Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 54 trên 192
Nhiều lời đồn thổi coi nhựa mastic (nhũ hương Hy Lạp) như "thần dược" diệt sạch vi khuẩn HP dạ dày mà không cần kháng sinh. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người cho thấy loại nhựa này không tiệt trừ được mầm bệnh, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Nọc nhện *Uroctea compactilis* chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả chữa bệnh hay độ an toàn cho người. Các nghiên cứu hiện tại mới dừng ở mức phân tích peptide trong phòng thí nghiệm, trong khi nọc thô tiềm ẩn nguy cơ gây độc thần kinh, phá hủy màng tế bào và hoại tử mô nghiêm trọng.
Nhụy Thập Malacca cho thấy tiềm năng kháng khuẩn và diệt ký sinh trùng trong phòng thí nghiệm, nhưng mức độ an toàn thực nghiệm còn nhiều mâu thuẫn. Trong khi chiết xuất *Alpinia malaccensis* an toàn ở liều 2000 mg/kg trên chuột, loài *Globba malaccensis* lại gây tử vong nhanh chóng ở cùng mức liều.
Nhiều lời đồn cho rằng nhện Uroctea compactilis có tác dụng hạ huyết khối và làm tan cục máu đông. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học được cung cấp hiện hoàn toàn không có dữ liệu thử nghiệm trên loài nhện này, người dân tuyệt đối không tự ý tìm kiếm hay sử dụng để chữa bệnh.
Cây nhọc (*Polyalthia cerasoides*) chỉ mới được ghi nhận khả năng ức chế một số vi khuẩn trong phòng thí nghiệm trên đĩa thạch. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh loài cây này có tác dụng kháng khuẩn hay điều trị nhiễm trùng khi uống vào cơ thể người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc.
Cây nhó đông từ lâu được dùng trong dân gian để hỗ trợ điều trị các bệnh về gan và viêm gan. Dù nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận chiết xuất rễ cây có hoạt tính kháng viêm mạnh, dữ liệu khoa học chứng minh hiệu quả hạ men gan trực tiếp trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Chiết xuất cây nhĩ cán vàng (*Utricularia aurea*) hiện chỉ mới có một số khảo sát sơ bộ về khả năng dập tắt gốc tự do DPPH trong ống nghiệm và hoàn toàn chưa có bất kỳ thử nghiệm nào trên cơ thể người. Người tiêu dùng cần cẩn trọng, không nên tự ý dùng loài thảo dược này để trị bệnh.
Sữa ngựa được chứng minh có thể thay thế sữa bò ở phần lớn trẻ em dị ứng đạm sữa bò nặng do tỷ lệ phản ứng chéo thấp. Tuy nhiên, người dùng vẫn cần thận trọng vì sữa ngựa chứa các dị nguyên whey riêng biệt có thể gây sốc phản vệ khởi phát muộn.
Nhãn hương chứa coumarin có hoạt tính kháng viêm trong phòng thí nghiệm, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên bệnh nhân phù mạch bạch huyết. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này để trị phù nề mà cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
Lông nhím nung tồn tính thường được dân gian dùng để cầm máu, nhưng khoa học hiện đại chỉ ra rằng nhiệt độ nung phá hủy chuỗi xoắn alpha-keratin – yếu tố cốt lõi tạo nên hoạt tính đông máu sinh học. Việc tự ý rắc bột lông nhím lên vết thương hở tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và dị vật mô nghiêm trọng.
Chiết xuất từ quả và các bộ phận cây nhót thể hiện hoạt tính dọn gốc tự do và ức chế enzym mạnh mẽ trong các thử nghiệm ống nghiệm và tế bào. Tuy nhiên, giới khoa học vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người tiêu dùng cần hiểu đúng bản chất và sử dụng an toàn.
Tinh dầu nhân trần chứa các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học đáng chú ý, song bằng chứng khoa học trực tiếp về khả năng kháng khuẩn, kháng nấm đường ruột của chi Adenosma vẫn còn hạn chế. Người tiêu dùng cần hiểu đúng giới hạn nghiên cứu để sử dụng an toàn, tránh ngộ nhận.
Chiết xuất hạt nhãn được nhiều người đồn đoán có khả năng chống thoái hóa khớp nhờ chứa chất chống viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật về đặc tính chống oxy hóa, chống mệt mỏi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ sụn khớp ở người.
Dịch chiết từ các loài chi Nhài cho thấy hoạt tính ức chế tụ cầu vàng và vi khuẩn gram âm đầy triển vọng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu hụt, người dân tuyệt đối không tự ý uống dịch chiết cồn hay bôi đắp tùy tiện lên vết thương.
Anthraquinone trong cây nhàu từng bị nghi ngờ gây tổn thương gan, nhưng các phân tích khoa học cho thấy nước ép quả nhàu chuẩn hóa chứa hàm lượng hoạt chất này rất thấp và an toàn. Tuy nhiên, việc tự ý lạm dụng liều cao, dùng cả hạt, vỏ hoặc rễ cây vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc gan.
Nhãn dê từ lâu được truyền miệng với công dụng hạ sốt, giảm đau, nhưng các bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính giảm đau bước đầu trên chuột thí nghiệm. Tác dụng hạ sốt chưa có dữ liệu lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nhân trần tía từ lâu được dân gian tin dùng để làm mát và giải độc gan, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng về hoạt tính chống oxy hóa và hạ đường huyết. Chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ gan trên người, do đó người dân không nên tự ý lạm dụng.
Nghiên cứu ống nghiệm cho thấy tinh dầu nhân trần tía có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn hô hấp. Tuy nhiên, đây chỉ là kết quả thực nghiệm sơ khởi trong phòng lab, tuyệt đối không thể thay thế thuốc kháng sinh trong điều trị bệnh trên người.
Chiết xuất từ cây nhung hoa (*Iresine herbstii*) mới chỉ được ghi nhận có hoạt tính chống oxy hóa và khảo sát bước đầu trong ống nghiệm trên tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả tiêu diệt hay ức chế tế bào ung thư trên cơ thể người.
Nhàu nước chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế phản ứng sưng viêm rõ rệt trong các thử nghiệm ống nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn trên người để khẳng định khả năng chữa bệnh viêm, người dùng chỉ nên sử dụng ở lượng vừa phải như một biện pháp hỗ trợ lối sống.
