Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 74 trên 192
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận một số loài thuộc chi Lan điền chứa hoạt chất giúp ức chế enzym gây viêm và giảm phù nề thực nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả hạ sốt, tiêu viêm trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Nhiều người có thói quen ngậm cam thảo khi rát họng, nhưng liệu mẹo dân gian này có cơ sở khoa học? Bằng chứng lâm sàng cho thấy chiết xuất cam thảo dạng súc họng hoặc viên ngậm giúp giảm đau họng cơ học sau đặt ống nội khí quản, song không hiệu quả với vết thương phẫu thuật họng sâu.
Các nghiên cứu dược lý ghi nhận rễ và lá lan kiếm (*Cymbidium ensifolium*) chứa một số hoạt chất phenanthrene có khả năng kháng viêm và chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở cấp độ tế bào và thử nghiệm động vật ngoài da, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trị ho hay viêm phổi ở người.
Cả la hán quả và cỏ ngọt đều là chất tạo ngọt tự nhiên không calo được công nhận an toàn. Tuy nhiên, mogroside từ la hán quả thường chiếm ưu thế hơn nhờ hương vị ngọt dịu, ít dư vị đắng và khả năng dung nạp êm ái cho đường tiêu hóa so với steviol glycoside.
Lan kim tuyến chứa hoạt chất kinsenoside cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và bảo vệ tế bào tụy trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy dịch chiết cây lan hoa sâm có hoạt tính kháng viêm đường hô hấp và hỗ trợ giảm tiết đờm. Tuy nhiên, thảo dược này hiện hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Các phân tích dược lý xác định cây lan điền chứa nhiều lignan và flavonoid có tiềm năng chống viêm, kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
Lan kim tuyến nuôi cấy mô chứa hàm lượng đường đa polysaccharide cao gấp 10 lần mẫu hoang dã và vẫn tổng hợp được hoạt chất quý kinsenoside. Tuy nhiên, cây thu hái tự nhiên lại tích tụ hàm lượng flavonoid cao hơn, cho thấy mỗi nguồn dược liệu đều có ưu thế sinh học riêng biệt.
Dầu hạt lai (kukui) thường được quảng bá giúp phục hồi màng ẩm và giảm viêm da cơ địa, nhưng y văn hiện nay chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh công dụng này. Thay vì tự ý dùng dầu hạt thô, việc phục hồi hàng rào da cần dựa trên các công thức dưỡng ẩm chuẩn hóa đã được kiểm chứng.
Chiết xuất từ cây tạo kỳ nam cho thấy khả năng gây độc tế bào ung thư và ức chế khối u trên động vật, nhưng đây mới là kết quả từ ống nghiệm và chuột thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh kỳ nam có thể chữa khỏi bệnh ung thư trên người.
Lan hoa sâm được đồn thổi có khả năng chữa khỏi đái tháo đường, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy tác dụng ức chế enzyme tiêu hóa đường mới chỉ ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Loại cây này chưa từng được kiểm chứng lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nghiên cứu cho thấy ké hoa đào có hoạt tính ức chế enzyme phân giải tinh bột và giúp giảm đường huyết trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Thịt kỳ đà không thể chữa khỏi bệnh hen suyễn do hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng chứng minh hiệu quả y học. Người bệnh hen ăn thịt kỳ đà còn đối mặt với nguy cơ dị ứng đạm lạ, bùng phát co thắt phế quản cấp và ngộ độc từ động vật hoang dã.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận chiết xuất từ chi lan tiêu chứa một số alkaloid có khả năng ức chế oxit nitric gây viêm trong điều kiện ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng lại ở mức tế bào thực nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học tiền lâm sàng hay thử nghiệm nào chứng minh chiết xuất lá ké hoa đào bảo vệ gan khỏi tổn thương do hóa chất. Các dữ liệu nghiên cứu hiện có về loài cây này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm về hoạt tính chống oxy hóa của rễ.
Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dịch chiết cây ké hoa vàng có khả năng giảm các chỉ số viêm và chống oxy hóa tốt trên mô hình động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh khớp tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Mogroside V, hoạt chất tạo vị ngọt chính trong quả la hán, thể hiện khả năng dọn dẹp gốc tự do nổi bật trong các thử nghiệm ống nghiệm và mô hình tế bào nuôi cấy. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người hiện vẫn còn thiếu vắng để khẳng định giá trị điều trị.
Nhiều lời đồn cho rằng peptide từ kỳ nhông khổng lồ có khả năng hạ huyết áp mạnh mẽ, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm kháng khuẩn trong ống nghiệm. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người tăng huyết áp, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng cây kẹn có thể trị dứt điểm đau nhức xương khớp. Dù một số hoạt chất flavonoid từ lá kẹn thể hiện tiềm năng kháng viêm trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng diện rộng trên người để chứng minh loài cây này chữa được bệnh khớp.
Chất nhầy từ da kỳ nhông khổng lồ cho thấy tiềm năng sinh học vượt trội trong việc dán kín mô ướt và hỗ trợ lành thương trong các thí nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng thử nghiệm trên người và người dân tuyệt đối không tự ý bôi dịch tiết sống lên vết thương.
