Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 81 trên 192
Bạch quế bì (*Warburgia salutaris*) chứa các hợp chất drimane sesquiterpenoid có hoạt tính ức chế vi khuẩn Gram dương và trực khuẩn lao trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, thảo dược này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không thể dùng thay thế thuốc kháng sinh.
Dầu hắc mai biển giàu omega-7 được chứng minh giúp giảm tăng áp suất thẩm thấu màng nước mắt và cải thiện niêm mạc âm đạo trong các thử nghiệm 3 tháng. Tuy nhiên, quy mô nghiên cứu còn hạn chế nên đây chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nấm hầu não chứa các hoạt chất hericenone và erinacine có tiềm năng kích thích yếu tố tăng trưởng thần kinh và cải thiện nhận thức. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện có mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm quy mô nhỏ trên người suy giảm nhận thức nhẹ, đòi hỏi sự nhìn nhận thực tế và thận trọng.
Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng cho thấy dùng hắc sâm ở liều chuẩn không gây độc tính cho tế bào gan và thận, thậm chí hỗ trợ giảm tổn thương do độc chất. Tuy nhiên, dữ liệu dài hạn trên người còn hạn chế, người có bệnh nền cần thận trọng nguy cơ tương tác thuốc.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất từ vỏ thân cây họ Bạch quế bì (*Warburgia salutaris*) có khả năng ức chế ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo thảo dược này chưa từng được thử nghiệm trên người và tuyệt đối không thể thay thế thuốc sốt rét tiêu chuẩn.
Hắc sâm thực sự có biến đổi hóa học rõ rệt so với hồng sâm chứ không đơn thuần là chiêu trò tiếp thị. Quá trình hấp sấy chín lần làm biến đổi cấu trúc phân tử, tạo ra các ginsenoside ít phân cực như Rg3, Rg5, Rk1 với hàm lượng vượt trội và tốc độ hấp thu tốt hơn ở người.
Nhiều lời đồn cho rằng rễ hải châu có thể hạ sốt nhanh, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng nào chứng minh hiệu quả này trên người. Dữ liệu hạ sốt qua ức chế prostaglandin thực tế chỉ ghi nhận trên động vật với thảo dược khác, người dân không nên tự ý dùng rễ cây điều trị sốt.
Nghiên cứu cho thấy lá bạch quế bì (*Warburgia salutaris*) chứa nhiều hoạt chất sinh học và tinh dầu có tiềm năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và kháng khối u in vitro. Việc chuyển sang nghiên cứu dùng lá thay thế vỏ thân là giải pháp hứa hẹn giúp bảo tồn loài cây quý đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng này.
Chiết xuất từ lá cây Hải sơn tùng (*Pemphis acidula*) chứa các hợp chất polyphenol quý có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ màng tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn giới hạn ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm in vitro, chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả kháng viêm lâm sàng trên cơ thể người.
Nghiên cứu tiền lâm sàng mới chỉ ra hoạt chất polysaccharide trong hải kim sa có khả năng ức chế tinh thể canxi oxalat và bảo vệ tế bào thận. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị sỏi y khoa.
Cây hải châu chứa các triterpenoid saponin và lactone có khả năng ức chế phản ứng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị viêm họng ở người.
Gossypol trong hạt bông tự nhiên có khả năng làm giảm mật độ và độ di động của tinh trùng, gây độc trực tiếp cho tế bào mầm sinh dục trên mô hình động vật. Dù một số thử nghiệm ghi nhận khả năng hồi phục sau khi ngừng sử dụng, nguy cơ tổn thương ty thể và biểu mô sinh tinh đòi hỏi sự thận trọng cao.
Hậu phác là vị thuốc dân gian nổi tiếng trị đầy trướng bụng, khó tiêu. Nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh các hoạt chất trong hậu phác giúp điều hòa nhu động ruột và bảo vệ dạ dày trên động vật, song hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ xác nhận hiệu quả này trên người.
Rượu hạt gấc là bài thuốc xoa bóp dân gian quen thuộc cho người đau khớp. Khoa học xác nhận hoạt chất saponin trong hạt gấc có đặc tính kháng viêm mạnh trên tế bào, nhưng dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần cẩn trọng và không được uống.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy saponin trong hải sâm có hoạt tính sinh học đa dạng như kìm hãm khối u và điều hòa tế bào, nhưng hiện vẫn chưa đủ bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả tăng cường miễn dịch trực tiếp trên người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất neolignan trong hải phong đằng có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và giảm quá trình chết tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bị tổn thương não do thiếu máu cục bộ hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Hải phong đằng từ lâu được y học cổ truyền dùng chữa đau nhức xương khớp. Khoa học hiện đại phát hiện hoạt chất kadsurenone trong dược liệu này có khả năng ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF) gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng ở cấp độ tế bào và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
Chiết xuất bào tử hải kim sa thể hiện khả năng ức chế enzyme 5-alpha reductase và kích thích mọc lông trên mô hình động vật nhờ các acid béo tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và tham vấn bác sĩ.
Hạt sẻn (Zanthoxylum nitidum) là vị thuốc dân gian quen thuộc thường dùng ngậm chữa đau răng. Dược liệu này chứa nhiều hoạt chất alkaloid có tác dụng kháng viêm và ức chế cảm giác đau, nhưng các bằng chứng khoa học trực tiếp về việc chữa khỏi đau răng trên người hiện vẫn còn rất giới hạn.
Hạt chia hỗ trợ làm chậm mức tăng đường huyết sau ăn nhờ độ nhớt của chất xơ hòa tan làm chậm tiêu hóa carbohydrate. Tuy nhiên, hạt chia không thể thay thế thuốc điều trị và người bệnh đái tháo đường type 2 cần kết hợp chế độ ăn hợp lý cùng tư vấn y khoa.
