Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 115 trên 192
Chiết xuất từ cà dại hoa trắng (*Solanum torvum*) cho thấy khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm mạnh mẽ trong tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này mới chỉ dừng ở mức in vitro và mô hình tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có đủ bằng chứng thử nghiệm trên người để thay thế các loại thuốc điều trị viêm thông thường.
Uống từ 2 đến 4 tách cà phê mỗi ngày có mối liên hệ mật thiết với việc giảm nguy cơ tử vong do tim mạch, đột quỵ và suy tim. Dữ liệu từ các nghiên cứu dịch tễ lớn cho thấy mức tiêu thụ vừa phải giúp bảo vệ tim mạch hiệu quả hơn so với việc kiêng hoàn toàn.
Các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy cà phấn tàu chứa lượng polyphenol dồi dào, có khả năng trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào hiệu quả. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng và thảo dược này không thể thay thế các liệu pháp điều trị y khoa.
Chỉ thiên giả (*Clerodendrum indicum*) thường được truyền tai chữa hen suyễn, nhưng hiện chỉ có dữ liệu tiền lâm sàng về chống oxy hóa và giảm đau. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả cắt cơn hen, người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Các hoạt chất tự nhiên cho thấy khả năng ức chế tế bào sao gan và giảm lắng đọng collagen trên mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả chống xơ gan của glycoalkaloid trong cà gai leo trên người vẫn cần thêm thử nghiệm lâm sàng đối chứng, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận cranberry chứa hợp chất polyphenol giúp ngăn vi khuẩn HP bám dính và kìm hãm chúng phát triển trong dạ dày. Dù vậy, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ kháng sinh để điều trị triệt để vi khuẩn HP.
Nhiều người tìm đến các thảo dược họ Cà nhằm hạ men gan khi gan quá tải hoặc tổn thương do thuốc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng ở mức hỗ trợ giảm men gan AST, ALT trên mô hình thử nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị dứt điểm viêm gan virus.
Lycopene trong cà chua cho thấy tiềm năng giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt qua các nghiên cứu quan sát quy mô lớn. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng can thiệp hiện vẫn đưa ra kết quả chưa đồng nhất. Nam giới nên xem cà chua là thực phẩm bổ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế việc tầm soát y khoa định kỳ.
Quế có thể hỗ trợ giảm nhẹ triglyceride và LDL-cholesterol, đặc biệt ở liều lượng thấp dưới 500 mg mỗi ngày. Tuy nhiên, mức độ cải thiện chỉ ở mức vừa phải và loại gia vị này chỉ phát huy hiệu quả hỗ trợ khi kết hợp với chế độ ăn kiểm soát chất béo, hoàn toàn không thay thế thuốc điều trị.
Cà trời (cà vú dê) gần đây được đồn thổi như phương thuốc thần kỳ tiêu diệt tế bào ung thư. Dù các hợp chất như solamargine có hoạt tính ức chế tế bào ác tính trong ống nghiệm, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả điều trị bệnh.
Chiết xuất từ quả và lá cà trời chứa nhiều alkaloid và hợp chất sinh học có khả năng tiêu diệt ấu trùng muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết và sốt rét. Tuy nhiên, người dân chỉ nên áp dụng dung dịch cho các vũng nước thải tù đọng, tuyệt đối không dùng trong nguồn nước sinh hoạt.
Cà dại hoa trắng cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và bảo vệ tụy rõ rệt trong các nghiên cứu trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện nay vẫn hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người, vì vậy người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận một số loài cà trời chứa hoạt chất ức chế vi nấm và vi khuẩn hiệu quả. Tuy nhiên, tác dụng này khác biệt lớn giữa các loài, chỉ mới dừng ở thử nghiệm ống nghiệm và chưa đủ cơ sở an toàn để tự ý bôi đắp lên da.
Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận chiết xuất từ lá chỉ thiên giả (*Clerodendrum chinense*) chứa verbascoside, flavonoid hispidulin cùng nhiều terpenoid có khả năng ức chế phản ứng viêm và hạ sốt trên động vật. Tuy nhiên, mọi dữ liệu hiện chỉ dừng ở mức thử nghiệm in vitro và mô hình chuột, chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Gạch cua là nơi tích tụ chì và cadmium cao nhất trong cơ thể giáp xác do đảm nhận vai trò giải độc, trong khi phần thịt cua thường duy trì ở ngưỡng an toàn. Người tiêu dùng nên chọn cua từ nguồn nước sạch và hạn chế ăn gạch cua nghi nhiễm bẩn.
Các thử nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất từ chổi đực có hoạt tính sinh học giúp hạ thân nhiệt, chống viêm và giảm cảm giác đau. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại hoàn toàn dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm trên người và người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc y tế chuẩn.
Chè đắng rừng chứa nhiều saponin và polyphenol có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa lipid, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ thí nghiệm trên tế bào và động vật gặm nhấm. Người dùng không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để thay thế bằng nước chè.
Cây chó đẻ (*Phyllanthus niruri*) không thể "thần kỳ" làm tan biến các khối sỏi lớn. Tuy nhiên, y học chứng minh loài cây này có tác dụng ức chế kết tinh canxi oxalat, giảm kích thước sỏi nhỏ dưới 10 mm và nâng cao rõ rệt tỷ lệ sạch sỏi sau tán sỏi ngoài cơ thể.
Chỉ xác (quả chưa chín phơi khô của cây chi Cam chanh) chứa nhiều flavonoid giúp tăng co bóp ruột và thúc đẩy làm rỗng dạ dày. Tuy nhiên, phần lớn cơ chế kích thích tiêu hóa mới ghi nhận trên mô hình động vật, người bệnh cần thận trọng trước khi áp dụng.
Nhiều người ngâm rượu rắn mối với niềm tin bồi bổ gân cốt và chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, khoa học chưa từng ghi nhận tác dụng chữa khớp từ loài bò sát này, trong khi việc sử dụng lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, ngộ độc phân hủy đạm và tổn thương nội tạng nghiêm trọng.
