Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 171 trên 192
Cây ban âu có thể tạo ra những thay đổi sinh học tích cực đầu tiên trong việc xử lý cảm xúc trên não bộ sau khoảng 7 ngày sử dụng. Tuy nhiên, hiệu quả lâm sàng cần thêm thời gian và thảo dược này tiềm ẩn nhiều nguy cơ tương tác thuốc nghiêm trọng.
Ăn nhiều thịt đỏ làm tăng nồng độ chất gây xơ vữa TMAO trong máu. Hiện tượng này xảy ra do hệ vi sinh vật đường ruột chuyển hóa L-carnitine trong thịt đỏ thành hợp chất trung gian gamma-butyrobetaine rồi đến khí TMA, trước khi được gan oxy hóa thành TMAO gây hại cho tim mạch.
Thói quen giữ nóng hoặc đun lại nồi nước dùng nhiều ngày không làm bay hơi độc tố mà khiến hàm lượng nitrat cô đặc dần. Cộng thêm việc bảo quản sai cách và ngâm nguyên liệu lâu, nitrat dễ chuyển hóa thành nitrit, đi vào dạ dày tạo hợp chất gây hại cho máu và tăng nguy cơ ung thư.
Ninh xương ống nhiều giờ để nấu phở, nấu cháo là thói quen phổ biến của nhiều gia đình Việt. Các nghiên cứu cho thấy chì tích tụ trong xương động vật có thể phôi ra nước dùng khi đun nấu lâu, nhưng hàm lượng ở mỗi khẩu phần thông thường rất nhỏ nên nguy cơ sức khỏe ở mức tối thiểu.
Hoạt chất Majonoside R2 (MR2) dồi dào trong sâm Lai Châu đã được khoa học chứng minh có khả năng giảm căng thẳng thần kinh hiệu quả. Thông qua việc điều hòa thụ thể GABAA và chống oxy hóa tế bào não, MR2 giúp bảo vệ cơ thể trước các tác động tiêu cực của stress tâm lý kéo dài.
Phở bò nạm có thể tạo ra tải lượng đường huyết tăng chậm và phẳng hơn bún riêu nhờ sự tương tác giữa lượng chất đạm cùng chất béo dồi dào làm chậm tháo rỗng dạ dày. Tuy nhiên, lợi thế đường huyết này đi kèm nguy cơ thừa năng lượng và chất béo bão hòa từ thịt mỡ.
Nhiều bệnh nhân ung thư vú kiêng tuyệt đối đậu phụ, sữa đậu nành vì sợ hoạt chất giống estrogen kích thích khối u tái phát. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ quy mô lớn khẳng định ăn đậu nành lượng vừa phải hoàn toàn an toàn, không cản trở thuốc điều trị và còn giúp giảm nguy cơ tái phát bệnh.
Nhiều người lầm tưởng sắc vỏ cây sam hạt đỏ uống có thể chữa ung thư tự nhiên, nhưng khoa học khẳng định hoạt chất paclitaxel bắt buộc phải chiết tách trong phòng thí nghiệm. Việc tự ý dùng vỏ cây thô tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào, biến thiên liều lượng mất kiểm soát và gây suy tủy nghiêm trọng.
Bánh mì nguyên hạt cung cấp nguồn chất xơ tiền sinh học dồi dào, đi thẳng xuống đại tràng để lợi khuẩn lên men thành các axit béo chuỗi ngắn (SCFA). Quá trình này giúp giảm viêm, ổn định đường huyết, kiểm soát cảm giác thèm ăn và bảo vệ khối cơ, đặc biệt hiệu quả khi chọn bánh mì lên men tự nhiên (sourdough).
Chiết xuất từ lá và vỏ cây sam hạt đỏ lá dài chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế phản ứng viêm, giảm đau và cải thiện tình trạng kháng insulin. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức độ thử nghiệm trên tế bào và động vật, người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống để tránh nguy cơ ngộ độc.
Củ riềng nếp chứa hoạt chất 1'-acetoxychavicol acetate (ACA) được chứng minh có khả năng ức chế sự nhân lên và thúc đẩy quá trình tự chết của tế bào ung thư vú, đại trực tràng. Tuy nhiên, các kết quả này mới dừng ở mức độ phòng thí nghiệm và mô hình động vật, chưa thể thay thế thuốc điều trị trên người.
Nhiều nghiên cứu định lượng xác nhận rau sao nhái hồng (*Cosmos caudatus*) chứa hàm lượng polyphenol vượt trội, đứng đầu về năng lực dọn gốc tự do khi so sánh với 21 loài thực vật nhiệt đới phổ biến. Tuy nhiên, hoạt tính sinh học này phụ thuộc chặt chẽ vào mùa vụ, tuổi thu hái và phương pháp chế biến.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất và tinh dầu cây xô thơm có tác dụng hỗ trợ cải thiện trí nhớ, tăng tốc độ phản xạ và nâng cao khả năng tập trung chú ý. Nhờ tác động lên hệ dẫn truyền thần kinh cholinergic, thảo dược này mang lại lợi ích nhận thức ở cả người trẻ tuổi lẫn người già.
Lớp vỏ vàng giòn hấp dẫn của cơm cháy được tạo nên từ phản ứng hóa học ở nhiệt độ cao, đồng thời sản sinh ra acrylamide – hợp chất được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư. Tuy nhiên, hiểu đúng cơ chế hình thành và điều chỉnh cách chế biến sẽ giúp bạn kiểm soát tốt rủi ro sức khỏe này.
Chiết xuất từ sa kê và loài cây họ hàng cùng chi Artocarpus chứa nhiều hoạt chất giúp ức chế tế bào gây viêm, chống oxy hóa và ngăn ngừa tiêu xương. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức độ thử nghiệm trong ống nghiệm và trên động vật, đồng thời dịch chiết lá sa kê có thể làm hạ huyết áp và chậm nhịp tim.
Nấu cơm cùng dầu dừa rồi làm mát thực sự giúp tăng tinh bột kháng và giảm đường huyết sau ăn nhờ tương tác giữa lipid với amylose và quá trình thoái hóa tinh bột. Tuy nhiên, lượng calo giảm không đáng kể, dầu dừa không phải lựa chọn duy nhất và người tiêm insulin cần thận trọng để tránh hạ đường huyết.
Gạo lứt chứa hàm lượng asen vô cơ cao hơn gạo trắng do độc chất này tích tụ chủ yếu ở lớp cám ngoài cùng. Tuy nhiên, mức độ nguy hại chỉ đáng lo ngại ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi hoặc người ăn quá nhiều, trong khi người lớn có thể chủ động giảm độc tính bằng cách nấu đúng kỹ thuật.
Ăn trứng ở người khỏe mạnh không làm tăng nồng độ TMAO lúc đói hay tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Quá trình chuyển hóa choline thành chất gây hại phụ thuộc vào hệ vi sinh đường ruột, dạng choline tiêu thụ và chức năng thận của mỗi người.
Chiết xuất cỏ ba lá đỏ giúp giảm rõ rệt cholesterol toàn phần ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh. Nhiều thử nghiệm lâm sàng cũng ghi nhận thảo dược này hỗ trợ hạ mỡ máu xấu (LDL-C) và tăng mỡ máu tốt (HDL-C), đặc biệt hiệu quả ở phụ nữ thừa cân, dù mức độ tác động giữa các nghiên cứu còn khác nhau.
Riềng nếp (*Alpinia galanga*) cho thấy tiềm năng rõ rệt trong việc hỗ trợ tăng nồng độ testosterone và nâng cao khả năng di động của tinh trùng qua các nghiên cứu thực nghiệm và thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, thảo dược này cần được sử dụng đúng cách, đúng liều chuẩn hóa và không thể thay thế hoàn toàn phác đồ y khoa.
