Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 79 trên 192
Hoạt chất kavalactones trong rễ kava giúp làm dịu căng thẳng nhờ khả năng tăng cường tín hiệu ức chế tại thụ thể GABA-A và giảm tái hấp thu noradrenaline. Khác với nhóm thuốc an thần benzodiazepine, cơ chế điều hòa độc đáo của kava mang lại hiệu quả thư giãn mà không gây hội chứng lệ thuộc hay nghiện thuốc.
Nhiều người tin rằng saponin triterpenoid trong hợp hoan bì giúp chống viêm tế bào mạnh mẽ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy các saponin mới phân lập không có hoạt tính chống viêm tế bào, dữ liệu hiện có chủ yếu tập trung vào độc tính tế bào ung thư in vitro và hoàn toàn chưa có thử nghiệm in vivo.
Nhiều người tin rằng cây hổ nhĩ thảo có thể trị sưng viêm hiệu quả theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận dịch chiết cây có khả năng ức chế cytokine gây viêm trong phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hay độ an toàn trên người.
Cây lưỡi hổ mép lá vàng được khoa học chứng minh có khả năng hấp thụ các khí độc như benzene, toluene và formaldehyde. Dù vậy, hiệu quả thực tế trong không gian nhà ở thấp hơn nhiều so với thí nghiệm buồng kín do hạn chế về lưu thông khí.
So sánh giữa Hợp hoan thơm và Lạc tiên cho thấy Lạc tiên vượt trội hơn hẳn về mức độ chứng minh lâm sàng lẫn cơ chế điều hòa thụ thể GABA giúp giảm lo âu. Trong khi Lạc tiên có nhiều bằng chứng thử nghiệm trên người, dữ liệu y khoa của Hợp hoan thơm hiện vẫn còn rất hạn chế.
Hồng đằng chứa nhiều hợp chất phenolic và polysaccharide có hoạt tính kháng viêm, giảm sưng phù rõ rệt trong các nghiên cứu trên tế bào và chuột cống. Tuy nhiên, khoa học hiện nay vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bệnh khớp, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Hợp hoan thơm là vị thuốc dân gian quen thuộc giúp an thần, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng trị mất ngủ chủ yếu ghi nhận từ mô hình động vật và bài thuốc phối hợp nhiều vị, chưa đủ dữ liệu lâm sàng đơn độc để khẳng định khả năng chữa trị triệt để.
Hổ nhĩ thảo (Saxifraga stolonifera) là cây thuốc dân gian được quan tâm nghiên cứu về hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa. Dù các dữ liệu tiền lâm sàng ghi nhận tiềm năng ức chế enzyme và giảm sưng phù, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất chiết xuất từ cây hột mát có độc tính tế bào chọn lọc trên một số dòng u đặc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm (*in vitro*), hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người dân tuyệt đối không tự ý dùng chữa bệnh.
Hồng trà Nam Phi chứa nhiều chất chống oxy hóa độc đáo, được các nghiên cứu ghi nhận có khả năng hỗ trợ cải thiện chuyển hóa chất béo ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, loại trà thảo mộc này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu theo chỉ định của bác sĩ.
Chiết xuất lá hổ vĩ mép lá vàng chưa từng được chứng minh hiệu quả kháng viêm trên cơ thể người. Các thử nghiệm phòng thí nghiệm mới dừng ở mô phỏng máy tính và nuôi cấy tế bào, thậm chí còn cho thấy dịch chiết thô có thể kích hoạt phản ứng sinh viêm và gây độc tế bào tụy.
Chiết xuất lá cây hổ vĩ cho thấy hoạt tính kháng viêm và giảm đau rõ rệt trong các thử nghiệm trên động vật. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loài cây này trong việc điều trị viêm họng ở người.
Tác dụng hạ đường huyết của cây hổ vĩ mới chỉ ghi nhận bước đầu trên chuột đái tháo đường trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên tự ý sắc uống thay thế thuốc điều trị chuyên khoa để tránh biến chứng nguy hiểm.
Các hợp chất trong vỏ thân hồi núi như phenylpropanoid hay sesquiterpene đã chứng minh khả năng kháng viêm trên tế bào và diệt côn trùng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả chữa bệnh trên người hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng, trong khi loài cây này vốn có độc tính tự nhiên cần hết sức thận trọng.
Chiết xuất hổ nhĩ thảo chứa hoạt tính chống oxy hóa và ức chế enzyme tyrosinase mạnh mẽ trên mô hình tế bào thực nghiệm tương tự cơ chế của arbutin. Dù giàu tiềm năng ứng dụng, chiết xuất tự nhiên này cần thêm các thử nghiệm lâm sàng thực tế trên người để khẳng định khả năng làm sáng da tương đương arbutin tinh khiết.
Cây bướm bạc là dược liệu dân gian quen thuộc nhưng hiện chưa có nghiên cứu chuẩn hóa về liều an toàn trên người. Dữ liệu độc học trên động vật cho thấy thảo dược ít gây hại cấp tính ở liều thấp nhưng liều cao dài ngày có thể làm tăng men gan và tổn thương cơ quan, đòi hỏi người dùng phải thận trọng.
Trái hồng đá cùng các loài thực vật thuộc chi Thị được lưu truyền trong dân gian với nhiều công dụng cho sức khỏe. Dù các hợp chất tự nhiên trong chi này thể hiện khả năng kháng viêm và chống oxy hóa tiềm năng trong ống nghiệm và trên động vật, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh công dụng chữa bệnh.
Cây hồng trai (*Tradescantia zebrina*) chứa nhiều chất chống oxy hóa và ức chế enzyme gây viêm trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không nên tự ý đun nước uống để trị bệnh.
Hydroxysafflor Yellow A (HSYA) là sắc tố màu vàng tan trong nước chiết xuất từ hồng hoa (*Carthamus tinctorius* L.). Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất này giúp giảm thể tích nhồi máu não, ức chế phản ứng viêm và bảo vệ tế bào thần kinh trước tổn thương thiếu máu cục bộ.
Tắm lá hồng mai (Gliricidia sepium) là mẹo dân gian truyền miệng để chữa viêm da, mẩn ngứa. Các dữ liệu khoa học ghi nhận chiết xuất lá cây này có hoạt tính ức chế nấm ngoài da và vi sinh vật trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tắm lá trực tiếp an toàn và trị khỏi bệnh da liễu trên người.
