người bệnh thoái hóa khớp tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Cá quả chứa nhiều acid amin thiết yếu và acid béo giúp tăng sinh mô hạt và tổng hợp collagen. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất cá quả hỗ trợ giảm đau, cải thiện thẩm mỹ sẹo mổ và đẩy nhanh co hồi tử cung sau sinh, song người bệnh cần ăn chín uống sôi và không tự ý đắp lên vết thương.
Cá đồng tự nhiên sống ở các vùng nước nội đồng ô nhiễm có nguy cơ tích lũy nhiều kim loại nặng độc hại như chì, cadmi, niken và crom vượt ngưỡng an toàn. Để tránh rủi ro cho sức khỏe, người tiêu dùng cần nắm rõ nguồn gốc đánh bắt, loại bỏ hoàn toàn nội tạng và nấu chín kỹ trước khi ăn.
Chiết xuất cá ngựa cải thiện chất lượng tinh trùng và hỗ trợ hormone sinh dục trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người khẳng định cá ngựa tăng cường sinh lý nam, việc ngâm rượu uống tự phát tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy phần cơ thịt của cá trắm nuôi thương phẩm có mức tích lũy chì, thủy ngân và cadmi rất thấp, nằm trong ngưỡng an toàn cho sức khỏe. Người tiêu dùng có thể an tâm sử dụng khi cá được nuôi từ nguồn nước sạch và được sơ chế bỏ mang, ruột đúng cách.
Cá trê cung cấp nguồn đạm và khoáng chất dồi dào hỗ trợ phục hồi thể lực, nhưng quan niệm ăn cá trê giúp làm liền nhanh vết thương hở chỉ là ngộ nhận. Các hoạt tính sinh học thúc đẩy lành mô chỉ được ghi nhận từ dịch tiết ngoài da cá trong nghiên cứu phòng thí nghiệm.
Cá quả chứa dồi dào albumin, glycine và axit béo thiết yếu giúp kiểm soát viêm, thúc đẩy tân tạo mạch máu và gia tăng liên kết mô sẹo. Bằng chứng lâm sàng xác nhận việc sử dụng chiết xuất cá quả hỗ trợ giảm đau và cải thiện đáng kể tính thẩm mỹ của vết mổ sau phẫu thuật.
Ăn khoảng 200 g cá mòi nguyên con mỗi tuần giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm huyết áp, hạ mỡ máu và giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 ở người cao tuổi có tình trạng tiền đái tháo đường nhờ ma trận dưỡng chất tự nhiên gồm omega-3, taurine và các khoáng chất thiết yếu.
Cà phấn tàu chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng viêm và chống oxy hóa mạnh trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới y khoa cảnh báo hiện vẫn hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu này để thay thế thuốc chữa viêm khớp.
Ăn từ 1 đến 2 khẩu phần cá hồi mỗi tuần giúp bổ sung lượng dồi dào axit béo omega-3, hỗ trợ giảm triglyceride máu và cải thiện huyết áp. Hiệu quả tim mạch rõ rệt nhất khi cá được chế biến bằng cách nướng hoặc hấp, thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ.
Cà chua chứa nhiều lycopene giúp trung hòa gốc tự do và hỗ trợ giảm phản ứng viêm đỏ trên da khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sau nhiều tuần tích lũy. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính bổ trợ sinh học nội sinh khiêm tốn, hoàn toàn không thể thay thế cho kem chống nắng hay các biện pháp che chắn thông thường.
Chondroitin sulfate từ sụn vi cá nhám giúp hỗ trợ giảm đau và làm chậm tốc độ thoái hóa khớp gối ở mức độ khiêm tốn theo các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, hoạt chất này không thể tái tạo hoàn toàn sụn khớp đã tổn thương nặng, đồng thời chất lượng chế phẩm trên thị trường vẫn còn nhiều điểm bất cập.
Cây càng cua chứa hoạt chất alkaloid cryptolepine có khả năng ức chế phản ứng viêm mạnh mẽ trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, do đó người dân không nên dùng loại cây này để thay thế các loại thuốc điều trị bệnh.
Chất xơ pectin trong cà rốt có khả năng hỗ trợ giảm nhẹ nồng độ cholesterol máu nhờ cơ chế cản trở hấp thu chất béo tại ruột non và tăng bài tiết sterol qua phân. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm quy mô nhỏ, ngắn hạn và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cà trái vàng để cắt cơn hen suyễn. Dù thử nghiệm lâm sàng ngắn hạn ghi nhận khả năng cải thiện chức năng thở của cây, dữ liệu trên người còn rất nhỏ và chứa nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Cây cà tàu chứa nhiều solasodine, một nguyên liệu tự nhiên quan trọng được ngành công nghiệp dược dùng để bán tổng hợp các thuốc steroid. Tuy nhiên, hoạt chất này là tiền chất hóa học thô có độc tính tự nhiên, không thể dùng trực tiếp tại nhà để thay thế thuốc chữa bệnh.
Cà trái vàng được dân gian truyền tai như bài thuốc bảo vệ gan và giảm thoái hóa mỡ. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở các thử nghiệm sơ bộ trên mô hình tế bào và chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị thực tế.
Chiết xuất cà tàu chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng giảm đau, kháng viêm trên mô hình động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn chưa có, đi kèm nguy cơ tích lũy kim loại nặng và độc tính alkaloid, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Vỏ quả *Citrus hystrix* (chanh Thái) chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa nhóm polyphenol và flavonoid giúp giảm gốc tự do trong thử nghiệm tế bào. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng về sinh khả dụng trên người, người dùng chỉ nên sử dụng như liệu pháp ẩm thực bổ trợ an toàn.
